Istorijat i pozicija aerodroma
na regionalnom i međunarodnom tržištu
Student:
Stručni saradnik:
Jun, 2016.
koristiti 1923. godine. Vazduhoplovna kompanija FRANKO-RUMEN počela je da ga
koristi od 25.marta 1923. godine na mađunarodnoj (interkontinentalnoj) liniji PARIZ-
CARIGRAD (Instambul) sa avionima SPAD. Poštanski saobraćaj uspostavljen je
14.aprila 1923. godine. Od 9.septembra 1923. godine pančevački aerodrom se koristi i za
noćni saobraćaj. Korištenje aerodroma bilo je otežano zbog loših veza sa Beogradom, jer
nije bilo mosta prema Pančevu, već se skelom prelazio Dunav. Aerodrom je korišten za
obuku pitomaca vazduhoplovne akademije ratnog vazduhoplovstva Kraljevine
Jugoslavije od 1939. godine do početka rata. Posle oslobođenja, od 1945. godine
pančevački aerodrom korišten je kao "Vazduhoplovno-vojno učilište", a kasnije, pored
ostalog i za stacioniranje eskadrile helikoptera S-51, iz sastava Vazduhoplovno-
transportnog puka (1954-1966). Na mestu starog pančevackog aerodroma danas se nalaze
hale fabrike aviona UTVA, kao i travnata pista koja se koristi za probne, sportske i
trenažne letove.
ZEMUN - BEŽANIJA
Međunarodni aerodrom "Beograd" izgrađen je na livadi koja se zvala
"Dojno polje" između bežanijske kose i leve obale Save, oko 2 km južno
od Zemuna. Izgradnji aerodroma prethodili su obilni melioracijski
radovi, bilo je potrebno nasuti veliku površinu močvarnog zemljišta.
Odluka o izgradnji doneta je 1922.godine, a aerodrom je otvoren za saobraćaj 25 marta
1927.godine, i odmah je uključen u međunarodni saobraćaj. Aerodrom je imao 4 travnate
piste dužina od 1100 do 2900 metara-različitih pravaca prostiranja, sa operativnom
površinom od 319 hektara. Od 1928.god na aerodromu se nalazi tehnička baza
novoosnovanog AEROPUTA. Godine 1931. izgrađena je moderna zgrada za prihvat
putnika, kontrolni toranj i betonska platforma. Uoči II svetskog rata postavljen je "noćni
start", kao i savremena radio-navigaciona oprema.
Neposredno pred početak II svetskog rata (aprila 1941) na njemu je smeštena 51.grupa VI
lovačkog puka, koji je imao zadatak odbranu prestonice. Tokom kratkog aprilskog rata sa
njega su poletali piloti koji su branili Beograd. Tokom II svetskog rata Nemci prave
betonsku pistu duzine oko 1600 m!! (smer 05-23) i rulne staze - što je prva upotreba ovog
materijala u izgradnji aerodroma kod nas. Saveznički avioni su više puta bombardovali
3
aerodrom tokom rata, jer se na njemu nalazila nemačka vazduhoplovna baza. Posle
oslobođenja aerodrom je korišten za potrebe civilnog i vojnog vazduhoplovstva.
Početkom pedesetih godina produžena je betonska pista kako bi se mogli primiti, tada,
najveći avioni.
Izgradnjom Novog Beograda aerodrom je postao nepodoban, pa je
doneta odluka o izgradnji novog modernog aerdroma kod sela
Surčin. Prebacivanjem tehničke baze JAT-a na novi aerodrom kod
Surčina, zemunski aerodrom prestaje sa radom 1964. godine. Na
stare dane nas podsećaju samo hangari u blizini ulice Tošin bunar. Na teritoriji
nekadašnjeg aerodroma danas se nalaze "zapadna kapija Beograda" , deo auto puta,
železnička stanica "Tošin bunar", Bulevar umetnosti, poslovna zgrada JAT-a, slovačka
ambasada, Fakultet dramskih umetnosti, Studentski grad, kao i novobeogradski blokovi:
1, 2, 3, 4, 31, 32, 33, 34, 37, 38, 41, 64, 65 , 66. i drugo.
BEOGRAD-SURČIN
Zbog izgradnje Novog Beograda, koja je počela 1947.godine, urbanisti
su sredinom pedesetih godina bili prinuđeni da nađu novu lokaciju za
međunarodni aerodrom. Izabrana je lokacija zvana "crno brdo"u blizini
sela Surčin, 18 km zapadno od Beograda. Radovi na izgradnji aerodroma
počeli su aprila meseca 1958.godine. Aerodrom je pušten u saobraćaj 28. aprila 1962.
godine. Bio je to vrlo moderan objekat sa jednom pistom dužine 3000 metara (smera 12-
30), rulnom stazom dužine 3350 m, pristanišnom zgradom za prijem putnika, kontrolnim
tornjem, velikom platformom za opsluživanje letelica i drugom savremenom opremom.
Godine 1964. izgrađen je hangar, a 1971. godine pista je produžena za 400 metara. U
periodu 1977-79.godine izgrađena je nova zgrada za prijem putnika i proširena je
platforma za prijem aviona. Opravke piste vršene su 1981., 1986. i 1996. godine. Veliki
hangar za prijem najvećih letelica završen je 1986.godine. Na aerodromu su smeštene
tehničke baze Aviogenex-a, JAT-a, Oblasna kontrola letenja, carina, Muzej
vazduhoplovstva, školski centri JAT-a i Savezne uprave za kontrolu letenja,
helikopterska jedinica MUP-a i dr. Na beogradski aerodrom sleću najveći avioni: Boing
747-400, C-5 Galaksija, AN 124 Ruslan. Tokom 1997. godine montirana je oprema za
4
