SEMINARSKI RAD IZ
PREDMETA KRIVIČNO PRAVO
Tema: Zloupotreba službenog položaja
SADRŽAJ:
Uvod..................................................................................................................................3
1. Pojam zloupotrebe službenog položaja........................................................................4
2. Osnovni oblik krivičnog dela.......................................................................................6
3. Oblici ispoljavanja krivičnog dela...............................................................................8
3.1. Iskorišćavanje službenog položaja........................................................................8
3.2. Prekoračenje službenog ovlašćenja.......................................................................9
3.3. Nevršenje službene dužnosti...............................................................................10
4. Kvalifikovani oblici krivičnog dela............................................................................11
Zaključak..........................................................................................................................13
Literatura..........................................................................................................................14
2
1. POJAM ZLOUPOTREBE SLUŽBENOG POLOŽAJA
Pojam zloupotrebe službenih ovlašćenja ili službenog položaja nije jedinstven. U
najširem smislu zloupotreba (abuzus) je svako ponašanje koje je protivpravno i protivno
interesima službe, a posebno ono koje je protivno ustavu, zakonu ili drugom pravnom
propisu ili opštem aktu. Prema tome, svako službeno lice čije delatnosti nisu u
saglasnosti sa interesima službe, zloupotrebljava svoju službenu dužnost. To se može
učiniti na različite načine.
U teoriji krivičnog prava razlikuje se pojam zloupotrebe službenog položaja u
objektivnom i u subjektivnom smislu. Službena dužnost je zloupotrebljena u
objektivnom smislu kada službeno lice deluje protivno interesima službe tako što
prekoračuje svoja službena ovlašćenja ili ne vrši svoje službene dužnosti. Službena
dužnost se zloupotrebljava u subjektivnom smislu kada službeno lice preduzima
službene radnje koje su, istina, u okviru njegovog službenog ovlašćenja, ali to ne čini u
interesu službe već da bi se postigao neki drugi cilj.
U okviru krivičnih dela protiv službene dužnosti se po svom značaju, prirodi,
karakteristikama i posledicama izdvaja krivično delo zloupotrebe službenog položaja,
kao poseban, specifičan oblik korupcije, inače poznato od najstarijih vremena u istoriji
krivičnog prava i prisutno u svim krivičnopravnim sistemima danas. Naime, službena i
odgovorna lica su dužna da u vršenju svojih ovlašćenja, službene dužnosti ili javne
službe postupaju zakonito i u skladu sa ciljevima i interesima službe koju vrše. To
posebno važi za odgovorna lica koja vrše određene dužnosti u preduzećima, ustanovama
i drugim subjektima odnosno radnjama. Svako vršenje službe protivno zakonima,
drugim propisima i opštim aktima, pa čak i pravilima struke, predstavlja jedan oblik
zloupotrebe ovlašćenja i službene dužnosti uopšte.
Pojam zloupotrebe službenih ovlašćenja ili službenog položaja nije jedinstven. U
najširem smislu zloupotreba (abusus) je svako ponašanje koje je protivpravno i protivno
interesima službe, a posebno ono koje je protivno ustavu, zakonu ili drugom pravnom
propisu ili opštem aktu. Prema tome svako službeno lice čije delatnosti nisu u
saglasnosti sa interesima službe zloupotrebljava svoju službenu dužnost4). To se može
učiniti na različite načine.
1
1
Prof. dr Dragan Jovašević,
Zloupotreba službenog položaja kao oblik korupcije
,
http://www.poslovnapolitika.com/index.php?
option=com_content&task=view&id=435&Itemid=75
[1.12.2011]
4
U teoriji krivičnog prava razlikuje se pojam zloupotrebe službenog položaja u
objektivnom i u subjektivnom smislu. Službena dužnost je zloupotrebljena u
objektivnom smislu kada službeno lice deluje protivno interesima službe tako što
prekoračuje svoja službena ovlašćenja ili ne vrši svoje službene dužnosti. Službena
dužnost se zloupotrebljava u subjektivnom smislu kada službeno lice preduzima
službene radnje koje su, istina, u okviru njegovog službenog ovlašćenja, ali to ne čini u
interesu službe već da bi se postigao neki drugi cilj.
Danas je uobičajena podela službenih krivičnih dela na opšta (koja može da
izvrši svako službeno lice) i specijalna, posebna (koja može da izvrši samo određeno
službeno lice). S obzirom na izvršioca ovog krivičnog dela i na preduzetu radnju
izvršenja, zloupotreba službenog položaja predstavlja opšte i osnovno krivično delo
protiv službene dužnosti. To drugim rečima znači ako su u konkretnom slučaju
ostvarena obeležja bića nekog drugog krivičnog dela iz grupe krivičnih dela protiv
službene dužnosti s obzirom da se radi o prividnom idealnom sticaju, postojaće ovo
drugo krivično delo.
Ako uzmemo u obzir statističke podatke vezane za zloupotrebu službenog
položaja koje je objavilo Republičko javno tužilaštvo, dolazimo do zabrinjavajućeg
zaključka, a to je da je ova kriminalna pojava široko rasprostranjena kako u privatnom
poslovanju tako i u svim državnim ustanovama i institucijama.
2. OSNOVNI OBLIK KRIVIČNOG DELA
5
