MSŠ ''MUSA ĆAZIM ĆATIĆ“
OLOVO
Ekonomska tehnička škola
Školska godina 2017./2018.
MATURSKI RAD
TEMA: TRŽIŠTE KAPITALA
Kandidat, Smailhodžić Elmir
Mentor, prof. Manso Elmedina
Olovo, 20.04.2018.
SADRŽAJ
UVOD
.......................................................................................................................................... 3
1.
POJAM, FUNKCIJE I CILJEVI TRŽIŠTA KAPITALA
...................................................4
2.
UČESNICI NA TRŽIŠTU KAPITALA
.................................................................................6
3.
ULOGA BANAKA U RAZVOJU TRŽIŠTA KAPITALA
..................................................8
4. INSTITUCIONALNI FONDOVI NA TRŽIŠTU KAPITALA
…………………..………10
4.1
.
Investicioni fondovi .....................................................................................................10
4.2.
Kompanije za osiguravanje......................................................................................... 12
4.3
.
Penzioni fondovi ..................................................... ................................................... 13
5.
POJAM FINANSIJSKOG TRZIŠTA
.................................................................................14
5.1
.
Tržište kapitala i prirodnih resursa ..............................................................................15
5.2.
Tržište kapitala, kapitalna dobra i profit“ ....................................................................16
6.
MEHANIZAM FINANSIJSKOG KOMUNICIRANJA EFEKTIMA NA TRŽIŠTU
KAPITALA
................................................................................................................................ 17
7.
PRIMJER IZ KNJIGOVOSTVA
........................................................................................ 18
8.
PRIMJER IZ PRAKTIČNE NASTAVE
.............................................................................20
9.
PRIMJER IZ
PRIVREDNE MATEMATIKE
................................................................... 21
10.
PRIMJER IZ FINANSIJSKE MATEMATIKE
.............................................................. 22
11.
PRIMJER IZ POSLOVNE KORESPONDENCIJE
....................................................... 23
12.
ZAKLJUČAK
..................................................................................................................... 25
13. LITERATURA
..................................................................................................................... 26
1. POJAM, FUNKCIJE I CILJEVI TRŽIŠTA KAPITALA
Tržište kapitala predstavlja institucionalno organizovani prostor sa svim potrebnim
elementima za njegovo funkcionisanje, u određenom vremenu i definisanim pravilima i
uzansama ponašanja učesnika. Na tom prostoru i u okviru njegovog okruženja i pravila
ponašanja, organizovano se susreću ponuda i tražnja sa kapitalom.
Tržište kapitala u osnovi, predstavlja specijalizovano tržište na kome se novac- kapital
traži i nudi dugoroćno i na kome se trguje već emitovanim dugoroćnim vrijednosnim
papirima. Primarno tržište kapitala ima vitalnu funkciju kreiranju kapitala. Proces koji
označava razmjenu finansijskih sredstava, predstavlja mehanizam kroz koji funkcioniše
primarno tržište kapitala. Kreira se kapital i inicijalna prodaja na tržištu kapitala. Nakon
toga, emitovane akcije i obveznice dobijaju relativno nezavistan život i cirkulišu na
sekundarno tržištu kapitala.
Sekundarno tržište kapitala prihvata na primarnom tržištu emitovane akcije i obveznice i
određuje uslove da se njime trguje. Ovde nema nikakve pojave finansijskih sredstava već
se obavlja promet dugoročnih vrijednosnih papira.
Vanberzanski način funkcionisanja tržišta je sistem dogovorenog tržišta. Za razliku od
tržišta novca, tržište kapitala u svim zemljama tržišne privrede je institucionalnog
karaktera. Transakcije koje se na ovom i u okviru ovih institucija odvijaju nazivaju se
kapitalnim transakcijama, a vrijednosni papiri kojima se trguje na tržištu kapitala-
efektima.
Tržište kapitala inkorporira u sebi sljedeća tri tržišta:
1. kreditno- investiciono tržište;
2. hipotekarno tržište;
3. tržište vrijednosnih papira dugoročnog karaktera.
Prema tome, tržište efekata samo je jedan segment tržišta kapitala koje kompleksna
tržišna kategorija sastavljena od tri specijalizovana tržišta, zavisno od finansijskih
instrumenata koje se kupuju i prodaju. Predmet kupoprodajnih transakcija na tržištu
kapitala je isključivo kapital, odnosno novčana sredstva dugoročnog karaktera. To
praktično znači da se pojam kapitala sa aspekta tržišta kapitala izjednačava sa pojmom
štednje i pojmom plasmana te štednje na rok također nije kraći od jedne godine.
