1
UNIVERZITET U SARAJEVU
PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET
ODSJEK ZA BIOLOGIJU
Tema:
Optički mikroskop
Seminarski rad iz predmeta:
Instrumentalne metode u biohemiji i fiziologiji
Predmetni profesor: Doc. dr. Mitrašinović-Brulić Maja
Student: Sušić Alen
Sarajevo, 2014.
4
Istorijat mikroskopa
Neka optička svojstva krivih površina bila su poznata još Euklidu (300 godina prije naše ere),
Ptolomoju (127-151. naše ere) i Alhazamu u početku XI stoljeća, ali do praktične primjene
ovih svojstava nije došlo. Naočari su prvi put bile napravljene i upotrebljene u Italiji pred kraj
XIII stoljeća. Leonardo da Vinči i drugi, u njegovo vrijeme i tokom XVI stoljeća naglašavali
su značaj upotrebe sočiva pri posmatranju sitnijih predmeta.
U međuvremenu je holandski optičar
Zacharias Jansen
iz Midleburga prvi pronašao
mikroskop (1590). Ovo je, svakako, bio najvažniji događaj u historiji bioloških nauka. Jansen
je zajedno sa bratom Fransisom, nastavljajući očev zanat, kombinovao dva konveksna sočiva
u unutrašnjosti jedne cijevi, te je tako dobijen prvi mikroskop (Slika 2). Mikroskop braće
Jansen je bio dosta grub, ali su oni prvi put demonstrirali princip koji je omogućio budućim
istraživačima da priđu izradi sve složenijeg instrumenta.
Slika 2. Mikroskop braće Jansen
Naziv mikroskop, prema grčkim riječima sićušan i gledati, daje 1625. godine
Giovanni
Faber
.
Prvo posmatranje nečeg vidljivog pod mikroskopom obavio je 1625. god.
F. Steluti
koji je nacrtao glavu pčele uvećanu pet puta. Učeni jezuit
Atanasius Kircher
1601- 1680, u
djelu publikovanom u Rimu 1646. godine, bio je prvi koji je ukazao na mogućnost izučavanja
sićušnih- nevidljivih bića pomoću prostih sočiva jer je posmatrao mikroorganizme u krvi
febrilnih bolesnika i u purulentnom sadržaju.
Optičari su sve više usavršavali tehniku glačanja sočiva što je bio uslov za izradu boljih
instrumenata. Jedan od prvih ljudi koji se bavio radom na mikroskopu bio je
Antonie van
Leeuwenhoek
(1632-1723), trgovac tekstila iz Holandije. On je upotrebljavao veoma prost
mikroskop koji je sam napravio, a mogao je da uveliča posmatrani objekat do 280 puta (Slika
3). Ne samo da je usavršio mikroskop kao optičku spravu, već je autor 120 saopštenja- otkriće
eritrocita, struktura oko govečeta, struktura živaca, otkriće spermija- uz asistenciju svog
učenika Hama, ispruganost skeletnih mišića, sastav crijevne flore itd. Leevenhoek je prvi
čovjek koji je posmatrao bakterije, kvasce, protozoe i druge organizme. Mnoga njegova
zapažanja objavljivana su u Britanskom kraljevskom društvu.
