Uvod
Javno mnjenje je jedan od osnovnih društveno političkih faktora našeg doba i jedan od najvažnijih pojmova
moderne političke organizacije ljudskog društva. Bilo da se sloboda razvija i izražava , da se fabrikuje ili lažno
predstavlja, javno mnjenje je utisnuto u skoro sve odluke političke organizacije društva, bez obzira na karakter
društvenog uređenja. Javno mnjenje je imalo svoju ulogu i pojavne oblike u svim periodima društvenog
razvitka i u svim oblicima političke organizacije, uključujući tu i političku organizaciju pre nastanka države.
Nemački sociolog Tenis razlikuje dve faze u razvitku i dva oblika postojanja javnog mnjenja:
Prva faza i oblik je primarno javno mnjenje kako ga nazivaju američki sociolozi ili javno mnjenje zajednice,
kolektiva, gde neposredno mišljenje pojedinca dolazi do izražaja.
Druga faza ili oblik javnog mnjenja je sekundarno, kako ga nazivaju američki sociolozi ili javno mnjenje
drustva, po terminologiji Tenisa. Ovo je javno mnjenje veštačko stvoreno u centrima odvojenim od kolektiva ili
manje tačno izražavaju mišljenje kolektiva,i postoji kao politički faktor u modernoj državi.
Javno mnjenje kao opšti politički faktor i sastavni deo političke strukture društva javlja se uporedo s pojmom
tržišta i nacionalne privrede,buržoaske nacionalne države, ideologija i demokratija, ideje i političke borbe
između različitih klasa. Razvitak kulture, pojave štampe, a zatim film i televizija kao i uopšte, ogromni razvitak
tehnike, saobraćaja, obrazovanja samo su povečale ulogu i značaj javnog mnjenja. Ovaj razvitak omogućio je,
u određenim društveno-političkim uslovima, pojavu danas poznatu, pod opštim imenom propaganda. Uticaj i
važnost osetili su , naročito, fašizam i hitlerovski nacionalizam. Propaganda predstavlja fabrikovanje javog
mnjenja pomoću državnog aparata i drugih “finijih“ instrumenata (štampe, filma, govora vođe, potčinjavanja
nauke umetnosti,omladine, „jednomišljenika“ i celog naroda). Fašizam je nekoliko godina pre Drugog svetskog
rata toliko glasno i nametljivo udarao u bubnjeve svoje propagande da je španski mislilac Ortega i Gase pisao
da je „čovečanstvo uslov u dobu propagande.
“Nauka države i organizovano društvo posvećuje poseban interes raznim vidovima javnog mnjenja. Posle
Drugog svetskog rata je predmet studija naročito u SAD, kasnije u Engleskoj, Nemačkoj, Francuskoj. Interes
nauke za problem javog mnjenja sve više raste. Javno mnjenje je , već decenijama, nastavni predmet na
nizu fakulteta i visokih škola u svetu. Danas u svetu postoji skoro sto časopisa koji su isključivo posvećeni
javnom mnjenju.Poslednjih 30 godina za probleme javog mnjenja osnivaju se ministarstva informacija,
propagande, kulture, nacionalnog preporoda,osnivaju se “centri“za proučavanje ili merenje javnog mnjenja.Oni
su toliko rašireni, ime opštepoznato je napr.Institut javnog mnjenja „Galupov pool“ i slično.Ovi instituti
primenom metoda statistike ispituju javno mnjenje o određenim pitanjima složenog savremenog društva i
političkog života. Može se reći, prema ovim istraživanjima,da je bilo više pogrešnih ali da su tačna merenja i
predviđanja pomogli istraživačima pojedinih društava u političkim pitanjima. Javno mnjenje je društvena
pojava sa složenom strukturom, te otud je predmet studije skoro svih društvenih nauka, a naročito:političkih
nauka i političke filozofije (poznata škola čikaška) , sociologije, socijalne psihologije, istorije i teorije održavi i
ustavnog prava .
Oblast javnog mnjenja je široka i stalno se povećava, javno mnjenje je istovremeno društvena pojava,
politički faktor i deo strukture političke organizacije. Ima različite oblike i izražava se različitim sredstavima
od kojih su štampa i televizija najvažnija. Sam problem štampe predstavlja jednu vrlo razvijenu i značajnu
oblast politike i prava.Javno mnjenje se može proučavati naročito kao pitanje demokratije i prava građana a
može se istražiti i u istorijskoj sociološkoj usamljenosti. Posebni problem javnog mnjenja je propagande. Javno
mnjenje se može posmatrati i sa gledišta klase i klasne bprbe,može se proučavati u okviru međunarodne
zajednice, pojedinih kontinenta ili kraja sveta kao predmet proučavanja nacija, grada, sela.
Šta je javno mnjenje?
Poreklo i društveno poltički značaj javnog mnjenja
Javno mnjenje nije pojava samo savremenog društva i države.Reč javno mnjenjeje anglosaksonskog porekla i
prvi put je upotrebljivano u Engleskoj. Javnost i javno mnjenje predstavlja važne sastavne elemente savremenih
političkih procesa.Javnost kao društvena kategorija ima korene u grčkom i rimskom. Budući da se u grčkom
