INTERNACIONALNI UNIVERZITET TRAVNIK
EKONOMSKI FAKULTET
TRAVNIK
SEMINARSKI RAD
TEMA: Planiranje revizije i interna kontrola
PREDMET: Revizija poslovanja
Mentor: Student/ica:
Prof.Dr.
Jozo Sović Elma Alispahić
E-25/12
Travnik, 2014.
2
S A D R Ž A J:
UVOD.............................................................................................................. 3
1. DEFINICIJA REVIZIJE......................................................................... 4
1.1.
TIPOVI REVIZIJE …........................................................................................... 4
1.2.
VRSTE REVIZIJE …............................................................................................ 5
1.3.
DEFINICIJA I VRSTE REVIZORA …................................................................ 5
2.
UVOD U PROCES REVIZIJE ............................................................... 7
2.1. OSNOVNA NAČELA OBAVLJANJA REVIZIJE ............................................... 7
2.2. OSNOVNE POSTAVKE OBAVLJANJA PROCES REVIZIJE ........................... 8
3.
ZNAČAJNOST (METERIJALNOST) …............................................... 8
4.
PLANIRANJE REVIZIJE ....................................................................... 9
4.1. STANDARDI PLANIRANJA I POSTUPAK PLANIRANJA ............................... 9
4.2. UPOZNAVANJE POSLOVANJEM POS. SUBJEKTA I REVIZIJSKI RIZIK .. 10
4.2.1. VANJSKI RIZIK …....................................................................................................................... 11
4.2.2. UNUTRAŠNJI RIZIK …............................................................................................................. 11
4.2.3. DETEKCIJSKI RIZIK …........................................................................................................... 11
4.2.4. UPITNIK ZA PROCJENU REVIZIJSKOG RIZIKA …......................................................... 12
4.3. ZNAČAJNOST …................................................................................................... 13
4.4. PLAN PROVEDBE …............................................................................................ 14
4.5. PREDREVIZIJSKE RADNJE …............................................................................ 14
5. INTERNA KONTROLA I NJENE KOMPONENTE .......................... 15
5.1. POJMOVI KONTROLA I REVIZIJA …................................................................ 15
6. INTERNA KONTROLA ......................................................................... 16
6.1. CILJEVI INTERNE KONTROLE …...................................................................... 17
6.2. VRSTE I INTERNE KONTROLE …...................................................................... 17
6.3. ELEMENTI INTERNE KONTROLE …................................................................. 17
6.3.1. USLOVI U KOJIMA SE PROVODI …........................................................................................ 18
6.3.2. OSNOVE ZA NORMATIVNI OKVIR INTERNIH KONTROLA ............................................ 20
6.3.3. AKTIVNOSTI KONTROLE …................................................................................................. 21
6.3.4. INFORMISANJE I KOMUNIKACIJA …............................................................................... 22
6.3.5. NADZOR …........................................................................................................................... 22
7. ZAKLJUČAK …....................................................................................... 23
LITERATURA
4
1. DEFINICIJA REVIZIJE
Revizija je sistematičan proces objektivnog prikupljanja i procjene dokaza vezanih za izjave
uprave preduzeća o ekonomskim aktivnostima i događajima, kako bi se utvrdio stepen
saglasnosti tih izjava (tvrdnji) sa utvrđenim kriterijumima, a dobijeni rezultati prenijeli
zainteresovanim korisnicima.
Objašnjenja definicije: Kao što u definiciji kaže da je revizija sistematičan proces,taj
sistematičan proces upućuje na to da treba dobro isplanirati pristup pri obavljanju revizije, što
podrazumijeva planiranje aktivnosti, prikupljanje, korištenje, analiziranje i sistematizaciju
podataka u cilju prikupljanja dokaza. Objektivno prikupljanje i procjena dokaza podrazumijeva
da revizor mora objektivno tražiti i procijeniti značajnost i valjanost dokaza. Ona je objektivna
jer je revizor nezavisan i nepristrasan, pošten, visokih moralnih i ljudskih kvaliteta,stručan i
samouvjeren. Dokazi moraju biti povezani sa izjavama o privrednim aktivnostima i događajima
i revizor uspoređuje prikupljene dokaze s tim izjavama kako bi procijenio stepen podudarnosti
između izjava i utvrđenih kriterijuma. Revizor provjerava dokaze u vezi sa izjavama uprave o
finansijskim izvještajima, kako bi utvrdio da li su ti izvještaji sastavljeni u skladu sa pravilima i
propisima finansijskog izvještavanja, zakonskim pravilima i propisima. Prijenos rezultata do
zainteresiranih korisnika se vrši putem različitih vrsta izvještaja koje donosi revizor na kraju
revizije i putem kojih rezultate revizije predstavlja budućim korisnicima. Revizorski izvještaji
zavise od vrste i svrhe revizije.
ISA - International Standards on Auditing (Međunarodni standardi revizije) ne daju definiciju
revizije, nego je objašnjavaju preko cilja revizije. Prema njima „Cilj revizije finansijskih
izvještaja je da omogući revizoru da izrazi mišljenje o tome da li su fininansijski izvještaji, po
svim bitnim pitanjima, sastavljeni u skladu sa pravilima i okvirom za finansijsko izvještavanje“
2
Na osnovu datih definicija i ciljeva revizije uočljiva je bliska veza između revizije i
računovodstva.
