1
1. UVOD
Ovaj rad proučava sistem totalnog kvaliteta prema Armandu Fegenbaumu.
Prema njemu kvalitet je ukupna mešavina marketinških, inženjerskih,
proizvodnih i servisnih karakteristika proizvoda ili usluge koja će u praksi
zadovoljiti očekivanja korisnika.
Ne postoji ni jedna organizacija u kojoj se ne teži za optimalnom proizvodnjom
koja realizuje upravo ono što tržište odnosno korisnik traži. Drugim rečima ideal
je minimalno potrebno ulaganje sa maksimalno potrebnim kvalitetom proizvoda
ili usluge koji nadmašuju sve konkurente i postižu apsolutno najveći mogući
profit.
Prvi deo rada govori o Armandu Fegenbaumu, jer je on označio priznanje
kvaliteta u svetskom području nauke. One je dao doprinos razvoju kvaliteta u
svetskim okvirima i razmerama. U drugom delu se govori o Fegenbaumovim
radovima i nivoima kvaliteta. I na kraju o njegovim radovima koji su priznati u
svetu.
Predmet istraživanja ovog seminarskog jeste koncept kvaliteta prema Armandu
Fegenbaumu. Opšti cilj pisanja seminarskog rada na temu je ispunjavanje
studentske obaveze i dužnosti u skladu sa planom i programom nastavnog
predmeta. Operativni cilj ovog rada jeste da se prouče svi aspekti kvaliteta i
usvoje predstavljene informacije.
2. ARMAND FEGENBAUM
Armand Fegenbaum rođen 1922. godine je treći član trolista tzv. ''Ranih
Amerikanaca'' čiji rad je definitivno označio proboj kvaliteta u zasebno, svetski
opšte priznato područje nauke.
1
On je među najpriznatijim američkim guruima kvaliteta koji je doprineo
razvoju kvaliteta ne samo u Americi nego i u celom svetu. ASQ – The
American Society for Quality dodeljuje medalju sa njegovim imenom koju
dobijaju istaknuti mladi stručnjaci iz područja kvaliteta.
On je svoju karijeru započeo u General Electricu gde je vrlo brzo postao jedan
od vodećih ljudi u području kontrole kvaliteta. Posle II svetskog rata unapređen
1
Dr. Ilija Šušić, Dr. Radoja Radić, Upravljanje kvalitetom, Banja Luka, 2009, str.48
2
je u odgovornog inženjera za pouzdanost na projektu prvog američkog mlaznog
aviona. Svoja iskustva izrada integrisao je u knizi ''Quality Control: Principles,
Practice and Administration'' (Kontrola kvaliteta: principi, praksa i
administracija) koja se pojavila 1951. godine kao proširena doktorska disertacija
na čuvenom Massachusetts Institute of Technology i koja mu je omogućila da se
pridruži ekipi američkih eksperta u Japanu.
Uz niz putovanja i predavanja posle II svetskog rata Armand objavljuje i stručne
i naučne radove u kojima prvi uvodi neke pojmove i definicije na kojima se
danas zasniva celokupna filozofija kvaliteta.
Na primer, 1956. godine je u Harvard Business Review objasnio pojam totalne
ili potpune kontrole kvaliteta ( ''Total Quality Control'' ili TQC), a klasičan
naučni rad koji je zaokružio službenu definiciju TQC objavio je 1961. godine. U
istoj reviji Armand je 1956. godine uveo i opisao značenje ''Total Quality Costs''
(totalni ili potpuni troškovi kvaliteta) a u 40. izdanju svoje knjige ''Total Quality
Control'' daje definiciju i koncept totalnog ili potpunog upravljanja kvalitetom
(Total Quality Management).
Zahvaljujući izvanrednim dostignućima u radu, Armand Fegenbaum se probija
1958. godine na mesto direktora kompletne proizvodnje i kontrole kvaliteta u
koncernu General Electric gde ostaje sve do 1968. godine.