Prema tome, izvori kapitala u okviru jedne nacionalne ekonomije su:
4
1.Novčana štednja
kao osnovni izvor kapitala, koja predstavlja odlaganje
nacionalnog dohotka. Novčana štednja je u direktnoj zavisnosti od:
- zarada i akumulacija;
- očekivanog prihoda u budućem periodu;
- razvijenosti instrumenata stimulativne štednje;
- funkcionisanja i razvijenosti sekundarnog tržišta vrijednosnih papira.
Sa aspekta vlasnika, štednja može imati svoj pojavni oblik kao:
- štednja pojedinaca ili stanovništva;
- štednja privrednog sektora;
- štednja javnog sektora.
Motivi za štednju su vrlo kompleksni i razliciti. Motivi štednje pojedinaca su svakako
najbrojniji, i takode najuticajniji za formiranje ukupnog iznosa kapitala kao ponude na
tržištu kapitala, koji mogu biti materijalne i nematerijalne prirode. Štednje privrednog
sektora odnose se na želju preduzeća da ostvari prihod po osnovu štednje, veći stepen
konkurentnosti i veći stepen finansijske samostalnosti.
2. Transformacija u kapital
, je drugi značajni izvor kapitala koji predstavlja rezultat
rada bankarsko- finansijskog sektora i njegove mogucćosti da bilo koji oblik štednje
transformiše u kapital.
Na tržištu kapitala, kapital se može koristiti kao:
1.
Zajmovni kapital
, koji predstavlja takav oblik kapitala u kojem se korisnik
kapitala javlja kao dužnik, a vlasnik kapitala kao poverilac. Karakteristicno za zajmovni
kapital je da se između dužnika i povjerioca uspostavlja direktni ili posrednički kreditni
odnos.
U teoriji i praksi su poznata tri oblika zajmovnog kapitala:
- Investicioni kredit;
- Hipotekarni kredit;
- Dugoročni zajam.
2. Akcijski kapital
koji predstavlja takav oblik korišćenja kapitala u kome je vlasnik
kapitala u ulozi primaoca, a sadašnji vlasnik u ulozi davaoca kapitala. Akcijski kapital
predstavlja ukupni kapital obezbjeđen putem emisije i plasmana.
Svako akcionarsko društvo ima sljedeću strukturu kapitala:
- akcijski kapital, koji je vlasništvo akcionara;
- kapital u svim oblicima rezerve, koji je vlasništvo akcionarskog društva.
5
Prioritetni zadatak investitora jeste zaštita njihovih interesa. Zaštitom svog kapitala,
investitor sprečava budućeg dužnika da realizuje svoj interes na štetu povjerioca.
Međusobni odnosi povjerioca i dužnika na tržištu kapitala ukazuju, da se tržišna
regulativa treba tako da se postavi da ne dovodi investitora u neravnopravni položaj u
odnosu na korisnika kapitala.
Zaštita interesa invstitora je moguće preko:
- funkcionisanja savremenog sistema informisanja;
- zaštita od naplate potraživanja;
- zaštita izdavanjem bankarskih garancija.
Poslovne operacije korisnika kapitala na tržištu kapitala odnose se na:
- primjenu emisije dugoročnih efekata;
- njenom plasmanu na tržištu;
- registraciji emisije kod nadležnih organa;
- eliminisanju oscilacije kursa i oscilaciju tržišta;
- zatvaranju emisije kapitala.
Posrednici na tržištu kapitala su najmalobrojniji, a po kvalitativnim elementima,
najvažniji učesnici na tržištu kapitala. Za posrednike na tržištu kapitala je karakteristično,
da u poslovnim odnosima trebaju štititi interese komitenata, što je u odredenim
slučajevima u suprotnosti sa njihovim interesima. Prema kriterijumima njihovo
organizaciono- funkcijalne strukture, posrednici na tržištu kapitala se mogu svrstati u
sljedeće grupe:
- banke i druge finansijske organizacije;
- investicioni fondovi;
- berze kao specijalizovane funkcije.
Za posrednika, na tržištu kapitala mogu se pojaviti kako u ulozi invenstitora tako i u ulozi
korisnika kapitala.
Bankarske organizacije se na tržištu kapitala najčešće pojavljuju:
- investitori;
- korisnici;
- komisionari;
- čisti posrednici;
- investicioni fondovi.
7
