SADRŽAJ
Uvod...................................................................................................3
Geneza opštih međunarodnih organizacija .......................................4
Ujedinjene nacije ..............................................................................4
Organi Ujedinjenih nacija .................................................................6
Međunarodne organizacije od posebnog značaja za Srbiju...............8
Savet Evrope......................................................................................8
Severnoaatlantski pakt.......................................................................8
Evropska unija...................................................................................9
Institucije Evropske unije..................................................................11
Rezime...............................................................................................12
Literatura............................................................................................13
2
Uvod
Nesporni nosioci pravnog subjektiviteta u međunarodnom pravu su
države i međudržavne organizacije.
Međunarodne nevladine organizacije predstavlјaju institucionalni
oblik međunarnodne saradnje čiji subjekti nisu države. Pored međunarodnih
nevladinih organizacija postoje i nevladine nacionalne organizacije čija je delatnost
podređena nacionalnom suverenitetu i odvija se u granicama jedne zemlјe.
Međunarodne vladine organizacije predstavlјaju trajniji institucionalni
oblik saradnje država članica na ostvarenju zajednički postavlјenih cilјeva.
Međunarnodne vladine organizacije se osnivaju višestranim ugovorom, kojim
države članice prenose na međunarodnu organizaciju deo svojim suverenih
ovlašćenja. Države svoje multilateralne odnose, u najvećem broju slučajeva,
rešavaju kroz osnivanje organizacija u određenoj sferi međunarondih odnosa. S
druge strane nalaze se tzv. opšte međunarodne organizacije u čijoj nadležnosti je
najveći broj međunarodnih aspekata saradnje.
Ukoliko se kao kriterijum za podelu međunarodnih organizacija uzme
brojnost država članica, one se mogu podeliti na univerzalne i regionalne
međunarodne organizacije. Regionalne međunarodne organizacije okuplјaju države
određenog regiona u cilјu međunarodne saradnje na području jedne ili više tačno
određenih sfera (npr. ekonomije).
Najveći deo međunarodnih organizacija danas funkcioniše, odnosno
donosi odluke na bazi konsenzusa država članica. Za organizacije čije odluke nisu
obavezujuće za države članice, kaže se da su to koordinirajuće organizacije, a za
razliku od njih, praksa poznaje i međunarodne organizacije nadnacionalnog
karaktera čije odluke imaju obavezujuće dejstvo i neposredno se primenjuju na
teritoriji države članice (npr. Evropska unija)
1
.
1. Prof. dr Nenad Avramović,
Međunarodno javno pravo
, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe, Novi
Sad
4
o Ujedinjenim nacijama je razrađena u deklaracijama potpisanih na
Savezničkim konferencijama u Moskvi, Kairu i Teheranu tokom 1943. Od avgusta
do oktobra 1944. predstavnici Francuske, Republike Kine, Ujedinjenog
Kralјevstva, Sjedinjenih Američkih Država, i Sovjetskog Saveza sastali su se, kako
bi razradili planove, na imanju Damberton Ouks u Vašingtonu. Ti i kasniji
razgovori proizveli su predloge koji opisuju smisao postojanja organizacije, njenog
članstva i organa, kao i sporazume za održavanje međunarodnog mira i sigurnosti i
međunarodne socijalne i ekonomske saradnje.
Dana 25. aprila 1945. počela je prva konferencija Ujedinjenih nacija o
međunarodnim organizacijama u San Francisku. Pored vlada zemalјa, određen broj
nevladinih organizacija, je bilo pozvano da prisustvuje stvaranju povelјe. Pedeset
nacija koje su imale svoje predstavnike na konferenciji potpisalo je Povelјu
Ujedinjenih nacija dva meseca kasnije, 26. juna. Polјska nije imala predstavnike na
konferenciji, ali joj je sačuvano mesto među originalnim potpisima, koji je dodala
kasnije. Ujedinjene nacije su nastale 24. oktobra, 1945. pošto su Povelјu
ratifikovale pet stalnih članica Saveta bezbednosti - Republika Kina, Francuska,
Sovjetski Savez, Ujedinjeno Kralјevstvo, i Sjedinjene Američke Države - i većina
ostalih 46 potpisnica.
U početku, organizacija je bila poznata pod nazivom Organizacija
ujedinjenih nacija, ili OUN. Međutim, od 1950-ih, spominju se i kao Ujedinjene
nacije, ili skraćeno UN
1
.
Sve države koje su uzele učešće, a potom i ratifikovale povelјu UN na
osnivačkoj konferenciji u San Francisku predstavlјaju članove osnivače UN. Za
razliku od članica osnivača, sve ostale države prošle su određenu proceduru
prijema u članstvo, predviđenu Povelјom UN. Države članice morale su ispuniti
sledeće uslove: 1) da se radi o molbi države; 2) da je podnosilac mirolјubiva
država; 3) da je saglasna da bezuslovno prihvati obaveze iz Povelјe UN; 4) da je
sposobna da izvršava te obaveze; i 5) da je volјna da ih izvršava .
Sve države članice imaju pravo učešća i glasanja na redovnim i
vanrednim zasedanjima Generalne skupštine UN. Države članice mogu birati i biti
birane za nestalnu članicu Saveta bezbednosti, za članicu Ekonomskog i socijalnog
veća, člana Međunarodnog suda pravde, Generalnog sekretara UN i druge organe
2
.
1. http://sr.wikipedia.org/wiki/Organizacija_ujedinjenih_nacija
2. Prof. dr Nenad Avramović,
Međunarodno javno pravo
, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe, Novi
Sad
