SADRŽAJ #
1.
Uvod...................................................................................................................... 2
2.
Drugi svjetski rat (općenito).................................................................... 3
3.
Značenje Staljingrada................................................................................. 4
4.
Početno stanje na istočnom ratištu...................................................... 5
5.
Tok Bitke.......................................................................................................... 6
5.1.
Njemački napad.............................................................. 6
5.2.
Sovjetska odbrana.......................................................... 7
5.3.
Borba unutar grada........................................................ 7
6.
Sovjetska protuofanziva........................................................................... 8
6.1.
Operacija Uran.............................................................. 9
6.2.
Operacija Prsten........................................................... 9
7.
Sovjetska pobjeda i kraj bitke................................................................. 10
8.
Posljedice bitke............................................................................................ 11
9.
Zaključak....................................................................................................... 13
10.
Literatura................................................................................................... 14
Jedan od trenutaka Staljingradske bitke
1.Uvod
Bitka za Staljingrad
(23. Augusta 1942. –
2. Februara 1943.)
1
bila je jedna od
najvećih bitaka u Drugom svjetskom ratu i
jedna od najkrvavijih u ljudskoj historiji.
Smatra se da je ova bitka bila psihološka
prekretnica rata, Staljingrad je ujedno bio i
krajnja tačka prodora njemačkog
Wehrmachta
2
u dubinu teritorija
Sovjetskog Saveza. Bitka se vodila na
području Staljingrada (danas Volgograd)
3
,
a sastojala se od njemačke opsade južnog
dijela grada, bitke unutar grada i sovjetske
protuaofanzive u kojoj su uništene ili
zarobljene preostale snage Sila osovine na
tom području. Sile osovine su u ovoj bitki
izgubile oko četvrtine ukupnog ljudstva na istočnom bojištu i od tog se gubitka
nisu nikada uspjele oporaviti. Za Sovjete, pobjeda kod Staljingrada značila je
početak oslobađanja domovine i prvi korak ka pobjedi nad nacističkom
Njemačkom
Dana 22. juna.1941. Sile osovine otpočele su invaziju na Sovjetski Savez,
brzo napredujući u dubinu sovjetskog teritorija. Trpeći tijekom ljeta i
jeseni višestruke poraze, u decembru Crvena armija u Bitki za
Moskvu pokreće snažnu protuofanzivu i uspješno odbacuje njemačke
snage od prilaza Moskvi.
U proljeće 1942. Nijemci stabiliziraju istočno ratište na liniji koja se proteže
od Lenjingrada na sjeveru do Rostova na jugu. Na toj liniji bilo je i mjesta, gdje su
ih Sovjeti uspjeli potisnuti (primjerice, sjeveroistočno od Moskve i južno
od Harkova), no to nije bila ozbiljnija prijetnja za Nijemce, koji na jugu
kontroliraju veći dio Ukrajine i glavninu Krima, dok je u sovjetskim rukama i dalje
bio Sevastopolj i mali dio poluotoka Kerč.
1
Opća i nacionalna enciklopedija
, sv 18, str. 286.
2
Wehrmacht
- je naziv za njemačke oružane snage u doba
nacizma
, od 1935. do 1945.
3
Volgograd
- (
ruski
)Ruski grad
Волгогра́д
na rijeci
Volgi
.
3. Značenje Staljingrada
Staljingrad proteže se na više od 40 km u smjeru sjever-jug duž zapadne obale
rijeke Volge, no na najširem mjestu je širok samo između 6,4 do 8 km. Volga, koja
je ovdje široka oko 1,6 km, štitila je grad od potpunog okruživanja. Druga, istočna
obala Volge bila je gotovo nenaseljena. Tada je Staljingrad imao oko 600.000
stanovnika. Na početku borbi u gradu je (prema nekim izvorima) bilo oko 75.000
civila.
Smješten uz Volgu, Staljingrad je imao veliko strateško značenje jer je
Volga bila vrlo važan opskrbni put Sovjetskog Saveza od Kaspijskog mora
prema središnjoj Rusiji. Ovaj vodeni put bio je od ogromnog značenja i za
dopremu vojne opreme iz SAD-a Sovjetskom Savezu temeljem Zakona o
zajmu i najmu. Njemačko zauzimanje Staljingrada trebalo je prekinuti ovaj
opskrbni put, ali i osigurati lijevi bok njihovim snagama za daljnje
napredovanje prema Kavkazu i važnim crpilištima nafte na tom području.
Pored strateškog značenja, osvajanje Staljingrada bi, zbog svog imena,
za Hitlera
7
imalo veliku ideološku i propagandnu važnost. I Staljinu je Staljingrad
imao slično, veliko simbolično značenje, pa je usprkos tome što je bio pod
strašnim pritiskom ograničenog vremena i sredstava, naredio da svi koji su
dovoljno snažni da drže pušku, moraju biti upućeni u obranu grada.
8
U tom
razdoblju rata, Crvena armija nije mogla ravnopravno s Wehrmachtom voditi
mobilne
operacije.
7
Adolf Hitler
- bio je njemački političar, vođa
Nacionalsocijalističke njemačke radničke stranke
.
Bio je apsolutni diktator
Njemačke
od 1934. do 1945.
8
McDonald
1986, p. 94. (engl.)
Staljingrad iz zraka
