Zapošljavanje ili radni odnos ima karakter nesamostalne djelatnosti, dok su ugovori o djelu i
privremenim i povremenim poslovima i slično oblik samostalne djelatnosti. Da li će NVO sa
licem   zaključiti   ugovor   o   radu   odnosno   zaposlenju,   ili   je   angažovati   po   osnovu   samostalne
djelatnosti (ugovor o djelu ili ugovor o autorskom djelu), zavisi od vrste konkretnih poslova koje
će   to   lice   obavljati,   te   načina   obavljanja   poslova.   Nesamostalna   od   samostalne   djelatnosti
razlikuje   se,   između   ostalog,   u   dva   osnovna   aspekta:   prava   i   obaveza   koje   se   pripisuju
poslodavcu/naručiocu,odnosno uposleniku/angažovanoj osobi; i poreznog tretmana i tretmana
obračuna doprinosa. Zapošljavanje odnosno radni odnosi regulisani su zakonima o radu (koji
važe na entitetskim nivoima), dok se angažovanje po ugovorima o djelu (uključujući autorsko
djelo) regulišu zakonom o obligacionim odnosima, takođe na entitetskim nivoima. Ugovori o
radu pripravnika i volontera te ugovori o privremenim i povremenim poslovima spadaju u domen
radnog prava odnosno nesamostalne djelatnosti, s tim što, za razliku od klasičnog ugovora o
radu, nemaju karakter radnog odnosa. NVO može zaposliti osoblje po osnovu nesamostalne
djelatnosti sklapanjem ugovora o radu (na određeno ili neodređeno vrijeme); te ako su ispunjeni
određeni uslovi, sklapanjem ugovora o radu sa pripravnicima, ugovora o obavljanju privremenih
i povremenih poslova, te ugovora o volonterskom radu. NVO treba zaključiti ugovor o radu sa
fizičkom osobom ako postoje sljedeći elementi: poslodavac određuje vrstu, mjesto i vrijeme
rada, poslodavac stavlja na raspolaganje zaposleniku sredstva za rad ( npr. poslovni prostor sa
opremom, radnu odjeću, potreban materijal i dr.).

Ugovor o privremenim i povremenim poslovima -

Privremeni i povremeni poslovi regulišu se

zakonom o radu, te kolektivnim ugovorom ili pravilnikom o radu.

Ugovor o radu

definiše, između ostalog, i primanja po osnovu plate. U skladu sa Zakonom o

porezu na dohodak, ugovor treba definisati iznos bruto plate (bruto plata uključuje iznos osnovne
plate, poreza na dohodak i doprinosa iz plate). Pored primanja po osnovu plate, poslodavac je
dužan u skladu sa kolektivnim ugovorom uposleniku isplaćivati i primanja za posebne uvjete.

Ugovor o pripravničkom radu

je ugovor o osposobljavanju za rad lica koje je završilo srednju ili

visoku školu. Po Zakonu o radu, rad pripravnika nema karakter radnog odnosa i pripravnik se ne
prijavljuje na penziono osiguranje. Ugovor o volonterskom radu zaključuje se (u pismenoj formi)
u slučaju kada stručni ispit ili radno iskustvo utvrđeno zakonom ili pravilnikom o radu
predstavlja uslov za obavljanje poslova određenog zanimanja. Ovakav ugovor ne predstavlja
zasnivanje radnog odnosa. Trajanje volonterskog rada računa se u radno iskustvo neophodno za
obavljanje određenog posla.

Ugovor o djelu

nije regulisan Zakonom o radu, jer se radi o ugovoru obligacionog prava, te je u

skladu s tim i regulisan Zakonom o obligacionim odnosima („Službeni list RBiH", br. 2/92,
13/93 i 13/94, „Službene novine FBiH”, broj 29/03).

