3
I
Opšte karakteristike atmosferskog pritiska
Vazduh
je materija koja ispunjava prostor od Zemljine površine do velike visine. Kao i
svaka druga materija i vazduh ima svoju težinu. Ovo je ustanovljeno još u XVII veku
( Toričeli
1
, 1643). To je smeša gasova koji okružuju Zemlju i održavaju život na njoj.
Vazduh je pre svega neophodan svim živim bićima za disanje, a takođe ni vatra nikada
ne bi mogla da gori bez vazduha. Omotač vazduha koji udišemo prostire se u pojasu od svega
11 km od Zemljine površine. Gasovi koji ga čine pomešani su u gotovo potpuno istom odnosu
u čitavom ovom pojasu. Kiseonik i azot su ključni elementi vazduha, kojeg još čine vodena
para, ugljen-dioksid i razni drugi gasovi mnogo manje zastupljeni. Količina vode u vazduhu
varira i određuje njegovu vlažnost.
Merenja pokazuju da se gustina vazduha brzo menja sa visinom. Na visini od 4,5 km
je dva puta manja,a na visini od 11km je četiri puta manja od gustine vazduha na Zemljinoj
površini. Na većim visinama vazduh je još razredjeniji.
Privlačna Zemljina sila ( gravitacija) privlači vazduh ka svojoj površini, pa je vazduh
njgušći pri Zemljinoj površini. Hladan vazduh je gušći od toplog, pa se on spušta naniže ka tlu,
formirajući predeo niskog vazdušnog pritiska. Topao vazduh se podiže od tla i formira predeo
visokog vazdušnoog pritiska. Kada se vlažan, topao vazduh odigne od tla, vodena para na
odredjenoj visini se u njemu kondenzuje i formira oblake.
Sila kojom vazduh, tačnije vazdušni stub preseka 1cm
2
i visine do gornje granice
atmosfere, pritiska Zemljinu površinu zove se
atmosferski pritisak.
On je direktna posledica težine vazduha. To znači da se pritisak vazduha razlikuje s
mestom i vremenom jer se količina (i težina) vazduha iznad Zemlje isto tako razlikuju.
Atmosferski pritisak se smanjuje za 50% na visini od oko 5 km (kao što se i oko 50% ukupne
mase atmosfere nalazi unutar najnižih 5 km). Prosečni atmosferski pristisak izmeren na
morskom nivou iznosi oko 101.3 kilopaskala.
Atmosferski pritisak
je sila koja deluje na jedinicu horizontalne površine, a jednaka je
težini stuba vazduha koji se rasprostire od tla do gornje granice atmosfere. On se izrava u
milimetrima (mm) ili milibarima
