UNIVERZITET U BEOGRADU
POLJOPRIVREDNI FAKULTET
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA
RURALNI RAZVOJ I RURALNA POLITIKA
Značaj i socio-ekonomske karakteristike
ruralnih područja Evrope
Profesor:
Studenti
:
Prof. dr Natalija Bogdanov Nikola Stanković AE 12/43
Sava Vukosavljev AE 12/103
Beograd, decembar 2015. godine
Značaj i socio-ekonomske karakteristike ruralnih područja Evrope
2015
1.
Uvod
Predmet rada koji ćemo obrađivati u okviru ovog seminarskog rada su značaj i socio-ekonomske
karakteristike ruralnih područja Evrope. Različiti indikatori će biti posmatrani na nivou Evropske
Unije, u početku kao celine a kasnije i na pojedinom nivou zemalja članica ove zajednice. U
prvom delu seminarskog rada će biti detaljnije okarakterisani pokazatelji značaja ruralnih
područja. Ovi pokatelji će biti upoređivani između različitih zemalja EU-27
1
, kao i podgrupacija
Evropske unije ( EU-15 i EU.N12). Evropska Unija vodi poreklo od Evropske Ekonomske
Zajednice koja je osnovana 1957. godine potpisivanjem Rimskog ugovora između šest država
( Belgija, Francuska, Italija, Luksemburg, Holandija i Nemačka). Vremenom su se priključile i
sledeće zemlje: Austrija, Danska, Finska, Grčka, Irska, Portugal, Španija, Švedska i Ujednijeno
Kraljevstvo Velike Britanije i Severne Irske. Sve one zajedno čine razvijeniji deo Evropskog
kontinenta (EU-15). Novih deset zemlja su se priključile EU 2004. godine: Litvanija, Letonija,
Estonija, Kipar, Mađarska, Malta, Poljska, Slovačka, Slovenija i Češka. 2007. godine su se dve
nove zemlje integrisale u EU (Bugarska i Rumunija). Ovih dvanaest novo priključenih zemalja
čine posebnu grupu EU-N12 koje se po svojim ruralnim sredinama dosta izdvajaju od zemalja
EU-15. Drugi deo seminaskog se odnosi na socio-ekonomske pokazatelje i njihov prikaz, kako
za EU u celini tako i za pojedine zemlje.
U izradi ovog seminatskog rada koristili smo se metodama kao što su: analiza dokumenata,
komparativni metod,metod deskripcije i statističko-matematički metod.
Potrebne podatke smo preuzeli sa Eurostat baze podataka i Rural Development Report iz 2013.
godine. Takođe u izradi seminarskog su korišćeni i udžbenici iz predmenta Ruralni razvoj i
ruralna politika i Ekonomika Poljoprivrede
1
Od 2013. godine Hrvatska dobija status punopravnog člana Evropske Unije i od tog momenta aktuelana je i oznaka
EU-28.
1
Značaj i socio-ekonomske karakteristike ruralnih područja Evrope
2015
2. Definisanje ruralnih područja
Pojam “ruralno” se najčešće doživljava kao nešto što odražava različite životne stilove, vezanih
za ekologiju i ambijent područja. Pored ovog pojma u literaturi se često navodi i pojam
“ruralnost” što se odnosi pre svega na poseban stil života, vrednosti i verovanja ljudi koji žive u
seoskom (ruralnom) prostoru.
Definisanje ruralnog područja kao precizno ograničene, omeđene teritorijalne jedinice, je važan
preduslov u kreiranju,kako sadašnjih tako i budućih razvojnih politika.Pri definisanju ruralnih
oblasti najčešće se koriste njihove osnovne karakteristike kao što su jednostavniji život,
poljoprivreda, homogenost i dosada. Međutim ove karakteristike nisu dovoljne pa se iz tog
razloga, za definisanje ruralnih područja koriste brojni drugi indikatori različite prirode.
Univerzalna definicija ruralnih područja ne postoji, već je neke zemlje na osnovu svojih
specifičnih obeležja definišu. Problem postaje mnogo složeniji ako se želi opisati ruralna sredina
velikog broja različitih zemalja. Međunarodno reprezentativna definicija treba da uvaži širok
disperzitet velikog broja heterogenih zemalja. Definicija ruralnosti koju primenjuje Evropska
unija je u početku samo posmatrala gustini naseljenosti, da bi kasnije unapredila definiciju
uvođenjem drugih i složenijih elemenata.
2
Značaj i socio-ekonomske karakteristike ruralnih područja Evrope
2015
4. Indikatori značaja ruralnih područja
Ovaj indikator objašnjava relativni značaj ruralnih područja kroz četiri pod indikatora:
1. procenat teritorije u ruralnim područjima;
2. procenat populacije u ruralnim područjima;
3. procenat BDV u ruralnim područjima;
4. procenat zaposlenosti u ruralnim podrаučjima.
Pokazatelji su gledani sa stanovišta EU-15, EU-27, EU-N12. Što se tiče udela teritorije u
ruralnim područjima u EU-15 on iznosi 50% od ukupne teritorije, dok je taj udeo nešto veći u
EU-27 i EU-N12. Procenat populacije u ruralnim područjima je najveći u EU-N12 i iznosi oko
40% što ukazuje na manju razvijenost ovih zemalja u odnosu na EU-15 gde ovaj indikator iznosi
18%. Isti trend se nastavlja i kada je u pitanju procenat BDV-a i zaposlenosti u ruralnim
područjima zbog postojanja zakonomerne pojave da se ruralno aktivno stanovništvo smanjuje sa
privrednim razvojem. Dok se u EU-15 čak 50 procenata zaposlenih nalazi u urbanim područjima
u EU-27 taj procenat je našto niži, a u EU-N12 on je drastično manji i iznosi 26%. Procenat
BDVu ruralnim područjima u EU-15 i EU-27 iznosi približno isto dok u EU-N12 ovaj pokazatelj
dostiže čak 29%.
teritorija
populacija
BDV
zaposlenost
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
pretežno urbana područja
prelazna područja
pretežno ruralna područja
Grafikon 1: Značaj ruralnih područja u EU-15 u 2010. godini
Izvor: Eurostat
4
