PROJEKAT ISTRAŽIVANJA
NACRT NAUČNE ZAMISLI
Žrtve trgovine ljudima na području Kantona Sarajevo za period 2008-2013
Mentor: doc. dr. Darko Datzer Student : Purić Belma
Sarajevo, maj, 2014.godine
2
Sadržaj
1.Formulacija problema.............................................................................................................3
1.1. Hipotetički stavovi...................................................................................................3
1.1.1.Struktura problema....................................................................................3
1.1.2.Odnosi i veze.............................................................................................5
1.1.3.Funkcije problema.....................................................................................6
1.2.Značaj problema i značaj istraživanja......................................................................6
1.3.Rezultati dosadašnjih istraživanja............................................................................7
2.Određenje predmeta istraživanja.............................................................................................8
2.1.Teorijsko određenje predmeta..................................................................................8
2.1.1.Naučno verifikovano saznanje..................................................................8
2.1.2.Naučno evidentirano ali neverifikovano saznanje.....................................9
2.1.3.Nenaučno saznanje...................................................................................9
2.1.4.Hipotetičko saznanje...............................................................................10
2.1.5.Kategorijalno-pojmovni aparat................................................................10
2.2.Operacionalno određenje predmeta istraživanja....................................................11
3.Ciljevi istraživanja................................................................................................................12
3.1.Naučni cilj..............................................................................................................12
3.2.Društveni cilj..........................................................................................................12
4.Hipoteze i indikatori..............................................................................................................13
5.Način istraživanja..................................................................................................................14
6.Naučna i društvena opravdanost istraživanja........................................................................15
6.1.Naučna opravdanost istraživanja............................................................................15
6.2.Društvna opravdanost istraživanja.........................................................................15
7.Literatura...............................................................................................................................16
4
nego i na prisilni rad. U novije vrijeme ona dobija novu zastrašujuću formu, a to je uzimanje
ljudskih organa, iskorištavanje u pornografiji i ostalim oblicima rastuće “seks industrije” i
kroz druge oblike ropskog rada.
2
Trgovina ljudima je jedna od najvećih i najprofitabilnijih globalnih kriminalnih aktivnosti,
zajedno sa trgovinom narkoticima, oružjem i pranjem novca.
“Trgovina ljudima znači regrutaciju, transport, transfer, skrivanje/pružanje utočišta ili
prihvat osoba, prijetnjom ili upotrebom sile ili drugih oblika prinude, otmice, prevare,
obmanjivanja, zloupotrebe vlasti ili stanja ugroženosti, davanja ili primanja novca ili
beneficija kako bi se dobio pristanak osobe koja ima kontrolu nad nekom drugom osobom, u
svrhu eksploatacije. Eksploatacija uključuje, i u najmanjoj mjeri, iskorištavanje prostitucije ili
druge oblike seksualnog iskorištavanja, prisilni rad ili druge usluge, ropstvo ili praksu sličnu
ropstvu, pokornost ili uzimanje organa.”
3
“Žrtva trgovine ljudima je osoba koja je pretrpjela fizičku ili društvenu povredu ili oštećenje,
materijalni gubitak ili štetu ili društvenu nepravdu kao rezultat radnji koje su krivična djela
prema nacionalnim krivičnim zakonima ili predstavljaju zločin prema međunarodnom pravu,
ili uzrokuju povredu međunarodno priznatih normi o ljudskim pravima koje štite život,
slobodu i lićnu sigurnost.”
4
Broj žrtava, odnosno obim i karakteristike trgovine ljudima gotovo je nemoguće utvrditi sa
apsolutnom tačnošću. Ovo je dijelom posljedica nepostojanja zajedničkih kriterijuma svih
aktera u borbi protiv trgovine ljudima za identifikaciju žrtava, ali i posljedica nepostojanja
objedinjenog sistema sakupljanja podataka, koji bi se primjenjivao uz obavezu poštovanja
privatnosti i identiteta žrtava.
Sadašnji trendovi ukazuju na to da je sve više bh. državljana koji su predmet trgovine i unutar
i izvan Bosne i Hercegovine. Bilo da su u pitanju strani ili domaći državljani, sve žrtve
zaslužuju punu pažnju, uslugu i tretman. Uz to je potrebno pozabaviti se i odgovarajućom
socijalnom i ekonomskom reintegracijom domaćih žrtava, tako da mogu pronaći svoje mjesto
u društvu i u zajednici, na način koji im omogućava da se izdržavaju, i tako spriječiti
ponovnu trgovinu.
2
Direktna asistencija žrtvama trgovine ljudima u Bosni i Hercegovini, IOM Sarajevo 2008. Str. 10
3
član 4. Konvencije Vijeća Evrope o akciji protiv trgovine ljudima
4
A. Ramljak, H. Halilović, Viktimologija, Sarajevo 2004
5
Za ovo istraživanje bitno je odrediti koji pol češće postaje žrtvom trgovine ljudima. Također
je jako bitno koja to dob preovladava među žrtvama trgovine ljudima. Potrebno je odrediti da
li su to punoljetne i starije osobe ili se ipak češće radi o maloljetnim osobama. S obzirom da
je Bosna i Hercegovina polazište, odredište i tranzitna zemlja za muškarce, žene i djecu koji
su žrtve trgovine ljudima, bitno je odrediti kojeg su državljanstva žrtve na području našeg
istraživanja. Ove karakteristike možemo definisati kao socio-demografske karakteristike
žrtava trgovine ljudima.
Zanimanje žrtve je jako bitna karakteristika kod ovih krivičnih djela, jer to može biti jako
bitna činjenica za počinitelje pri odabiru žrtava. Zbog toga je ovu karakteristiku potrebno
istražiti. Često se ističe da je obrazovni profil žrtava veoma loš, i da je najviši obrazovni
domen srednja škola. To je razlog da karakteristiku obrazovanja također uključimo u ovo
istraživanje. Zaposlenost igra bitnu ulogu u tome da li će neko postati žrtvom trgovine
ljudima. Ukoliko je nekome novac potreban, on postaje lakša meta za počinitelje krivičnog
djela trgovine ljudima. Ove karakteristike se mogu nazvati ekonomskim karakteristikama
žrtava trgovine ljudima.
1.1.2. Odnosi i veze
Faktori
koji doprinose riziku ulaska u lanac trgovine ljudima, mogu biti razni. Od opšte
neinformisanosti i porodične situacije, do političkih, ekonomskih i kulturnih prilika u zemlji.
Prema dosadašnjim pokazateljima, od faktora koji uzrokuju i pospješuju trgovinu ljudima u
Bosni i Hercegovini, prisutni su: nasilje u porodici, neravnopravan položaj spolova i nasilje
zasnovano na spolu, nasilje nad djecom, siromaštvo, veoma loš ekonomski i socijalni položaj
manjinskih naroda, posebno Roma, još uvijek veliki broj interno raseljenih osoba i izbjeglica,
održivost rada, makrofaktori, aktivnosti trgovaca ljudima
5
. Kao dodatni faktor prisutan je i
nizak nivo svijesti o prisustvu fenomena trgovine ljudima, njegovim uzrocima, posljedicama i
načinima sprečavanja i otklanjanja posljedica.
5
Direktna asistencija žrtvama trgovine ljudima u Bosni i Hercegovini; Međunarodna organizacija za migracije,
Misija u BiH, Sarajevo ; Sarajevo 2008.
