JU SREDNJOŠKOLSKI CENTAR FOČA
Varenje hrane u tankom crijevu
MATURSKI RAD
Mentor:
Student:
Prof. Spasoje Jojić
Anđela Rebić
Maturski rad
2. SISTEM ORGANA ZA VARENJE
Proces probave počinje od trenutka kada hrana uđe u usta, gdje se pretvara u
energiju, dajući tijelu gorivo. Probava se dešava u probavnom kanalu, jednoj cijevi dugoj 9 m
koja se proteže od usta do rektuma. Dok hrana putuje ovim kanalom, što traje dan ili duže,
enzimi - materije, koje se proizvode u živim ćelijama i podstiču hemijske promjene - teku
kroz zidove i miješaju se sa hranom, ubrzavajući njeno razlaganje. Tek kada je hrana potpuno
razložena, tijelo može da je koristi. Dakle, sistem organa za varenje (digestivni sistem ili
crijevni sistem) se sastoji iz niza uzastopnih dijelova u kojima se odvijaju pojedine faze
varenja i apsorpcije. Crijevo je pričvršćeno za tjelesni zid trbušnom maramicom –
mezenterom
.
Slika 1:
Sistem organa za varenje
Crijevni kanal sačinjavaju:
a) Usna duplja;
b) Ždrijelo;
c) Jednjak;
d) Želudac;
e) Tanko crijevo;
4
Maturski rad
f) Debelo crijevo;
g) Analni otvor (
rektum
).
Najvažnija faza procesa varenja odvija se u crijevu u kome se vrši i apsorpcija
svarenih hranljivih materija. U vezi sa tim dolazi do povećanja njegove površine na različite
načine. Kod viših kičmenjaka ono je manje ili više izduženo (duže je kod biljojeda nego kod
mesojeda) i obrazuju se sitni izraštaji koji su označeni kao vili (crijevne resice). Tako npr. kod
čovjeka, površina resica iznosi 10 m² ili 5 puta više od površine kože. Crijevo se sastoji od
dva dijela:
1. Prednjeg, tankog crijeva;
2. Zadnjeg, debelog crijeva.
Granica između njih je obilježena jednim slijepim izraštajem – slijepim crijevom.
Nakon što se hrana u želucu djelimično razloži i pretvori u kiselu kašu, ona je
spremna za sljedeću fazu u procesu probave. Kaša izlazi kroz jedan uzani ispust na dnu želuca
u prvi dio tankog crijeva, koji se naziva dvanaestopalačno crijevo. Kada ćelije, koje oblažu
zid dvanaestopalačnog crijeva, stimulišu kiseline i masnoće iz kaše, one proizvode nekoliko
hormona, od kojih neki krvlju putuju do ostala tri bitna organa u probavnom procesu - žučne
kese, jetre i pankreasa.
5
