Jurisdikcija Medjunarodnih organizacija
SADRŽAJ
UVOD…....................................................................................................................................................2
I. MEĐUNARODNE ORGANIZACIJE...................................................................................................3
1. Pojam međunarodnih organizacija.............................................................................................3
2. Pravo međunarodnih organizacija..............................................................................................3
3. Konstruktivni elementi međunarodnih organizacija..................................................................3
4. Razvoj međunarodnih organizacija............................................................................................4
II. PRAVNI SUBJEKTIVITET MEĐUNARODNE ORGANIZACIJE...................................................4
1. Međunarodna organizacija kao pravno lice................................................................................4
2. Međunarodna organizacija kao subjekt međunarodnog prava I njeni službenici......................5
3. Privilegije i imuniteti međunarodnih organizacija.....................................................................5
3.1. Imunitet od jurisdikcije................................................................................................6
3.2. Nepovredivost prostorija i arhiva................................................................................6
3.3. Fiskalne i valutne privilegije …..................................................................................6
3.4.Sloboda komunikacija..................................................................................................7
4. Privilegije i imuniteti službenika međunarodnih organizacija...................................................7
5. Privilegije i imuniteti predstavnika država članica....................................................................8
6. Izvori privilegija I imuniteta......................................................................................................8
III. JURISDIKCIJA ...................................................................................................................................8
1. Pojam jurisdikcije.......................................................................................................................8
2. Podela jurisdikcija međunarodnih organizacija.........................................................................9
2.1. Teritorijalna jurisdikcija..............................................................................................9
2.2. Personalna jurisdikcija...............................................................................................10
ZAKLJUCAK..........................................................................................................................................11
LITERATURA.........................................................................................................................................12
1
Jurisdikcija Medjunarodnih organizacija
UVOD
U ovom seminarskom radu pokušaću da objasnim šta je to jurisdikcija medjunarodnih
organizacija. Kao prvo I osnovno govoriću o samom pojmu Medjunarodne organizacije, o njenom
pravu, nastanku I razvoju. Ukratko ću opisati njene konstruktivne elemente, a to su:
•
država,
•
međunarodni ugovor,
•
stalni organi,
•
oblast delatnosti,
•
poseban status.
Zatim ću govoriti o medjunarodnoj organizaciji kao pravno lice I kao subjekt međunarodnog prava,
privilegija I imuniteta medjunarodnih organizacija, službenika medjunarodnih organizacija,
predstavnika država članica, kao I o samom izvoru privilegija I imuniteta. Pomenucu nesto o samom
pojmu jurisdikcije I njenoj podeli prema medjunarodnim organizacijama na teritorijalnu I personalnu
jurisdikciju.
O medjunarodnim organizacijama mogu reci to da su one organizacije osnovane međunarodnim
ugovorom, sa sopstvenim organima koji, unapred utvrđenim postupkom, usvajaju odluke potrebne za
ostvarenje zajednički utvrđenih ciljeva same organizacije. Predstavlja jedinku različitu od država
članica koje je sačinjavaju. Svoje delovanje, međunarodna organizacija treba da vrši saglasno
sopstvenom statutu ali, istovremeno, i u skladu sa postojećim pravnim poretkom. Drugim rečima, ta
posebna jedinka postaje nosilac prava i dužnosti koje postojeći pravni poredak uređuje.
Pod međunarednim službenicima podrazumevaju se lica koja na osnovu relevantnih pravnih
pravila deluju u ime I za račun medjunarodne organizacije.
Što se tiče privilegija I imuniteta , kako samih medjunarodnih organizacija, tako I
medjunarodnih službenika, konstruisani su u pozitivnom međunarodnom pravu. Dok privilegije i
imuniteti međunarodnih organizacija kao subjekata međunarodnog prava, obuhvataju oblici kao što su
•
imunitet od jurisdikcije;
•
nepovredivost prostorija i arhiva;
•
fiskalne i valutne privilegije;
•
sloboda komunikacije.
Međunarodne organizacije nemaju sopstvenu teritoriju ni stanovništvo. Iako je teritorijalni obim
njihovog delovanja jednak zbiru teritorija država članica, isključivu jurisdikciju imaju same države
članice. Zato postoji teritorijala I personala jurisdikcija koja reguliše pitanja o ovoj temi.
2
Jurisdikcija Medjunarodnih organizacija
4. Razvoj međunarodnih organizacija
Prve stalne MO nastale su u 19. veku. Na samom početku to su bile rečne komisije (Komisija za
Rajnu ustanovljena je 1831. godine, a Evropska Dunavska komisija ustanovljena je na Pariškoj
mirovnoj konferenciji 1856. godine). U drugoj polovini 19. veka osnivaju se takozvane
Administrativne Unije. Prva od tih organizacija ustanovljena je 1865. godine, sklapanjem međunarodne
telegrafske konvencije (Danas je to Međunarodna unija za telekomunikacije i specijalizovana je
ustanova OUN) I 1874. godine ustanovljena je Opšta Poštanska Unija (Svetski poštanski savez).
Međunarodne organizacije su postale fenomen 20-og veka. Nakon prvog svetskog rata na versajskoj
mirovnoj konferenciji 1919. godine, stvorene su:
•
Liga naroda,
•
Međunarodna organizacija rada,
•
I između dva rata nastaje “Pan Američka Unija”.
Na kraju drugog svetskog rata osniva se OUN na konferenciji u San Francisku 1945. godine
(od kraja aprila do kraja juna 1945). 50 osnivaša je usvojilo povelju UN 26. juna 1945. godine.
II. PRAVNI SUBJEKTIVITET MEĐUNARODNE ORGANIZACIJE
1. Međunarodna organizacija kao pravno lice
Statuti međunarodnih organizacija po pravilu sadrže odredbe kojima se reguliše i njihov pravni
status. Danas nije sporno da međunarodna organizacija ima status pravnog lica u skladu s unutrašnjim
pravnim sistemima država članica, potreban za obavljanje njenih funkcija i ostvarivanje njenih ciljeva,
što, naravno, uključuje sposobnost zaključivanja ugovora, posedovanja i raspolaganja imovinom i
istupanja pred sudovima. Pored fizičkih lica, unutrašnji pravni sistemi država već dugo poznaju
instituciju pravnih lica (bilo domaćih ili stranih). Ono što, međutim, postavlja posebne probleme jeste
pitanje međunarodne organizacije kao pravnog lica, ne unutrašnjeg, nego međunarodnog prava. Pitanje
subjektiviteta međunarodnih organizacija, naime, otvoreno je činjenicom da njihovi statuti, pored
priznavanja statusa pravnog lica, govore i o privilegijama i imunitetima međunarodnih organizacija
(čega, inače, nema u odnosu na strana pravna lica). Prema tome, međunarodne organizacije jesu pravna
lica po unutrašnjim pravnim sistemima država članica, ali i nešto više; lica kojima se priznaje poseban
tretman, bilo da je predviđen samim statutom, konvencijom o privilegijama i imunitetima ili
sporazumom sa državom sedišta. Samim tim, međunarodna organizacija dovedena je u vezu s
međunarodnopravnim poretkom a da, istovremeno, statuti međunarodnih organizacija izbegavaju da
izričito reše pitanje međunarodnopravnog subjektiviteta organizacija koje stvaraju.
2. Međunarodna organizacija kao subjekt međunarodnog prava i njeni službenici
4
