UVOD
Glavne karike u sprovođenju planova i ostvarivanju ciljeva ekološkog razvoja u opštini Kladovo
su lokalni ekološki akcioni plan – LEAP i opštinski plan upravljanja otpadom za opštinu
Kladovo. U ovim studijama su predočeni glavni problemi i ciljevi u razvoju ekologije na
području opštine Kladovo, ali i načini rešavanja tih problema i predlog za implementaciju ciljeva
u svakodnevni život stanovnika na teritoriji Kladova.
Kroz ovaj rad baziraću se na glavne uzročnike ekoloških problema, kao i na najveće zagađivače
životne sredine u našoj opštini, koristeći podatke iz ovih dveju studija, ali i podatke Javnih
preduzeća sa teritorije Kladova.
Planiranje u životnoj sredini je proces sastavljen od mnogo koraka koji ga usmeravaju, čime se
obezbeđuje da sve važne komponente plana budu obuhvaćene.
Lokalni ekološki akcioni plan (LEAP) je učesnički proces regionalne ili lokalne zajednice koji
vodi ka određenim merama i investicijama u životnoj sredini.
LEAP podrazumeva identifikaciju problema u životnoj sredini, određivanje prioriteta i izbor
najprikladnijih mera za rešavanje prioritetnih problema u životnoj sredini.
LEAP u isto vreme predstavlja i strateško – programski dokument i akcioni plan. Samo ime –
Lokalni ekološki akcioni plan ili program – govori da glavni naglasak treba staviti na akciju i
konkretne programe: Sa druge strane, vizija zajednice i problemi koji su identifikovani, ali nisu
utvrđeni kao prioritet, kao i mogućnost revizije plana daju LEAP-a strateško- programski
karakter.
LEAP-ove treba da ostvaruju ljudi koji žive u datoj oblasti. Samo lokalno stanovništvo može da
kreira LEAP na način koji zaista ispunjava lokalne potrebe. LEAP nudi mnogo načina za učešće
javnosti i saradnju između lokalne administracije, stručnih službi i građana. Konačan cilj je
uključivanje javnosti kako bi LEAP zaista bio shvaćen kao svojina većine stanovništva. LEAP
nudi istinski učesnički (participatorni) način tretiranja lokalnih problema u životnoj sredini. Od
stvaranja vizije zajednice, kroz izbor prioriteta i kreiranja akcije, do implementacije izabranih
projekata, javnost ima priliku da utiče na svoju budućnost.
Idealna struktura LEAP-a mora biti prilagođena uslovima života: u okviru jedne države, regiona
ili opštine. Lokalne zajednice se suočavaju sa različitim problemima, poseduju različite resurse i
priznaju različite vrednosti. Iako ne postoje apsolutna pravila o razvoju i implementaciji lokalnog
ekološkog akcionog plana, većina LEAP-a sadrži sledeće osnovne korake:
1. Organizacija procesa, njegovo definisanje sa zainteresovanim stranama i dogovor oko pravila
rada
2. Identifikacija osnovnih učesnika u procesu izrade LEAP-a
3. Formiranje radnih tela
4. Definisanje postojećih problema u životnoj sredini i njihovih uzroka
5. Izrada vizije zajednice
6. Identifikacija prioritetnih ciljeva u životnoj sredini zasnovana na transparentnim
kriterijumima i analizama
1
7. Definisanje aktivnosti i akcija za dostizanje utvrđenih prioritetnih ciljeva, uključujući
sredstva potrebna za njihovu realizaciju
8. Pisanje LEAP-a uključujući Plan za implementaciju i monitoring
9. Implementacija LEAP-a
10. Nadgledanje implementacije i rezultata LEAP-a
U većini slučajeva, priprema LEAP-a kao dokumenta traje od 12 do 18 meseci.
Pošto je prihvaćen od strane javnosti i usvojen od strane opštine, LEAP dokument predstavlja
osnovu za implementaciju i monitoring.
Proces implementacije LEAP-a bi trebalo da ima ograničen rok, najčešće oko 4 godine, nakon
čega treba izvršiti reviziju i ažuriranje dokumenta.
