1
FAKULTET ZA POSLOVNE STUDIJE I PRAVO,
UNIVERZITETA UNION "NIKOLA TESLA"
Beograd
STUDIJSKI PROGRAM PRAVO
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA
RADNO PRAVO
Naziv teme:
PENZIJSKO I INVALIDSKO OSIGURANJE
Profesor: Student:
_______________________ _______________________
______________________
_____________________
_____________________________
2
Sadržaj
Uvod
......................................................................................................................................... 3
Prava iz obaveznog penzijskog i invalidskog osiguranja
................. 4
Starosna penzija
................................................................................................................... 6
Invalidska penzija
................................................................................................................ 8
Porodična penzija
............................................................................................................... 11
Naknada za telesno oštećenje
........................................................................................ 13
Zaključak
............................................................................................................................. 14
Stranica citiranih dela
....................................................................................................... 15
4
Prava iz obaveznog penzijskog i invalidskog osiguranja
U životu osoba, penzijsko i invalidsko osiguranje čini izvor ostvarivanja
prava koja su značajana potpora i podrška u svakodnevnom životu. Smisao postojanja
ove vrste osiguranja jeste obezbeđivanje materijalne i socijalne sigurnosti građana u
situacijama kada to oni sami nisu u mogućnosti da ostvare. Pre svega se misli na
sigurnost kada je u pitanju starost kao i rizici od nastanka različitih bolesti i povreda.
Ova vrsta sigurnosti se obezbeđuje radom kroz system finansiranja penzija, što znači da
svi koji rade i ostvaruju prihod, po pricipu obaveznosti, izdvajaju kroz doprinose
sredstva za finansiranje penzija i drugih prava iz penzijsko invalidskog osiguranja.
Penzijsko i invalidsko osiguranje obezbeđuje i sprovodi Fond za penzijsko invalidsko
osiguranje ili filijale Fonda kod kojih je osiguranik bio osiguran. U slučajevima kada
je za ostvarivanje prava penzije neophodno utvrditi postojanje invalidnosti i uzroka
invalidnosti i telesnog oštećenja, potpune nesposobnosti za rad i nesposobnosti za
samostalan život i rad, Fond utvrđuje te činjenice na osnovu nalaza i mišljenja organa
veštačenja. Nalaz i mišljenje, odnosno ocena podleže kontroli koju vrši organ fonda utvrđen
opštim aktom.”²
Sredstva za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje obezbeđuju se iz
doprinosa koje plaćaju osiguranici i poslodavci, a sredstva za povećane obaveze koje
nastaju usled sticanja i ostvarivanja prava pod uslovima za određene kategorije
osiguranika obezbeđuju se u budžetu. Sredstva za penzijsko i invalidsko osiguranje,
odnosno prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja obezbeđuju se kod republičkih
fondova za penzijsko i invalidsko osiguranje. Penzijsko i invalidsko osiguranje obuhvata
obavezno i dobrovoljno penzijsko i invalidsko osiguranje.
Prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja svrstana su u lična prava,
odnosno u lične rizike, a ne mogu se prenositi na druga lica. Ista ta prava iz penzijskog
i invalidskog osiguranja stiču se i ostvaruju zavisno od dužine ulaganja i visine osnovice na
koju je plaćen doprinos za penzijsko i invalidsko osiguranje i uz primenu načela
solidarnosti. Ona se stiču, odnosno ostvaruju i koriste pod uslovima i na način utvrđenim
zakonom. Prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja ne zastarevaju, osim pravana
potraživanja dospelih a neisplaćenih iznosa u slučajevima utvrđenim ovim zakonom.
______________________________________________________________________________
²Zakon o penzijskom i invalidskom osiguranju ("Sl. glasnik RS", br. 34/2003, 64/2004 - odluka
USRS, 84/2004 - dr. zakon, 85/2005, 101/2005 - dr. zakon, 63/2006 - odluka USRS, 5/2009,
107/2009, 101/2010, 93/2012, 62/2013, 108/2013, 75/2014 i 142/2014)
5
“Svrha i cilj penzijskog i invalidskog osiguranja je obezbeđenje materijalne i
socijalne sigurnosti osiguranika u slučaju ostvarenja pojedinih rizika-starosti, trajne
nesposobnosti za rad i smrti osiguranika koji je hranilac porodice.”³
Svojstvo osiguranika stiče se danom početka a prestaje danom prestanka zaposlenja,
obavljanja samostalne ili poljoprivredne delatnosti, odnosno obavljanja ugovorenih poslova.
Isto to svojstvo osiguranika utvrđuje se na osnovu prijave na osiguranje,
odnosno odjave osiguranja, u skladu s’ovim zakonom. Svojstvo osiguranika ne može
sesteći pre navršenih 15 godina života. Izuzetno, svojstvo osiguranika poljoprivrednika
može mirovati najduže pet godina u toku osiguranja iz objektivnih razloga (elementarne
nepogode, bolest i porodiljsko odsustvo), s tim što to ne može biti uzastopnih 5 godina.
Lica koja nisu obavezno osigurana u smislu ovog zakona, mogu se uključiti u obavezno
osiguranje i obezbediti prava iz ovog osiguranja pod uslovima, u obimu i na način
predviđen ovim zakonom. Svojstvo osiguranika stiče se i prestaje danom podnošenja
zahteva.
Najnovijim izmenama Zakona o osnovama penzijskog i invalidskog osiguranja
pooštreni su uslovi za ostvarivanje prava na starosnu, porodičnu i invalidsku penziju.
Pored pomenutog, otklonjena je donekle nesaglasnost između ovog zakona i Zakona o
penzijskom i invalidskom osiguranju (Republički zakon) nastala izmenama Republičkog
zakona kojim je u sistem penzijskog i invalidskog osiguranja, suprotno Saveznom zakonu,
uveden bruto system za obračun penzijskog osnova, odnosno iznosa penzije. Isto tako,
vodeći se restriktivnijom politikom u ovoj oblasti, zakonodavac je najnovijim izmenama
saveznog zakona ukinuo prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja za slučaj opasnosti
od nastanka invalidnosti.
Prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja su:
1. Pravo na starosnu penziju
2. Pravo na invalidsku penziju
3. Pravo na porodičnu penziju
4. Pravo na novčanu naknadu za telesno oštećenje
5. Pravo na naknadu pogrebnih troškova
Navedena prava ostvaruju se po osnovu posebnih razlika koji se stiču u
zakonom određenim uslovima.
______________________________________________________________________________
³Draško M. Bosanac
RADNO PRAVO,
Fakultet za obrazovanje dipl. Pravnika i dipl.
Ekonomista za rukovodeće kadrove, Novi Sad 2011. god. Str 194.
