Prirodno-matematički fakultet
Univerzitet u Kragujevcu
Seminarski rad: Biodiverzitet
Kovačević Jovana
*poreklo i opšta definicija
Biodiverzitet
ili
biološka raznovrsnost
predstavlja, prema najčešće prihvaćenoj definiciji,
sveukupnost gena, vrsta, ekosistema i predela na Zemlji.
Početkom osamdesetih godina Thomas Lovejoy uvodi pojam “biološki diverzitet” (1980.god.), a nekoliko
godina kasnije (1986.god.), na forumu o biološkom diverzitetu u SAD, entomolog E. O. Wilson prvi put
koristi termin “biodiverzitet”.
Do danas ne postoji opšteprihvaćena definicija biodiverziteta. U najširem smislu, biodiverzitet
označava sveobuhvatnu varijabilnost života: biljaka, životinja, gljiva i mikroorganizama.
Prema Konvenciji o biološkoj raznovrsnosti (
CDB - Convention on Biological Diversity
), donetoj na
Konferenciji UN o životnoj sredini i razvoju (UNCED) u Rio de Ženeiru 1992. godine, biodiverzitet je
definisan kao “varijabilnost među živim organizmima, uključujući između ostalog, kopnene, morske i
druge vodene ekosisteme čiji su oni deo; ovo uključuje i diverzitet unutar vrsta, između vrsta i između
ekosistema”.
Pored vrsta divlje flore, faune, gljiva, bakterija, virusa, kao i svih ekosistema, biološka
raznovrsnost obuhvata i vrste koje su odgajane ljudskom aktivnošću, odnosno sorte kulturnih biljaka i
gajenih životinja. Raznovrsnost života, kao jednu od osnovnih odrednica planete na kojoj živimo, čini i
čovek, sa mnoštvom naroda, jezika i kultura.
*organizacioni nivoi biodiverziteta
Biodiverzitet obuhvata više organizacijskih nivoa: genetički, specijski i ekosistemski:
-
genetički diverzitet
: raznovrsnost DNK strukture između jedinki koje pripadaju istoj vrsti. Svaka jedinka
na planeti poseduje specifičnu kombinaciju gena koja je jedinstvena i neponovljiva;
-
specijski diverzitet
: raznolikost i specifičnost svih pojedinačnih organskih vrsta. Specijski diverzitet
obuhvata ukupnu raznovrsnost svih organskih vrsta na Zemlji, od samog nastanka života na planeti do
danas. Do sada je opisano i klasifikovano između 1.5 i 1.75 miliona organskih vrsta na Zemlji (
LeCointre
and Guyader 2001, Cracraft 2002
.). Naučnici pretpostavljajuda ovaj broj predstavlja samo manji deo
ukupnog broja vrsta na planeti. Procene ukupnog broja vrsta variraju od 3.6 do 80, pa I preko 100
miliona, ali najrealnije procene sugerišu postojanje 13 do 20 miliona vrsta na Zemlji (
Hammond 1995,
Cracraft 2002
.).
-
ekosistemski diverzitet
: raznovrsnost ekosistema kojima različiti organizmi pripadaju (raznovrsnost
staništa, životnih zajednica, ekosistema i predela). Ovaj nivo biodiverziteta obuhvata ukupnu
raznovrsnost staništa (abiotičke komponente ekosistema) i životnih zajednica (biotičke komponente
ekosistema), kao i ekoloških procesa koji ih povezuju (kruženje supstanci, proticanje energije, trofički
odnosi itd.) na osnovu kojih se ostvaruje jedinstvenost i funkcionalnost ekosistema kao elementarne
ekološke jedinice biosfere.
Podele na tri organizacijska nivoa biodiverziteta trebalo bi da se prihvataju okvirno, s' obzirom da
su sva tri međusobno povezana i uslovljena – raznovrsnost na kojoj počiva život je jedinstvena i celovita.
