Sveučilište
Josipa Jurja Strossmayera
u Osijeku
Poljoprivredni fakultet u Osijeku
diplomski studij: Povrćarstvo i cvjećarstvo
Seminarski rad
Tema: Krvne grupe i transfuzija
U Osijeku, 21.01.2016.
Ime i prezime student/a, ice
Redovni/Izvanredni,broj indeksa
Krvne grupe i transfuzija
SADRŽAJ
1.Uvod.......................................................................................................................3
2
.
Eritrociti..................................................................................................................4
3. Leukociti.................................................................................................................5
4. Trombociti..............................................................................................................5
5.Podjela krvnih grupa...............................................................................................6
6. Učestalost i kompatibilnost Krvnih grupa.............................................................7
7. Antitijela i antigeni.................................................................................................8
8. Kodominantno nasljeđivanje................................................................................10
9. Nepotpuno dominantno nasljeđivanje (intermedijarno nasljeđivanje)...........…..12
10. Testovi…….......................................................................................................13
11. TRANSFUZIJA KRVI.......................................................................................16
11.1. Postupak transfuzije.............................................................................18
12. Literatura.............................................................................................................19
Stranica
2
od
19
Krvne grupe i transfuzija
2. ERITROCITI
Eritrociti su crvene
krvne
ćelije koje nastaju u
koštanoj srži
, a razgrađuju se u ćelijma
histiomonocitnog sistema u koštanoj srži,
slezeni
i
jetri
. Uloga eritrocita je: u prenošenju
kiseonika, u prenošenju CO
2
koji se najvećim dijelom nalazi u vidu bikarbonata kao i u
regulaciji pH krvi.
Broj eritrocita kod zdravih osoba iznosi 4 - 5.000.000 u jednom mm³ krvi i najbrojnije
su krvne ćelije. Kod muškaraca (4,6 - 6,2x10
12
) je ovaj broj nešto veći nego kod žena (4,2 -
5,4x10
12
). Broj se povećava boravkom na velikim visinama i mišićnom radu.
U litri krvi
muškarca
ima ih oko 5x10
12
, a u litri krvi
žene
oko 4,5x10
12
. Životni vijek
im je 120 dana, a razgradnja se vrši u
jetri
.
Stvaranje eritrocita naziva se
eritropoeza
i regulisana je potrebama tkiva za
kiseonikom. Stvaranje eritrocita ubrzano je u svim stanjima u kojima postoji apsolutni ili
relativni manjak kiseonika (npr. slabokrvnost, duži boravak na velikim visinama, bolesti
respiracijskog i cirkulacijskog sistema). Stvaranje eritrocita se vrši u koštanoj srži gdje se
odvija razvoj proeritroblasta do eritrocita. Na stvaranje eritrocita utiču razni činioci kao što su
bjelančevine
,
željezo
i dr.
Eritrociti žive u normalnim uslovima 100-120 dana, a zatim se najprije rastavljaju da
bi se u jetri i slezini raspali na svoje sastojke.
Oblik eritrocita je sličan
disku
, kada je u svježem stanju.
Bikonkavan
izgled eritrocita
omogućava im da lako prolaze kroz kapilare manjeg prromjera od promjera eritrocita. Kod
veličine eritrocita treba razlikovati
promjer, debljinu, površinu i zapreminu
. Promjer je
prosječno 7,2 mikrona, debljina se kreće od 1,7 - 2,5 mikrona, zapremina je od 85 - 95 kubnih
mikrona, površina iznosi oko 128 kvadratnih mikrona.
Fizičke osobine eritrocita su
sedimentacija, aglutinacija, propustljivost i hemolize
.
Aglutinacija je spajanje, sljepljivanje eritrocita u veće ili manje grupe. Propustljivost opne je
nejednaka prema različitim supstancama. Na tjelesnoj temperaturi je propustljiva za vodu,
kiseonik
, ureu i azot. Hemoliza je oštećenje eritrocita uslijed djelovanja fizičkih i hemijskih
faktora.
Eritrociti nemaju jezgro i
bikonkavni
su (udubljeni) s promjerom oko 7
mikrometara
.
Kod eritrocita razlikujemo
membranu i
citoplazmu
. To je, dakle, ćelija bez jezgra. Membranu
čini tanak sloj sastavljen od
bjelančevina, lipida i steroida
. Citoplazma je mrežaste strukture
koja se zove
stroma
.
Stranica
4
od
19
Krvne grupe i transfuzija
Najvažniji sastojak je
hemoglobin
koji čini 90% svih čvrstih supstanci eritrocita.
Hemoglobin je
crveni pigment eritrocita
. Količina hemoglobina je od 12,5 - 17 g u 100 cm³
krvi. Njegova uloga je u prijenos
kiseonika
pomoću labavih vezivanja za
željezo
.
Najvažniji sastavni dio eritrocita je hemoglobin koji daje
boju
krvi i čini 33% njihove
mase. U litri krvi muškaraca ima 160
grama
, a u litri krvi žene oko 140 grama hemoglobina.
Sastoji se od
bjelančevine
globina
i boje
hema
koja sadrži
željezo
.
Glavna funkcija hemoglobina je prijenos
kiseonika
, ali sudjeluje i u prijenosu
ugljenikovog dioksida i regulaciji acidobazne ravnoteže. Vezanje hemoglobina na kiseonik
stvara oksihemoglobin i to daje žarkocrvenu boju krvi koja teče arterijama u velikom optoku
krvi, a vezanje hemoglobina na ugljen dioksid stvara karbaminohemoglobin i on daje zagasito
crvenu boju krvi koja teče venama u velikom krvotoku.
Hemoglobin također podliježe procesu raspadanja te prelazi u boju
bilirubin
koja se
izluči u
žuč
, a oslobođeno željezo se može iskoristiti za sintezu novih molekula hemoglobina
ili se može skladištiti u skladištima željeza u tijelu.
3. LEUKOCITI (Le)
Bijela krvna zrnca stvaraju se u koštanoj srži i imaju ulogu u zaštiti organizma od
infekcije, pri čemu svaka određena populacija leukocita (ima ih 5) ima posebnu funkciju, što
se vidi u leukocitarnoj formuli koja se radi nezavisno od krvne slike, a preporučuje se kao
obavezna dopuna koja upotpunjava sliku o stanju organizma.
4. TROMBOCITI (Tr)
Trombociti su krvne pločice koje imaju ulogu u hemostazi i zgrušavanju krvi.
Referentne vrijednosti trombocita:
150 - 400 x 10
9
/l
Stranica
5
od
19
