1
UVOD
Godina 1891. ostaće u istoriji košarke zapisana kao godina nastanka ove igre. Naime, tada je
profesor fizičkog vaspitanja u Springfildu, Sjedinjene Američke Države (SAD) James Naismith
napisao prva košarkaška pravila i organizovao prvu košarkašku utakmicu. Od tada je prošlo više
od 100 godina, a košarka je u međuvremenu postala jedan od najpopularnijih kolektivnih
sportova u svetu, pa i kod nas. Kanada je prva država izvan SAD u kojoj se igrala košarka, slede,
Francuska, Austrija, Indija i Kina. Očigledan zamah košarke u svetu pa i u Evropi, doveo je do
stvaranja međunarodne košarkaške federacije - FIBA, u Ženevi 18.juna 1932.god. Prvo
prvenstvo Evrope za muškarce održano je 1935. u Švajcarskoj a za žene 1938. u Rimu. Na
Olimpijskim igrama košarka je prisutna jos od 1904.god., a kao zvanični olimpijski sport za
košarkaše, 1936.god.na Olimpijskim igrama u Berlinu, a 1976god. u Montrealu i ženska košarka
postaje olimpijski sport. Prvo Svetsko prvenstvo za košarkaše održano je u Benos Airesu
1950.na kome je učestvovala i Jugoslavija.Prvo svetsko prvenstvo za košarkašice je održano
1953.god.u Santigu de Čile.Godine 1923. Amerikanac William Wyland upoznao je u okviru
"Sokola" učenike II muške gimnazije u Beogradu sa ovim sportom i oni su počeli da igraju
košarku u dvorištu svoje škole na časovima fiskulture. Ta godina se može uzeti kao začetak
košarke na našim prostorima. Jugoslavija 1936.god.postaje članica FIBA, gde ju je zastupao
Savez Sokolova Jugoslavije a da bi se pospešio razvoj sporta u Beogradu osniva se košarkaška
sekcija u okviru “ Fiskulturnog društva “Crvena Zvezda “. 1945.god. i sa “Zvezdom” košarka se
definitivno useljava na Kalemegdan. U tom periodu nastaje ekspanzija košarkaških ekipa. Prvo
prvenstvo Srbije održano je u Šapcu 1945. god. Jedan od najznačajnijih događaja u razvoju
Jugoslovenske košarke je osnivanje Košarkaškog saveza Jugoslavije (KSJ), decembra 1948.god.
Sistem takmičenja se ubrzano usavršava tako da je već 1949. god. prisutan ligaški sistem
takmičenja. Prvi pravi događaj nakon kojeg je košarka jednostavno eksplodirala u Jugoslaviji je
VI prvenstvo Sveta održano u Ljubljani 1970.god., na kojem pobeđuje reprezentacija
Jugoslavije. Klubovi su takođe imali zapažene rezultate na medjunarodnim takmičenjima, kako
tada u sklopu Jugoslavije tako i sada kao predstavnici Rebublike Srbije. U XXI veku, košarka je
postala sastavni deo života velikog broja ljudi a naročito mlađih uzrasta. Savremeni nivo košarke
stalno teži maksimalnom razvijanju mogućnosti košarkaša kako u odbrani tako i u napadu, tj.
individualnog kvaliteta svakog igrača posebno i tih kvaliteta u igri. Poboljšanje i podizanje tih
kvaliteta na veći nivo postiže se individualnim treningom u košarci. Razni oblici individualnog
metoda su neophodni u procesu pripreme košarkaša, a posebno je važno istaći da je neophodno
povećanje tehničkog nivoa košarkaša. Može se reći da je individualni trening sastavni deo
svakog ekipnog programa i da je neophodan za usavršavanje kako igre tako i igrača.
2
Funkcionalnost košarkaške tehnike podrazumeva da je ona primenjiva u igri, odnosno da služi
taktici igre. Primenjena tehnika u igri treba da bude efikasna , a takva će biti kada igrač zna da
odabere i izvede određenu kretnju, kao najbolji odgovor na trenutnu situaciju u igri. To znači da
efikasna primena neke tehnike zavisi od individualne taktike košarkaša. Zbog toga se tehnika u
procesu treninga uvek posmatra zajedno sa individualnom taktikom.
Definicija osnovnih pojmova
Pod tehnikom košarke se podrazumeva niz specifičnim stavova, položaja, radnji i kretanja koje
su neophodne za odvijanje ove sportske igre.
Tehničko - taktički element
(Motorna navika, motorička informacija). Košarka obiluje velikim
brojem elemenata. “
Tehnički
“ znači da se element izvodi racionalno, bezs uvišnih kretnji.
“
Taktički
“ znači da se element primenjuje u uslovima utakmice, tj. u odnosu na situaciju u igri.
Vodjenje
je aktivnost košarkaša u posedu lopte koji se, dok njome manipuliše, kreće najkraćom
putanjom tj. linijom prodora i brzinom približno maksimalnoj, ka protivničkom košu. Pri
vodjenju se lopta nalazi ispred igrača.