2
Međunarodni standard revizije 320 „Značajnost u reviziji“, str. 490
5
1.1.
TIPOVI REVIZIJE
Prema predmetu ispitivanja, postoje tri osnovna tipa revizije i to:
revizija finansijskih izvještaja,
revizija poslovanja i
revizija podudarnosti (usaglašenosti ili usklađenosti).
Revizija finansijskih izvještaja
podrazumijeva ispitivanje finansijskih izvještaja radi
utvrđivanja da li oni istinito prezentuju finansijske podatke u skladu sa navedenim
kriterijumima. Kriterijumi mogu biti opšte prihvaćeni računovodstveni principi (Međunarodni
računovodstveni standardi - IAS, Međunarodni standardi finansijskog izvještavanja - MSFI ),
kao i drugi kriterijumi, principi i smjernice.
Revizija poslovanja
podrazumijeva sistematičan uvid i analizu svih ili pojedinih poslovnih
aktivnosti preduzeća radi vrijednovanja uspješnosti poslovanja cijelog preduzeća ili određenog
organizacionog dijela. Svrha ove revizije je da se utvrdi efikasnost i rentabilnost poslovanja
kako bi se identifikovala područja i aktivnosti koje treba poboljšati. Ova vrsta revizije je najteža,
jer kriterijumi efikasnosti i rentabilnosti nisu ustanovljeni objektivno i jasno kao usvojeni
računovodstveni principi. Iako je ova vrsta revizije najsloženija, istovremeno skupa i dugo traje,
u posljednje vrijeme dobija na značaju i ima tendenciju porasta.
Revizija podudarnosti ili revizija usklađenosti
s pravilima i propisima ima za cilj da utvrdi da
li je poslovanje preduzeća usklađeno s određenim pravilima, politikama i propisima (ugovori,
zakoni, državni propisi) definisanim od strane više dinstance. Ova revizija, takođe, ima zadatak
da utvrdi poštuju li pojedine organizacione jedinice unutar preduzeća interna pravila i politike
preduzeća, pri čemu propisana interna pravila i politike služe kao kriterijumi za utvrđivanje
podudarnosti.
1.2.
VRSTE REVIZIJE
Na osnovu zadataka i ciljeva revizije razlikuju se u tri vrste revizije:
a) eksterna revizija (komercijalna, nezavisna, revizija finansijskih izvještaja),
b) interna revizija i
c) javna, državna ili budžetska revizija.
Eksterna revizija se odnosi na aktivnosti ovlaštenih revizora koje su usmjerene na izražavanje
mišljenja o finansijskim izvještajima (bilansu stanja, bilansu uspjeha, izvještaju o novčanim
tokovima, izvještaju o promjenama na kapitalu i notama ili zabilješkama uz finansijske
izvještaje) klijenata. Interna revizija podrazumijeva permanentnu reviziju i nadzor aktivnosti
7
2.
UVOD U PROCES REVIZIJE
Potražnja za revizijom predstavlja sukob interesa između vlasnika (dioničara) i uprave. U
ugovoru između navedenih strana obično se zahtijeva da uprava objavljuje niz finansijskih
izvještaja kako bi se prikazali finansijski položaj i rezultati poslovanja. Opšteprihvaćena
računovodstvena načela postala su vremenom primarni kriterijumi prema kojima se izrađuju
finansijski izvještaji. Prema prvom standardu o izvještavanju zahtijeva se da revizor u svom
izvještaju naznači jesu li finansijski izvještaji objavljeni u skladu sa opšteprihvaćenim
računovodstvenim načelima.
Prije nego što revizor u svom izvještaju napiše takvu izjavu, donosi sud o tome:
1. jesu li računovodstvena načela opšteprihvaćena,
2. jesu li računovodstvena načela prihvatljiva u datim okolnostima,
3. jesu li finansijski izvještaji, uključujući i zabilješke, na odgovarajući način objavljeni,
4. jesu li informacije u finansijskim izvještajima razvrstane i sumirane na razuman način i
5. odražavaju li finansijski izvještaji poslovne događaje tako da su finansijski položaj, rezultat
poslovanja i novčani tokovi prikazani u okviru prihvatljivih granica.
2.1. OSNOVNA NAČELA OBAVLJANJA REVIZIJE
U cilju boljeg razumijevanja predmeta revizije, napredovanja i izučavanja revizije kao teorijei
prakse utvrđeni su osnovni koncepti ili načela revizije:
1. nezavisnost,
2. dužna profesionalna pažnja,
3. fer prezentacija,
4. razumno uvjerenje i
5. revizijski dokaz.
Nezavisnost je osnov ili temelj revizijske teorije i prakse. Nezavisnost mora postojati u svakom
mometu da bi revizor zadržao kredibilitet revizije i obezbijedio javno povjerenje nakon
revizije.Nezavisnost podrazumijeva nepristrasan stav pri sprovođenju revizije i davanje
mišljenja sa integritetom,objektivnošću i profesionalnim skepticizmom,bez uticaja na
profesionalno prosuđivanje.Dužna profesionalna pažnja. Revizor je odgovoram prema javnosti i
korisnicima FI.Posao treba da obavlja savjesno koristeći: svoje znanje teorije i prakse revizije,