Cilj procesa lokalnog planiranja je razvoj sveobuhvatnog programa sa konkretnim akcijama koji
bi unapredio životnu sredinu pomoću dostupnih resursa po prihvatljivoj ceni. Različite aktivnosti
/ akcije uključene u LEAP treba da budu kombinacija novih i već postojećih ideja. Te aktivnosti
treba da implementiraju različite grupe i sektori, a ne samo lokalne vlasti.
Cilj LEAP-a je da bude realan i dostižan u određenom vremenskom intervalu i u okviru
dostupnog budžeta. Uopšteno, LEAP-i su fokusirani na kratkoročne prioritete (oko 4 godine). To
ne znači da bi LEAP-i ugrozili viziju dugoročnih ciljeva zajednice. Ta vizija će postepeno postati
realnost izvršavanjem dostižnih i realnih mera.
Što se tiče finansija, privlačenje strane finansijske pomoći za zajednicu nije primarna namera
LEAP-a. Finansijskom analizom u periodu određivanja prioriteta izabrana je opcija unapređenja
životne sredine sa prihvatljivim troškovima, što će se finansirati većinom iz nacionalnih i
lokalnih izvora.
LEAP pre svega treba da obezbedi uslove za svrsishodnije i racionalnije ulaganje i usmeravanje
sredstava sa lokalnog nivoa u rešavanje problema životne sredine. Time se međutim otvaraju i
mogućnosti za konkurisanje za finansijsku podršku u okviru programa međunarodne saradnje,
kao i finansijsku podršku sa republičkog nivoa.
Posebno poglavlje predstavlja plan za upravljanje otpadom, kao i problemi odlaganja otpada na
teritoriji opštine Kladovo, jer na teritoriji cele opštine ne postoje adekvatne deponije, i samim
tim problem zagađenja poljoprivrednog zemljišta je veliki, kao i zagađenje rečnog sliva Dunava,
priobalja, i dela nacionalnog parka “ Đerdap”, koji je ogromni priordni i privredni potencijal
opštine Kladovo.
Opštinskim planom će biti omogućeno da se:
-
stekne potpuni uvid u sadašnju situaciju u upravljanju otpadom u opštini,
-
definišu ciljevi u upravljanju otpadom na nivou opštine u skladu sa domaćim
zakonodavstvom,
-
definiše optimalni sistem za upravljanje otpadom što uključuje i mogući izbor privatnog
partnera na osnovu sprovedenog javnog tendera,
-
definiše metod i optimalni rokovi za implementaciju plana,
2
I. OPŠTINA KLADOVO - GEOGRAFSKI, EKONOMSKI I
EKOLOŠKI POLOŽAJ OPŠTINE KLADOVO
Opština Kladovo se nalazi na krajnjem severoistoku Srbije, zauzima 629km
2
i prema poslednjem
popisu , rađenom u periodu od 15.09. do 31.10.2011. godine ima u svom sastavu 23 naselja, a
20.635 stanovnika.
Opština Kladovo je zadnja tačka na istoku prema Bugarskoj i Rumuniji, a graniči se i sa
opštinama Negotin i Majdanpek. Ova opština pripada Borskom okrugu i deo je Timočke Krajine.
Svoj naziv Kladovo je dobilo po velikom broju izvora pitke vode – kladenaca, koji su se
prostirali duž gotovo svih brdsko-planinskih zaselaka, a bilo ih je i u nizinskim predelima,
naročito na području Ključkih terasa.
Opština Kladovo je najmanja opština ne samo u Borskom okrugu već i u celoj Timočkoj krajini.
Ključem se naziva deo područja u slivu Dunava, tj. Velikog Dunavskog meandra, a Kladovu
pripada i deo Đerdapske Klisure, u potesu Pecka bara- Davidovac, kao i Negotinske Krajine, u
delu od Slatinske Reke do Milutinovca.
Kao što smo rekli, Kladovo se sastoji od 23 naselja, od koji je jedno gradsko – Kladovo, i 22
prigradska, podeljena u dve regije : Gornji i Donji Ključ.
1
Slika br.1
Turistička mapa Kladova
1
U tabeli, koja se nalazi na strani br.4, prikazan je broj stanovnika po naseljima u opštini
Kladovo, prema podacima dobijenim od Republičkog zavoda za statistiku, u decembru 2012.
godine, nakon objavljivanja zvaničnih rezultata popisa stanovništva na teritoriji opštine
Kladovo.
