Štetni računarski programi – tipovi, pojavni
oblici, namena, metafora
Medić Nikolina
Pedagoški fakultet, Sombor, Srbija
[email protected]
Rezime – U radu se govori o tome kako
programi mogu štetno da utiču na računare.
Prikazane su njihove karakteristike, kao i
korišćenje antivirusnih programa u svrhu
njihovog sprečavanja. Postoje različite vrste
štetnih računarskih programa, a samo neki od
njih su: virusi, crvi, trojanski konj...
Ključne reči: virus, antivirus, štetan, program
Abstract - This paper discusses how programs can
adversely affect your computer. Displayed are
their characteristics, and the use of anti-virus
software in order to oppose them. There are
different types of harmful computer programs,
and some of them are: viruses, worms, Trojan
horse ...
Keywords: virus, antivirus, harmful, program
I uvod
Računarski virusi su zlonamerni programi koji
imaju za zadatak da ometaju, pa čak i onesposobe
rad računarskog sistema. Ovi programi su poznati
po svojoj sposobnosti da naprave svoje kopije u
drugim računarskim programima. Virusi mogu da
se prenesu uglavnom preko Interneta i elektronske
pošte, a u manjoj meri preko medijuma kao što su
CD-ovi, USB memorije i prenosivi hard diskovi.
Sprečavanje ulaska virusa u računar, vrši se
pomoću antivirus programa. Antivirus je računarski
softver koji ima za zadatak da brani računar od
malicioznih virusa, tako što ga prepozna, zatim
izbriše ili ga izdvoji u posebnu datoteku kao virus.
Cilj rada je da saznamo koji su to najčešći načini
zaraza od štetnih računarskih programa, njihove
osnovne vrste i simptomi, kao i nekoliko važnih
koraka pomoću kojih možemo zaštititi naš računar.
III Istorija virusa
Prvi predak današnjih virusa - PREVADING
ANIMAL (prožimajuća zver) bio je program
sposoban da se nadodaje na druge računarske
programe na UNIVAC 1108 računarskom sistemu,
a napadnuti programi su bili označeni posebnom
signaturom u svrhu samoprepoznavanja.
1981.god.-prvi potvrđen nalaz računarskog virusa
bio je ELK CLONER-virus koji je inficirao BOOT
sektor
1983.god-LEN ADLEMAN je prvi put u istoriji
upotrebio reč "virus "
1986.god.-pojavljuje se virus BRAIN (mozak)
1988.god.-pojavljuje se JERUSALEM virus koji je
brisao sve pokrenute programe
1989.god.-aktivirana je fabrika virusa u Bugarskoj
[1]
II Osnovne vrste štetnih računarskih
programa
Slika 1
:
Podela štetnih računarskih virusa
Kao što vidimo na
slici 1
, osnovne vrste štetnih
programa su:
Virusi
Crvi (worms)
a) Host Worm
b) Network Worm
Trojanski konj
a) Dropper
b) Backdoor programi
c) Downloader
Wabbits
Spyware/adware
Exploiti i drugi
Zbog kombinovanja osobina različitih vrsta virusa,
često je veoma teško odrediti kojoj vrsti malwera
neki maliciozni program pripada.
Mrežni crvi
Ova kategorija obuhvata programe koji se šire
putem LAN-a ili Interneta sa ciljem:
Ulaska u udaljeni kompjuter
Umnožavanja u “zaraženom kompjuteru”
Daljeg širenja u druge kompjutere
Crvi koriste različite mrežne servise za širenje:
email, brze poruke (instant messaging) IRC kanale,
LAN, WAN itd. Većina postojećih crva se šire kao
fajlovi u različitim oblicima – kao email atačmenti,
u ICQ ili IRC porukama, u linkovima ka fajlovima
smeštenim na zaraženim sajtovima ili FTP
serverima itd.
Crvi koriste različite metode za ulazak u računar, a
kasnije i ka izvršenom kodu, uključujući:
Društveni inžinjering; email-ovi koji
ohrabruju korisnike kojima su upućeni da
otvore atačment
Loše konfigurisane mreže; mreže koje
ostavljaju uređaj otvorenim za pristup od
spolja
Ranjivost operativnih sistema i aplikacija
Danas su štetni programi često mešovite tvorevine:
crvi sada često uključuju funkcije Trojanaca ili su u
stanju da zaraze exe fajlove na inficiranoj mašini.
[2]
Klasični virusi
Ova grupa programa pokriva programe koji šire
vlastite kopije kroz kompjuter u nastojanju da:
Pokrenu i/ili izvrše taj kod jednom kad
korisnik izvrši određenu akciju
Prodre u druge resurse unutar inficiranog
kompjutera
Za razliku od crva, virusi ne koriste mrežne resurse
za ulaz u druge uređaje. Kopije virusa mogu da uđu
u druge kompjutere samo ako je zaraženi fajl
dostupan korisniku i ako je kod pokrenut od strane
korisnika na zaraženom kompjuteru. To se može
dogoditi na sledeće načine:
Virus zarazi fajlove na mrežnim resursima
kojima drugi korisnici imaju pristup
Virus zarazi prenosiv skladišni medij koji
se onda spoji sa “čistim” kompjuterom
Korisnik prikači infektivni fajl na email i
pošalje ga “zdravom” primaocu
Virusi su ponekad nošeni od crva kao
dodatni “korisni” teret [3]
Slika 2
:
Primer strukture virusa
Trojanski programi
To je grupa koja uključuje široki spektar štetnih
programa koji izvode akcije bez korisnikovog
znanja ili saglasnosti: sakupljanje podataka i
njihovo slanje sajber kriminalcima, uništavanje ili
menjanje podataka sa ciljem pravljenja štete
prouzrokujući loše funkcionisanje kompjutera, ili
korišćenja kapaciteta uređaja sa lošom pa i
kriminalnom svrhom, kao što je slanje spamova.
Neki Trojanci oštećuju udaljeni kompjuter ili mreže
