VISOKA ŠKOLA ZA PRIMIJENJENE I PRAVNE NAUKE
„ PROMETEJ“
BANJA LUKA
SEMINARSKI RAD
Iz predmeta: Elektronika sa primjenom elektrotehnike
Tema: KONSTRUKCIJA, NAMJENA I PRINCIP RADA ASINHRONIH MOTORA
Student: Mentor:
Marinko Radanović Mr Savo Kalabić
Index br: TI/312
Banjaluka, jun 2017
4
1. PRINCIP RADA
Neka je stator mašine priključen na sistem
naizmjeničnih trofaznih napona. Kada kroz
namotaje statora protiču trofazne naizmjenične struje koje stvaraju obrtno magnetno polje,
koje obrće rotor brzinom Ω. Obrtno polje rotira u zazoru i zatvara se kroz stator i rotor, zbog
čega se u provodnicima
indukuju odgovarajuće
elektromotorne sile. U namotaju statora javlja
se kontra elektromotorna sila Es koja drži ravnotežu priključenom naponu statora U i čiji se
modul razlikuje za nekoliko procenata od dovedenog napona za pad napona na omskoj
otpornosti i reaktansi rasipanja. U namotu rotora se takođe indukuje elektromotorna sila. Ako
je električno kolo rotora zatvoreno, kroz njega će proticati struja Ir, čija je aktivna
komponenta istog smjera kao i indukovana elektromotorna sila. Pošto se provodnik sa
strujom Ir nalazi u magnetnom polju, na njega će djelovati elektromagnenta sila F koja će
obrtati rotor u smjeru obrtanja obrtnog magnetnog polja. Zbir svih proizvoda pojedinačnih
sila u provodnicima rotora i poluprečnika predstavlja obrtni momenat elektromagnetnih sila
mašine. Kako se energija sa statora na rotor prenosi putem elektromagnetne indukcije,
asinhrone mašine se često nazivaju i indukcione mašine.
Rotor ne može nikada postići sinhronu brzinu, odnosno brzinu obrtanja magnetnog polja.
Ako bi se rotor okretao sinhronom brzinom, onda ne bi bilo relativne brzine između obrtnog
polja i rotora, zbog čega magnetni fluks
ne bi presijecao provodnike rotora i ne bi postojala
indukovana elektromotorna sila u namotajima rotora, a bez nje ni struja, elektromagnetna sila
i obrtni momenat. Zbog toga bi rotor počeo da zaostaje, zbog čega bi provodnici ponovo
presijecali magnetni fluks i pojavio bi se obrtni momenat. Kada rotor nije opterećen radnom
mašinom (asinhroni motor u praznom hodu), tada rotor mora da savlada samo mehaničke
gubitke usljed
trenja u ležajevima i trenja rotora o vazduh. Kako su gubici usljed trenja i
ventilacije mali, tada se rotor okreće brzinom koja je bliska sinhronoj brzini. Namoti su po
svojoj prirodi omsko-induktivnog karaktera. Za magnećenje magnetnog materijala i
vazdušnog zazora između statora i rotora potrebna je reaktivna energija. Kako asinhrona
mašina ne može da proizvodi reaktivnu energiju, pa je ona mora uzimati iz mreže. Struja koju
napon mreže tjera kroz namot će uvek biti induktivna. Zbog toga je asinhrona mašina u i
motorskom i u generatorskom režimu potrošač reaktivne energije, što je jedan od osnovnih
razloga zašto se asinhrona mašina koristi pretežno kao motor.
5
U generatorskom režimu asinhrona mašina se koristi u okviru autonomnih elektroenergetskih
sistema i tada se reaktivna energija obezbjeđuje iz
kondenzatorske baterije. U velikim
industrijskim potrošačima sa puno asinhronih motora velikih snaga, često se postavljaju
statički kompenzator (uglavnom kondenzatorska baterija) za popravku faktora snage, da se
reaktivna energija ne povlači iz mreže, sa obzirom da se plaća.
Slika 1. Rotor asinhrone mašine
1
1
https://.org/Asinhroni_motor