Najviše je poznat po terminu kontrola totalnog kvaliteta, a njegovo učenje se
zasniva na integraciji sistema da bi se kvalitet kontrolisao na efikasan i
ekonomičan način i da bi se postiglo potpuno zadovoljenje zahteva kupaca.
Takođe je poznat po industrijskim ciklusima – razvoj proizvoda od idejnog
rešenja do osvajanja tržišta.
1968. godine Armand Fegenbaum osniva, zajedno sa svojim bratom Donaldom
Fegenbaumom, kompaniju ''GSC'' (''General Systems Company'') Pittsfieldu
(savezna država Massachusetts u SAD). GSC je u proteklom periodu razvila
široku aktivnost i svim područjima upravljanja velikim sistemima (sa glavnom
orijentacijom na vrhovnu upravu kompanije) širom Amerike, Australije, Evrope
i Azije. Osim upravljanja sa GSC, Armand Fegenbaum je angažovan i u nizu
organizacija koje se na bilo koji način bave kvalitetom, kako u SAD, tako i van
njih.
Feigenbaumov doprinos razvoju kvaliteta je vrlo značajan. Naime, ovaj guru je
istraživao fenomen kvaliteta na tržištu, tako da je, prema istraživanju koje je on
sproveo, postotak kupaca koji prioritet u kupovini daju kvaliteti porastao sa 35%
u 1980. godini na 90% u 1991. godini.
2
2
Heleta, M. : Kvalitetom u svet, Magenta Z. I., Beograd, 1995, str.27
4
Zaposleni bi trebali biti nagrađivani za svoje predloge vezane za poboljšanje
kvaliteta, tako da kvalitet bude posao svih.
5
3
.
OSNOVNE KARAKTERISTIKE RANIH
RADOVA ARMANDA FEGENBAUMA
Bez obzira na sve razlike, početne radove svih pionira kvaliteta povezuju
potpuno isti koreni: klasična kontrola kvaliteta proizvoda i usluga, merenje,
statističko prikupljanje podataka i sve propratne aktivnosti. Po tom pitanju ni
Armand Fegenbaum nije nikakav izuzetak. Ono što ga izdvaja jeste vizionarska
širina pogleda i ukazivanja na nove puteve razvoja teorije i prakse kvaliteta.
6
Ako se čak i samo površno prelista danas već klasično prvo izdanje
Fegenbaumove knjige ''Quality Control'' iz 1951. godine, jasno se uočava snažan
uticaj svih američkih industrijskih pionira s kraja 19. veka i prve polovine 20.
veka. Pored usvajanja temeljnih ideja Taylora i Shewharta, Fegenbaum na svoj
način daje i vrlo zanimljiv sistemski i inteligentan način pristupa ljudskom
ponašanju, kapacitetima i motivaciji koji su ranim 20. godinama 20. veka
obradili Frank i Lillion Gilbreth.
Gradeći na tim i takvim osnovama svoj način razmišljanja, Armand Fegenbaum
se nije zadovoljio samo golom klasičnom kontrolom kvaliteta u neposrednoj
proizvodnji već je analogne zahteve proširio i na celi proizvodni krug – od
marketinga, prodaje, nabavke i razvoja pa sve do reklamacija i servisa. Ipak,
trebalo mu je četiri godine da bi javno objavio 1955.
Novi pojam: Totalna kontrola kvaliteta (''Total Quality Control'' ili TQC), a čak
punih deset godina (1961.) da bi ga potpuno zaokružio i obrazložio. Konačna
definicija TQC, po Fegenbaumu, glasi: TQC je efikasan sistem za koordinaciju
održavanja i unapređenja kvaliteta nastao kao rezultat zajedničkog rada svih
jedinica jedne organizacije koji omogućava takvu proizvodnju.
Kontrola svih elemenata proizvodnoh lanca mora biti grupisana u četiri klase:
- Kontrola razvoja,
- Kontrola ulaznog materijala,
- Kontrola proizvodnje i
- Studija kompletnog proizvodnog procesa.
5
www.lean.org
.
6
Šušić I., Radić R., Upravljanje kvalitetom, Banja Luka, 2009, str.39
