1
Univerzitet za poslovne studije
Fakultet za poslovne i finansijeske studije
Banja Luka
SEMINARSKI RAD
IZ
MONETARNIH I JAVNIH
FINANSIJA
Tema:
Indirektni porezi
Prof. dr Jovan Sejmenović Ema Žuga
II-4232/14
Sarajevo, 2014.g
2
Sadržaj
1. UVOD...............................................................................................3
2. Indirektni porezi................................................................................4
2.1 Uvozne i izvozne dadžbine..................................................................... 5
2.2 Akcize..................................................................................................... 6
2.3 Porez na promet proizvoda i usluga........................................................7
2.4 Porez na dodatu vrijednost (PDV)..........................................................7
2.5 Osnovne dužnosti i prava obveznika u postupku indirektnog
oprezivanja...........................................................................................................8
2.6 Obaveze Uprave za indirektno oporezivanje – UIO...............................8
3. Prikupljanje i raspodjela indirektnih poreza......................................9
4. Doznačavanje i raspodjela prikupljenih prihoda...............................9
4.1 Šematski prikaz uplate i raspodjele javnih prihoda od indirektnih
poreza..................................................................................................................11
5. ZAKLJUČAK..................................................................................................12
Literatura.........................................................................................................13
4
2. Indirektni porezi
Klasifikacija poreza na direktne i indirektne predstavlja veoma staru klasifikaciju poreza, koja
je bila predmet čestih rasprava. Veoma često se diskutovalo o realnosti podjele poreza na
direktne i indirektne, s obzirom da je praksa pokazala da se kod izvjesnih poreza javljaju
nejasnoće prilikom utvrđivanja da li je porez direktan ili indirektan.
Tako, jedan od osnova za podjelu poreza na direktne i indirektne jeste u tome kako se
manifestuje poreska snaga. Ukoliko se poreska snaga manifestuje posjedovanjem imovine ili
dohotka riječ je o direktnim porezima. Ukoliko se, međutim, poreska snaga manifestuje u
vidu potrošnje radi se o indirektnim porezima.
Osnovni dio društvenih prihoda formira se direktnim porezima, slično kao i kod većine
razvijenijih zemalja, dok se indirektnim, uglavnom formiraju budžetska sredstva. Prema
važećem Zakonu o sistemu indirektnog oporezivanja u Bosni i Hercegovini, pojam
indirektnih poreza odnosi se na uvozne i izvozne dadžbine, akcize, porez na dodatu vrijednost
i sve druge poreze zaračunate na robu i usluge, uključujući i poreze na promet i putarine.
Indirektni se porezi vezuju uz troškove, prihode ili određene transakcije bez obzira u kakvim
se okolnostima nalazi oporezovana osoba.
Institucije koje su osnovane zakonom kao organi zaduženi za strateško i operativno
provođenje fiskalne politike,odnosno politike indirektnih poreza su:
-Uprava za indirektno oporezivanje (UIO)
-Upravni odbor (UIO),
Karakteristike indirektnih poreza su slijedeće:
Elastičnost
im je velika
Obaveznost placanja
je sve više izražena
Ugodniji su za poreskog obveznika
, jer ih samo indirektno osijeća, uglavnom kroz
cijene proizvoda i usluga
Dovoljnost i izdašnost
, što osigurava poreskoj vlasti da ih koristi za prikupljanje
potrebnih finansijskih sredstava za pokriće javnih potreba
Nesocijalni su
, s obzirom da ih svi plaćaju, bezobzira na visinu dohotka
Lahko se prevaljuju
, pa su podesni za razne ekonomske, socijalne i druge svrhe
Pored pomenutog, kao kriterij za razlikovanje direktnih i indirektnih poreza može da služi i
fenomen prevaljivanja poreza. Polazeći od ovoga onaj porez koji po namjeni zaknodavca
pogađa lice koje ga plaća, predstavlja direktni porez, dok će porez koji se prevaljuje na neko
treće lice predstavljeti indirektni porez.
Prednošću indirektnih u odnosu na direktne poreze smatra se činjenica da su psihološki
prihvatljivi jer su "nevidljivi", da su elastičniji jer su vezani na promet, te da su lakši za
ubiranje jer traže manje administracije.
