INTERNACIONALNI UNIVERZITET TRAVNIK
SAOBRAĆAJNI FAKULTET
Predmet: EKOLOGIJA U SAOBRAĆAJU
MONITORING VAZDUHA
-
Seminarski rad-
Student: Mentor:
Prof.dr.
Travnik, Deceembar 2012
SADRŽAJ
Strana
1. Uvod
3
2. Analitička metoda ispitivanja najčešće prisutnih
zagađenja vazduha
4
3. Planiranje mreže praćenja
5
4. Broj i raspored mjernih mjesta
6
5. Učestalost i trajanje uzorkovanja
6
6. Kriterj za lokaciju stanica
7
7. Određivanje SO
2
i dima u vazduhu
8
8. Određivanje sedimenta
9
9. Prikazivanje rezultata
10
10.Zaključak
11
11.Literatura
12
2
Razvoj proizvodnje u svijetu raste takvom brzinom da je već polovinom
prošlog vijeka postalo očigledno da prirodne sile nisu u mogućnosti da
neutraliziraju ogromne količine proizvodnih otpadaka, što je dovelo do
narušavanja ravnoteže u prirodi. Zagađivanjem vazduha ugrožava se
zdravlje ljudi, životinjskog i biljnog svijeta u cjelini. Trovanja
industrijskim otrovima se javljaju svuda gdje postoje štetna isparenja ili
prašina toksičnih materija. Neke od njih su: sumpor-dioksid (SO
2
), ugljik-
monoksid (CO), ugljik-dioksid (CO
2
), azot-oksidi (NO,NO
2
,N
2
O i dr.),
amonijak (NH
3
), olovo (Pb), živa (Hg), arsen (As) i drugi.
Slika 1. Zagađivanje vazduha emisijom štetnih gasova
2. ANALITIČKA METODA ISPITIVANJA NAJČEŠĆE PRISUTNIH
ZAGAĐENJA VAZDUHA
U cilju očuvanja čistoće vazduha, a na osnovu Zakona o prostornom
uređenju, izrađen je Pravilnik o zaštiti vazduha od zagađivanja kojim su
određene najveće dozvoljene količine i koncentracije štetnih materija
koje se ispuštaju u atmosferu.
Ovdje se vazduh definira na osnovu dugotrajnih (VZd) i kratkotrajnih
(VZk) vrijednosti prisutnog zagađenja u vazduhu. Granične vrijednosti
zagađenosti imaju dvije veličine: SGVZd odnosno GVZdkojima se
ograničavaju vrijednosti VZd, te SGVZk odnosno GVZk kojima se
ograničavaju vrijednosti VZk. Kvalitet i kriterij je zadovoljen ukoliko su
oba granična uslova istovremeno ispunjena.
4
Prilikom mjerenja VZ mjerni period iznosi godinu dana. Ako mjerenja
nisu svakodnevna, onda moraju biti unaprijed ravnomjerno
raspoređena tako da budu reprezentativna za sva stanja u godini a na
svakoj stranici treba vršiti mjerenje najmanje 100 dana u godini.
Ukoliko zagađenost ne podliježe kolebanjima zbog godišnjih doba
period mjerenja se može skratiti ali najviše na 2 mjeseca. Ako je period
mjerenja kraći od 4 mjeseca mjerenja treba vršiti najmanje 50 dana.
Orijentaciona mjerenja ne mogu trajati manje od 25 dana.
Područje za koje se daje ocjena kvaliteta vazduha ima veličinu 4x4 km.
U posebnim uslovima (kotline i sl.) može se veličina područja smanjiti
na 4x1 km.
Stroge granične vrijednosti zagađenosti (SGVZ) definiraju dugoročni cilj
kvaliteta vazduha kao i granični kvalitet vazduha rekreacionih i
posebno zaštićenih područja. To su vrijednosti koje prema dosadašnjim
saznanjima ne mogu uzrokovati nikakve smetnje ni kod najosjetljivijih
osoba pri kontinuiranom djelovanju tokom cijelog života.
Zagađujuća materija
(uzorak 24h)
SGVZd
SGVZk
Masena koncentracija u mg/m
3
Sumpor-dioksid
0,060
0,150
Dim
0,040
0,090
Lebdeće čestice
0,060
0,150
Tabela 1. Vrijednosti SGVZ za reprezentativne zagađujuće materije
U naseljenim mjestima i mjestima razvijene industrije u kojima je teško
ostvariti kvalitet vazduha koji bi zadovoljio SGVZ mogu se propisati
tolerantnije granične vrijednosti zagađenosti kao etapni cilj, ali one ne
smiju biti više od graničnih vrijednosti zagađenosti (GVZ). To su
vrijednosti kod kojih se, prema dosadašnjim saznanjima, ne pojavljuje
akutno štetno dejstvo na ljude.
U slučaju kada se kontrola kvalitete vazduha vrši ograničenim brojem
mjerenja u periodu najveće zagađenosti, kvalitet vazduha nekog
područja je ugrožen ukoliko pojedinačne vrijednosti zagađenosti, bar na
dvije mjerne stanice udaljene 4 km, prekoračuju samo jedan dan u
godini sljedeće iznose:
SO
2
0,650 mg/m
3
kao prosjek dana
Dim
0,350 mg/m
3
kao prosjek dana
Lebdeće čestice
0,650 mg/m
3
kao prosjek dana
5