Dribling
predstavlja aktivnost košarkaša koji manipuliše loptom, krećući se više horizontalno po
terenu (paralelno sa čeonom linijom).
Demarkiranje
koristi igrač koji pokušava da se oslobodi svog direktnog protivnika(„čuvara“) u
cilju prijema lopte, pri čemu koristi promenu tempa, pravca i smera kretanja ( najčešće njihovu
kombinaciju).
Pod
naskokom
se podrazumeva zaustavljanje igrača u posedu lopte (najčešće u paralelnom
stavu), nakon vođenja ili driblinga. Posle naskoka igrač može odmah da izvede skok šut, ili da
doda loptu sa ili bez prethodne upotrebe finte.
Prodor
je, u širem smislu, svako kretanje igrača u posedu lopte ka košu koji napada.Međutim, u
užem smislu (za razliku od vođenja), igrač pri kretanju po liniji prodora najčešće koristi
dvokorak nakon kojeg upućuje loptu ka košu.
4
Predmet cilja i rada
Predmet rada je individualni trening košarkaša.
Cilj rada je da se na najbolji mogući način iznesu mišljenja o prednostima i nedostacima
individualnog treninga, o zadacima i uslovima ostvarivanja ove vrste treninga, kao i o vežbama
za usavršavanje tehnike.
INDIVIDUALNI TRENING KOŠARKAŠA
Neophodno je, da se treneri bave individualnim potrebama svakog košarkaša, jer isključivo
individualizovan pristup može dovesti do stimulisanja razvoja kompletnog potencijala igrača.
Pojam individualizacije treninga je jedno od osnovnih obeležja savremenog treninga. Primena
principa individualizacije se ogleda u sposobnosti trenera da naglase faze pozitivne interakcije
vlastitih igrača i da sakriju nedostatke u individualnoj tehnici i svim oblicima taktičkog
ispoljavanja. Poznato je da se kvalitet košarkaškog tima meri nivoom saradnje igrača, a ne
zbirom individualnih kvaliteta pojedinaca. Na individualizaciju ne treba gledati samo kao na
metodu individualnog ispravljanja grešaka u izvođenju košarkaške tehnike, već , pre svega, kao
na sredstvo kojim se mogu objektivno procenjivati i subjektivno posmatrati košarkaši. Na taj
način se može otkriti koje su trenažne potrebe prioritet o kompletnom razvoju sposobnosti
igrača, sa aspekta njegove pripreme za ostvarivanje vrhunskih dostignuća.
Savremeni nivo košarke zahteva maksimalno razvijanje individualnih kvaliteta svakog igrača, i
primenu tih kvaliteta u igri. Zbog toga se javlja veliki broj i obim zadatka, koji se koriste u
procesu pripreme. Da bi uspešno rešili te zadatke, mora se usavršiti i metodiku treninga. Razni
oblici individualnog metoda treninga neophodni su u procesu pripreme košarkaša. Posebna
važnost individualnih treninga je u povećanju tehničkog nivoa košarkaša.
5
Individualni trening košarkaša je pedagoški proces, u kojem se uz učešće određenih igrača, grupa
igrača ili cele ekipe, usavršava znanje metodom individualnog rada. To znači, da svaki igrač ili
nekoliko igrača koji imaju slične nedostatke ili prednosti, izvršavaju individualne zadatke,
različitim sredstvima koja odgovaraju njihovim individualnim svojstvima. Individualni trening
doprinosi poboljšanju tehnike košarkaša i ima svoje prednosti :
- Intenzivan je i zato je efikasan. Na takvom treningu igrač može mnogo puta da ponovi
elemenat i da više vremena posveti tehnici vladanja loptom. Treneru pogoduje da ukaže igraču
na greške koje opaža pri izvođenju tehničkih elemenata.
- Na takvom treningu mogu se bolje sistematizovati zadaci koji se daju igraču i lakše ukloniti
njegovi nedostaci.
- Na individualnom treningu igrač samostalno izvršava vežbe i usavršava tehniku izvođenja.
Privikava se da najpravilnije izvede tehničke elemente i da pronađe načine za još savršenije
izvođenje. Igrač se uči da samostalno povećava svoje znanje i saznanje kakve vežbe treba da
primeni za usavršavanje određenog elementa. Posebno je važno iskoristiti različite forme
individualnog treninga pri usavršavanju tehnike (do 50% treninga, pa i više). Na individualnom
treningu rešavaju se sledeći zadaci :
- Razvijaju se bolji kvaliteti igrača vodeći računa o njegovim individualnim sposobnostima i
izvođenju tehničkih elemenata ne narušavajući suštinu kretanja.
- Otklanjaju se nedostaci koje ima igrač.
- Razvija se stvaralačka inicijativa igrača.
- Igraču se ukazuje pomoć u usavršavanju specijalnih zadataka koji su potrebni pri izvođenju
onoga što ne treba da radi u ekipi.
