Visoka medicinska škola strukovnih studija “Milutin Milanković“
Beograd
Seminarski rad iz Socijalne medicine
Tema: Socijalno medicinski aspekt traumatizma
Profesori: Student:
Beograd, 2013
Sadržaj
1. Uvod
3
2. Epidemološka analiza traumatizma u srbiji
4
3. Javno zdravstveni pristup u prevenciji traumatizma
5
4. Inicijativa za pokretanje strategije prevencije traumatizma
7
5. Prioriteti u strategiji prevencije povređivanja
8
6. Traumatizam u saobraćaju
9
7. Zaključak
12
8. Literatura
13
2
Tako, na primerku SAD oni iznose 157 milijardi dolara ili 2770 dolara po
osobi, što ukazije na ogromno ekonomsko opterećenje . Imajući u vidu tu cinjcnicu
da su povrede uzrokovane proizvodima koje je covek napravio, kao što su motorna
vozila, bicikli, rnotori, sportska oprema, decije igracke, vatreno oružje, kućna oprema, i
ostali instrumenti i mašine, one su problem na koji bi trebalo da podjednako deluje
celokupna društvena zajednica, a ne samo zdravstveni sistem.
Prema definiciji SZO povreda je lezija na telu nastala kao posledica akutnog
izlaganja nekoj vrsti energije (mehanicke, toplotne, elektricne, hemijske ili
zracenja), sa kojim je telo došlo u kontakt u onim kolicinama ili u meri koje
prevazilaze prag fiziološke tolerancije . U okviru međunarodne klasifikacije bolesti
povrede spadaj u XIX geupu, sa dijagnozarna od 800 - T98.
Povrede se dele na:
1. Nenamerne povrede u koje spadaju povrede u saobraćaju, povrede
na radu, trovanja, padovi, opekotine, utapanje i ostale nenamerne povrede;
2. Namerne povrede u koje se ubrajaju povrede nanesene samom sebi,
ubistva i nasilja i ratne povrede.
2. Epidemološka analiza traumatizma u srbiji
Za preciznu analizu problema povređivanja u Srbiji još ne postoji jedinstvena
baza podataka, iz koje bi se rnogao steci tacan uvid o broju povreda, kao i o tome ko se
povređuje, gde i kako se povreda desila, nacinu na koji je ukazana prva pomoć,
ishodu lecenja i invalidnosti. Medutim, ipak je moguće, na osnovu podataka
prikupljenih iz nekoliko dostupnih izvora kao što su Zdravstveno-statistitki godisnjak
Republike Srbije i Statisticki godišnjak Republickog zavoda za statistiku, ukazati na
velicinu problema. Podaci o mortalitetu, kao najmerodavnijem kriterijurnu stepena
težine neke pojave, ukazuje da se povrede nalaze u samom vrhu uzroka smrti, posle
bolesti cirkulatonlog sistema i malignih neoplazmi. U 2005. godini u Srbiji je
zabeleženo 3.809 slucajeva sa smrtnim ishodom zbog povreda.
Posmatrajuci period od 2001. do 2006. godine, ukupna stopa mortaliteta ima
trend održavanja, sa vrednostima od 57,4/100.000 u 2001. i 52,2/100.000 .U 2006.
godini. Umiranje kao posledica povređivanja cešća je kod osoba muškog pola (77%).
Stopa mortaliteta kod muškaraca u posmatranom periodu imala je vrednosti od
87/100.000 u 2000. do 78/1100.000 u 2006. godini, a kod žena od 31/100.000 do
30/1100.000 u istom periodu.
Posmatrajući starosnu strukturu umrlih zbog povreda, na osnovu podataka
republickog zavoda za statistiku (23), uocava se dominacija osoba starijih od 65 godina
(35%). S obzirom na demografsko starenje stanovništva Srbije, može se ocekivati
da traumatizam postane još znacajniji socijalno medicinski problem. Pored starih
preko 65 godina, visoko ugrožen kontingent stanovništva, kada su u pitanju umrli od
povreda, cini uzrast od 15 do 44 godine sa zastupljenošću od cak 30%, zatim radno
aktivno stanovništvo od 45 do 54 godine koje u ukupnom mortalitetu od povreda
ucestvuje sa 18% .
4