2
1
http:/tookladovo.r/turistička mapa opštine Kladovo
4
Međutim, ovo nije definitivan broj stanovnika, jer se 6.039 stanovnika nalazi na privremenom
radu van granica Srbija, u gotovo čitavoj Evropi, tako da je realan broj stnovnika mnogo veći.
Međutim najvažnija geografska karakteristika opštine Kladovo, je reka Dunav, koja zauzima 91
km, zatim terasasti delovi Ključa, pogodni za bavljnje svim granama poljoprivredne proizvodnje,
ali, ipak najpoznatiji po proizvodnji žitarica, voća, posebno grožđa i kvalitetnih autohtonih vina,
od kojih se izdvajaju vinarija “ Duša”, privatizovani deo nekadašnjeg PTK “Ključ” sa svojim
belim vinom “Duša Dunava” i crnim “Duša Balkana”, koji su višestruko nagrađivani na velikim
poljoprivrednim sajmovima i manifestacijama koje imaju proizvodno-turistički značaj.
Red.
Br.
NASELJE
Ukupan broj
stanovnika
1.
Brza Palanka
855
2.
Vajuga
422
3.
Velesnica
215
4.
Velika Vrbica
836
5.
Velika Kamenica
552
6.
Grabovica
709
7.
Davidovac
525
8.
Kladovo
8913
9.
Kladušnica
631
10.
Korbovo
735
11.
Kostol
957
12.
Kupuzište
239
13.
Ljubičevac
367
14.
Mala Vrbica
670
15.
Manastirica
174
16.
Milutinovac
142
17.
Novi Sip
766
18.
Petrovo Selo
80
19.
Podvrška
1003
20.
Reka
189
21.
Rečica
23
22.
Rtkovo
828
23.
Tekija
804
UKUPAN BROJ STANOVNIKA:
20635
Tabela br.1
Broj stanovnika u Opštini Kladovo prema rezultatima popisa iz 2011. god.
2
Brdsko terenski predeli, posebno su pogodni za bavljenje stočarstvom, i to je do skora bio jedan
od najprepoznatljivijih privrednih resursa ovog dela Borskog okruga. Svakako, jedan od
najlepših i najznačajnijih prirodnih i privrednih resursa je nacionalni park “Đerdap”, koji uprkos
jakim zagađenjima i dalje opstaje kao glavni turistički resurs prilagođen za sportski turizam, lov,
ribolov, ali, i prikupljanje i obradu lekovitog bilja, i kao bitan segment u pčelarskoj proizvodnji,
baš zbog velikog broja kvalitetnog livadskog bilja i cvetnih vrsta.
Klima je kontinentalna, u toku godine na teritoriji opštine Kladovo bude veliki broj sunčanih
dana , leta su žarka, sa malim brojem padavina, a zime su hladne sa snegom koji počinje od
novembra. Vetrovi su uobičajena pojava, naročito Košava, koja donosi obilne i iznenadne
padavine.
2
Tabela br.1 Broj stanovnika u Opštini Kladovo, Republički zavod za statistiku, decembar 2012, sveska br.1,
''Demografski podaci stanovništva Timočke Krajine''
5
Slika br.2
Najveći privredni subjekti opštine Kladovo
3
Međutim, ekološka situacija, kao i ekološka svest građana nisu na visokom nivou, i potrebno je
još puno rada da bi se zagađenje najvećeg prirodnog resursa- reke Dunav smanjilo, a time bi se
neosporno umanjilo i zagađenje vazduha, kao i zagađenje jednog od najvećih prirodnih blaga u
ovom delu Republike Srbije – nacionalnog parka “Đerdap”.
O tome će više reči u narednom delu ovog rada, posvećenom gorućim ekološkim problemima na
teritoriji opštine Kladovo.
3
http:/tookladovo.rs/slike najvećih privrednih subjekata opštine Kladovo
7
HE ''ĐERDAP 1'' KLADOVO
DOM ZDRAVLJA KLADOVO
“Rhein - Donau Yard” a.d. Kladovo
D.O.O.“Tekijanka“ Tekija
