i prilikom kretanja po najkavalitetnijim putevima. Kako su pojave oscilovanja neprijatne za
vozača i putnike a takođe loše utiču i na stabilnost tereta mora se vršiti njihovo brzo
prigušenje ne samo iz razloga navedenih gore nego i zbog sprečavanja pojave rezonancije.
Ovo prigušenje vrše elementi za prigušenje ili amortizeri.

Amortizer služi za brzo prigušivanje oscilovanja vozila i sprečavanje pojave

rezonancije koja se može pojaviti ukoliko se oscilacije brzo ne priguše. Prigušenje
oscilovanja karoserije i osovine vozila, koje se javlja pri kretanju po neravnom putu, vrši se
pod uticajem sila otpora u sistemu oslanjanja. Sile otpora su: trenje u elastičnom elementu i
elementu za vođenje, a takođe i sila otpora koju pruža amortizer. U današnje vrijeme na
vozilima se primjenjuju isključivo hidraulični amortizeri, i to:

amortizeri sa polugom i
teleskopski amortizeri.

Amortizeri sa polugom rade na taj način da se prilikom nailaska točka na neravninu

primijeni uzajamni odnos između rama na kome je pričvršćen amortizer i osovine za koju
je vezana poluga . Pri pomjeranju poluge hidraulično ulje u amortizeru prelazi iz jednog
prostora u drugi. Povratkom poluge nadolje, ulje se potiskuje nazad, ali sada kroz prigušni
ventil, i na taj način stvara silu koja se suprotstavlja daljnjem oscilovanju.

Slika 1. Hidraulični amortizer sa polugom

Polužni amortizeri se rade kao jednosmjerni (prigušenje samo u jednom hodu) i

dvosmjerni (prigušenje se ostvaruje u hodu na gore i na dolje). Teleskopski amortizeri su
lakši od amortizera sa polugom (skoro duplo), prostije su konstrukcije i imaju dug vijek

Stručni rad Sistem oslanjanja - Amortizeri

trajanja. Kod teleskopskih amoretizera cilindar i klip su neposredno vezani za ram i most.
Teleskopski amortizeri rade sa pritiscima ulja od 60-80 bar, dok se kod amortizera sa
polugom ti pritisci kreću od 250-400 bar.

3. Uopšteno o prigušivačima oscilacija (zadatak kriterijumi i

način djelovanja)

Amortizeri moraju da ispune sledeće visoke kriterijume: Oni moraju da se staraju o

bezbjednosti i udobnosti u toku vožnje, pri čemu važi:

za udobnost što je moguće manje prigušenja,
za bezbjednost u vožnji što je moguće više prigušenja.

Cilj je uravnotežen odnos između udobnosti i bezbjednosti.

Konvencionalni amortizeri imaju unaprijed podešenu konstantnu visoku silu

prigušenja u korist bezbjednosti. Ona međutim nije optimalna za stalno promjenljive
situacije u vožnji.To je dovelo do razvoja varijabilnih amortizacionih sistema, koji se
automatski prilagođavaju aktuelnoj voznoj situaciji.

Djelovanje potpuno ispravnih amortizera

Bezbjednost u vožnji:

nema poskakivanja točkova po normalnom putu,

vozilo se pri kočenju ne zanosi u stranu,

nema zanošenja usled proklizavanja pri vožnji u krivinama.

Udobnost u vožnji:

nema dugog prelaznog osciliranja vozila,
nema zaljuljavanja vozila pri naizmeničnim neravninama,
nema propinjanja vozila pri ubrzavanju odnosno nema jakih
poniranja pri kočenju.

Način djelovanja prigušivača oscilacija

Pri prelasku preko neravnine opruge apsorbiraju udarac. One sprečavaju da

amortizovane komponente karoserija vozila + teret da dođu u dodir sa neamortizovanim
komponentama osovine i točkovi. Nakon sabijanja opruge nastoje da otisnu amortizovane
komponente od neamortizovanih. Prigušivači oscilacija smiruju tako nastale oscilacije
osovine.