SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA MEĐUNARODNA EKONOMIJA I
FINANSIJE
Tema: Platni bilans
2
SADRŽAJ
1.Uvod......................................................................................................................................3
2.Pojam I definicija platnog bilansa.....................................................................................4
3.Devizni bilans.......................................................................................................................6
4.Obračunski bilans................................................................................................................7
5.Vrste transakcija u platnom bilansu.................................................................................8
6.Stanje platnog bilansa....................................................................................................... 10
7.Definisanje ravnozeže u platnom bilansu........................................................................11
8.Faktori koji utiču na stanje platnog bilansa...................................................................12
9.Zaključak........................................................................................................................... 13
10.Literatura......................................................................................................................... 14
4
POJAM I DEFINICIJA PLATNOG BILANSA
Prikazivanje platnog bilansa u različitim oblicima mijnjalo se tokom istorije, u zavisnosti od toga
kako se mijenjala robna i finansijska struktura međunarodnih ekonomskih odnosa.
Tako na primjer, u doba merakantilizma, potreba za razlikovanjem platnog od trgovinskog
bilansa nije se osjećala, zato što su se trgovinske transakcije obavljale uglavnom uz istovremeno
plaćanje zlatnim svjetskim novcem.
Praktično je izvoz i uvoz bio jednak prilivu i odlivu zlata, odnosno poklapao se sa obimom
međjunarodnih plaćanja zemlje. U razvoju kapitalizma i medjunarodnih kreditnih odnosa,
kretanje robe i novca u ekonomskim odnosima zemlje sa inostranstvom, više se ne poklapa.
Javila se potreba da se statistički registruju i robne i finansijske transakcije sa inostranstvom,
nezavisno od načina finansijske likvidacije, a na drugoj strani bi se iskazivali svi oblici
međunarodnih plaćanja jedne zemlje u odredenom vremenskom periodu. Takvi dvostrani
pregledi ekonomskih transakcija sa inostranstvom, dobili su naziv platnog bilansa, prvi put u
Velikoj Britaniji – sredinom 19 vieka.
Pojam platnog bilansa
1
, je, međutim, još dugo ostao nedovoljno precizno definisan. Osnovna
dilema je bila: da li platni bilans treba da registruje samo efektivno izvršeno plaćanja i naplate u
platnom prometu zemlje sa inostranstvom ( u određenom periodu ) ili treba da prikazuje sve
ekonomske transakcije obavljene u istom razdoblju, bez obzira na vrijeme njihove
finansijskelikvidacije.
U užem smislu, građanski teoretičari poznavali su bilans plaćanja kao izraz izvršenih efektivnih
plaćanja.
Širi koncept platnog bilansa obuhvata sve ekonomske transakcije obavljene u odredenom
vremenu, bez obzira na trenutak efektivnog plaćanja.
Definicija platnog bilansa izvedena je iz osnovne definicije koju je međunarodni monetarni fond
utvrdio u Priručniku bilansa plaćanja 1950 godine ( IMF, 1950 god. ). Po njoj platni bilans jeste
sistematski pregled ( u obliku dvostranog bilansa ) svih ekonomskih transakcija, obavljenih u
odredenom periodu izmedju rezidenata neke zemlje i stalnih stanovnika ( rezidenata ) drugih
zemalja.
1
Ristić Ž., Komazec S., Dinčić M., Radičić M. “Monetarne i javne finansije”, Čačak 2006.god
.