Ugovorom o djelu

ugovara se obaveza izvođača da za naručitelja izradi djelo koje predstavlja

njegov rezultat rada (npr. izrada ili popravak neke stvari ili izvršenje kakvog fizičkog ili
intelektualnog rada). Ugovor o djelu bi se sa svim obilježjima ugovora mogao sklopiti samo za
obavljanje jednokratnog posla, za koji nije bitno vrijeme rada, već izvršenje određenog posla u
određenom roku i uz ugovorenu naknadu. Tu se ne radi o radnom odnosu, jer naručitelj nije u
ulozi poslodavca, a izvođač rada nije u ulozi uposlenika, nego je izvođač djela potpuno
samostalan i u ničemu ne zavisi o naručitelju. Kod ugovora o djelu nagrada se u načelu daje
odjednom, dok je kod ugovora o radu ona periodična.

2 RAČUNOVODSTVENE EVIDENCIJE I FINANSIJSKO IZVJEŠTAVANJE

Svi poslovni subjekti svoje poslovne kativnosti i promjene evidentiraju u poslovnim knjigama.
Na osnovu evidencija u psolovnim knjigama, periodiĉno (najčešće godšnje), poslovni subjekti
sastavljaju finansijske izvještaje koji bi trebali dati pregled poslovanja subjekata u posmatranom
periodu.   Dakle,   cilj   finansijskih   izvještaja   je   pružiti   informacije   o   finansiskom   položaju,
uspješnosti   poslovanja   i   promjenama   finansijskog   položaja   subjekta,   što   je   korisno   širokom
krugu korisnika u donošenju ekonomskih odluka. Zakon o računovodstvu i reviziji NVO, kao i
ostale neprofitne organizacije registrovane kao pravna lica u BiH, obavezne su primjenjivati
važeće propise o računovodstvu entiteta / odnosno Brčko distrikta, zavisno od svog sjedišta u
BiH.   Zakoni   o   računovodstvu   i   reviziji   entiteta   propisuju   primjenu   Međunarodnih
raĉunovodstvenih standarda („MRS“) za sva pravna lica, uključujući i NVO. Računovodstvo
NVO   temelji   se   na   opće   prihvaćenim   računovodstvenim   načelima   tačnosti,   istinitosti,
pouzdanosti i pojedinačnom iskazivanju poslovnih događaja te na primjeni MRS osim ukoliko
njihova primjena nije u suprotnosti sa važećim propisima države Bosne i Hercegovine. NVO su
obavezne   evidentirati   poslovne   događaje,   voditi   poslovne   knjige   i   sastavljati   finansijske
izvještaje prema temeljnim načelima urednog knjigovodstva. U skladu sa pozitivnim zakonskim
propisima,   NVO   su   dužne   sačinjavati   godišnje   finansijske   izvještaje.   Finansijski   izvještaji
temelje   se   na   Međunarodnim   računovodstvenim   standardima,   Međunarodnim   standardima
finansijskog   izvještavanja,   Zakonu   o   računovodstvu   i   reviziji   entiteta   i   Kodeksu
računovodstvenih načela. Finansijski izvještaji koje su NVO dužne pripremati jesu: bilans stanja,
bilans uspjeha, izvještaj o novčanim tokovima, izvještaj o promjenama na kapitalu te napomene
uz finansijske izvještaje. Također, NVO su obavezne da donesu opšte akte kojima se regulišu
računovodstvena pitanja što uključuje najmanje pravilnik o računovodstvu i računovodstvene
politike. Računovodstvene evidencije shodno odredbama pomenutih entitetskih zakona iz oblasti
računovodstva,   udruženja   i   fondacije   sa   sjedištem   u   BiH   imaju   obavezu   vođenja
računovodstvene   evidencije.   Sa   druge   strane,   NVO   čije   se   sjedište   nalazi   izvan   BiH,   nisu
obavezni da vode računovodstvene evidencije.

Prema tome, NVO su obavezna su voditi i čuvati knjigovodstvene evidencije i dokumente koje
pružaju dovoljne, adekvatne i kompletne dokaze o njihovim transakcijama. U svom
računovodstvu, NVO su dužne evidentirati svoju imovinu (imovina, oprema, zalihe, potraživanja