UNIVERZITET U SARAJEVU
POLJOPRIVREDNO PREHRAMBENI FAKULTET
ALERGIJE I INTOLERANCIJE NA HRANU
SEMINARSKI RAD
MENTOR: STUDENT:
Sarajevo, decembar 2017
2
Sadržaj:
1.UVOD....................................................................................................................................3
2. ALERGIJA...........................................................................................................................4
3. ALERGENI I ODREĐIVANJE ALERGENA...................................................................5
3.1. Alergijske reakcije...............................................................................................................5
3.2. Podjela alergijskih reakcija.................................................................................................6
3.3. Simptomi alergija................................................................................................................6
4. LIJEČENJE ALERGIJA......................................................................................................7
5. NUTRITIVNI ALERGENI..................................................................................................8
5.1. Žitarice i proizvodi koji sadrže gluten.................................................................................8
5.2. Mlijeko i mliječni proizvodi................................................................................................9
5.3.Intolerancija laktoze..............................................................................................................9
5.4 Ribe, rakovi, školjke i ostali mekušci................................................................................10
5.5. Jaja.....................................................................................................................................10
5.6. Kikiriki i orašasto voće......................................................................................................11
5.7. Soja i proizvodi od soje......................................................................................................11
5.8. Druga hrana koja sadrži alergene.......................................................................................11
6. INTOLERANCIJA..............................................................................................................12
6.1. Liječenje i ishrana ljudi s intolerancijom na hranu............................................................13
7. ZAKLJUČAK......................................................................................................................14
8. LITERATURA......................................................................................................................15
4
2. ALERGIJA
Austrijski liječnik Clemens von Pirquet (1874- 1929) izmislio je naziv alergija prema grčkim
riječima állon ĕrgo – drukčije reagiram. Zato danas smatramo da je alergija imunosna upala
koju uzrokuje ponovljeni kontakt antigena (alergena) i protutijela. (1) Protutijela koja su
odgovorna za nastanak alergijskih reakcija pripadaju skupini imunogolbulina E (IgE).
Imunoglobulini se vežu na prihvatne molekule (receptore) na stanice mastocite, koje sadrže
posebne tvari „histamin“. Kada se IgE veže na mastocit, oslobađa se histamin, dolazi do
širenja i pojačane cirkulacije kroz krvne žile, izlazak tekućine u tkiva, kontrakcije glatke
muskulature i pojave simptoma, svrbež, kihanje, kašalj, suzenje očiju, curenje nosa, grčevi u
trbuhu, povraćanje, dijareja, crvenilo, osip pa čak i alergijske reakcije opasne po život
(anaflaksija).
Pojava alergija na hranu mijenja se s dobi, a mijenjaju se i alergeni koji je izazivaju. Češće su
u prvim godinama života zbog još nedovoljne zrelosti imunološkog sistema. Kod djece, češće
nego kod odraslih, alergeni su mlijeko, jaja, kikiriki, soja, pšenica, morska riba, a kod odraslih
češće nego kod djece kikiriki, orasi, lješnjaci, morska riba, voće. Alergije na hranu mogu se
javiti u svakoj životnoj dobi. (2)
5
3. ALERGENI I ODREĐIVANJE ALERGENA
Materije koje izazivaju alergije nazivaju se alergenima i podeljeni su u nekoliko velikih grupa
u odnosu na način na koji naš organizam dolazi u dodir sa njima:
- kontaktni alergeni (hemikalije, kozmetika, nakit)
- nutritivni alergeni -hrana (orasi, kikiriki, čokolada, jaja, riba, mlijeko, konzervansi i aditivi u
hrani i dr.)
- respiratorni alergeni – iz unutrašnje sredine, kuće, kao što je prašina i grinje, dlaka domaćih
životinja ili iz spoljašnje sredine, kao što su poleni drveća, trava i korova.
- alergije na ubode insekata
U određivanju alergena najprije se primjenjuju testovi na koži da bi se uočile reakcije na
različite, poznate alergene. Reakcije se pojavljuju od nekoliko minuta do jednog dana nakon
nanošenja. U ispitivanjima se pacijent tačno podvrgava određenoj ishrani kako bi se uočile
namirnice s alergenima. Mnogo složeniji pristup je eliminacijska dijeta, koja neko vrijeme
ishranom stabilizuje stanje organizma, a nakon toga uvodi u ishranu novu vrstu namirnice.
Ako pacijent reaguje na novu hranu, to znači da se potencijalni alergen nalazi u njoj.
Poteškoća ove dijete je njena cijena i trajanje, kao i poremećaj u unosu potrebnih nutrijenata.
(3)
3.1 Alergijske reakcije
Alergijska reakcija na hranu se definiše kao poremećaj koji je posljedica IgE specifičnog
imunološkog odgovora koji se opet javlja nakon ekspozicije određenoj vrsti hrane.
Mehanizam nastanka alergije na hranu danas još nije u potpunosti poznat. U nastanku
alergijske upalne reakcije ulogu ima aktivacija mastocita i bazofila, posredovana
signaliziranjem putem visokoafinitetnog IgE receptora. Signaliziranje započinje vezanjem
alergena za IgE protutijela vezana na receptor. Posljedično, unutar stanice nastaje signalna
kaskada, koja dovodi do njene aktivacije i otpuštanja niza medijatora odgovornih za nastanak
alergijske reakcije. Kod odraslih su znatno rjeđe: 1,4 – 1,8%. Alergijske reakcije na hranu
češće su kod djece koje imaju neku drugu alergijsku bolest (atopijski dermatitis) ili su te
bolesti već ranije bile prisutne u porodici.
