Strategija djelotvornog pozicioniranja ekonomske diplomatije Bosne I Hercegovine u odnosu sa Rusijom

Ekonomska diplomatija

SADRŽAJ

UVOD..............................................................................................................................................3

1. ODNOSI BOSNE I HERCEGOVINE I RUSKE FEDERACIJE.........................................4

1.1. Bosna i Hercegovina.......................................................................................................5
1.2. Ruska Federacija............................................................................................................6

2. POLITIČKI ODNOSI BOSNE I HERCEGOVINE I RUSKE FEDERACIJE...................8

3. EKONOMSKI ODNOSI RUSKE FEDERACIJE I BOSNE I HERCEGOVINE...............9

3.1. Stanje ekonomske politike..............................................................................................9
3.2. Bitne sektorske politike Bosne i Hercegovine za tržište Ruske Federacije.............11
3.3. Obim trgovinske razmjene Bosne i Hercegovine sa Ruskom Federacijom.............12

4. DIREKTNA STRANA ULAGANJA IZ RUSKE FEDERACIJE U BOSNU I
HERCEGOVINU – pregled podataka Centralne banke.....................................................14

4.1. Podaci Ministarstva spoljne trgovine i ekonomskih odnosa u BiH (MVTEO) o
ulaganjima iz Ruske Federacije...................................................................................15
4.2. Pregled podataka prema FIPA evidenciji..................................................................16
4.3. Najavljene investicije Rusije u BiH.............................................................................17

5. PERSPEKTIVE EKONOMSKIH I DIPLOMATSKIH ODNOSA BOSNE I
HERCEGOVINE I RUSIJE, PRIJEDLOZI ZA UNAPREĐENJE SARADNJE.............19

ZAKLJUČAK..............................................................................................................................21

LITERATURA.............................................................................................................................22

Ekonomska diplomatija

UVOD

Malo je oblasti političkog djelovanja u svijetu koje su do te mjere odvajkada bile  prekrivene
velom elitizma i predstavljale tabu za „običnu“ političku nomenklaturu, ali i za  širu javnost,
koliko   je   to   bila   diplomatija.   Revolucija   koja   je   imala   najdirektniji   i   najveći   uticaj   na
međunarodne odnose i diplomatiju bila je političke prirode: pad sovjetskog carstva značio je
kraj razdoblja potencijalnoga nuklearnog rata na globalnom nivou. Bio je to kraj razdoblja
shematiziranih vojnih saveza i vojnih nužnosti kada diplomati, ne svojom   krivicom, nisu
imali mnogo mogućnosti da efikasno djeluju.

Sve ove promjene, jasno, ostavljaju duboki trag i na Bosnu i Hercegovinu. Dodatno, politički
prioriteti, pa tako i prioriteti diplomatskog djelovanja u ovoj državi bitno su izmijenjeni u
odnosu na godine s početka minule decenije. Bosna i Hercegovina više nije država koja
grčevito brani svoje pravo na suverenitet, međunarodno priznate granice, unutrašnju
konstituciju i identitet uz pomoć diplomatije u kojoj je „vjernost“ važniji element od suptilnih
diplomatskih znanja i profesionalizma.

Zašto   je   u   uvodu   analize   stanja   u   bh.   diplomatiji   bilo   potrebno   skrenuti   pažnju   na   ove
elemente političke realnosti u svijetu? Prije svega zato da bi se shvatila dubina jaza koji u
ovom   času   postoji   između   potreba   na   kojima   počivaju   zadaci   i   ciljevi   diplomatije   kao
djelatnosti, s jedne strane, te objektivne situacije u toj oblasti u BiH, s druge. Riječ nije samo
o tome kakvo je realno stanje u ovoj oblasti danas, već još više o segmentu koji se može
nazvati „sviješću o stanju, realnosti i potrebama". Nije teško zaključiti da današnja situacija
na dodatno dramatičan način podvlači složenost zadataka diplomata. Oni će i dalje trebati
znanja   o   tome   kako   svijet   funkcioniše   (a   funkcioniše   drugačije),   moraju   posjedovati
profesionalne vještine uz visoke lične kvalitete. Diplomatija je postala složenija, zahtjevnija i
profesionalnija.

U fokusu ove analize bit će prvenstveno bilateralni ekonomski odnosi Bosne i Hercegovine i
Ruske Federacije (RF), odnosno onaj aspekt odnosa kojim se bavi ekonomska diplomatija, jer
smatramo   da će u budućnosti upravo ekonomski odnosi biti dominantni unutar ukupnih
bilateralnih odnosa BiH i RF. Naravno, pored   ekonomske   dimenzije bilateralnih odnosa
BiH i RF, daćemo kraći prikaz političkih odnosa,jer time zapravo dobijamo zaokruženu  sliku
tih odnosa.

U tekstu, odnosno analizi, ograničićemo se na vremenski horizont od posljednjih nekoliko
decenija, jer su se u tom razdoblju dogodile   krupne promjene   u objema zemljama; BiH
postaje  nezavisna država, koju priznaje i Ruska Federacija, i potom uspostavlja diplomatske
odnose s RF, a Ruska Federacija je prolazila i prolazi kroz komplikovan proces društveno –
političkih     promjena     tipa   glasnosti,   perestrojke,   ukidanja   SSSR-a   i   procesa     ukupne
demokratizacije političko – ekonomskih odnosa.

Strategija djelotvornog pozicioniranja ekonomske diplomatije Bosne I Hercegovine u odnosu

sa Rusijom

Ekonomska diplomatija

Tabela br. 1: Sličnosti i razlike između Bosne i Hercegovine i Ruske Federacije

1.1. Bosna i Hercegovina

Bosna i Hercegovina se suočila sa dva problema svoje privrede: ponovna izgradnja ratom
porušene zemlje i uvođenje tržišnih reformi u svoju dotadašnju plansku ekonomiju. Jedno od
naslijeđa iz prethodnog perioda je vojna industrija sa prekobrojnošću radne snage.

Rat u Bosni i Hercegovini prouzrokovao je da nivo proizvodnje padne za 80% od 1992. do
1995. godine, a nezaposlenost poraste. Nakon okončanja ratnih dejstava, društveni proizvod u
periodu od 1996.-1999. rastao je po neuobičajeno visokim stopama zbog izuzetno niske
polazne baze, ali je stopa rasta u periodu 2000 – 2002. smanjena. Djelimična stagnacija rasta
društvenog proizvoda desila se između 2003. i 2005. godine. Sveobuhvatne državne statistike
su dosta ograničene i ne prikazuju veliki dio aktivnosti na crnom tržištu.

Državna valuta konvertibilna marka (BAM) uvedena je 1998.godine i vezana je za njemačku
marku u omjeru 1:1, a kasnije nakon uvođenja eura, vezana je za euro u odnosu 1 EUR =
1,95583 BAM. Postepeno je raslo povjerenje u državnu valutu, a bankarski sektor je porastao.
Provođenje privatizacije je i dalje sporo, a lokalni organi vlasti samo djelimično podržavaju
državne institucije u tom procesu.

Reforma bankarskog sektora je ubrzana 2001. godine nakon što su zatvoreni zavodi za platni
promet naslijeđeni iz komunizma, a danas bankarski sektor uglavnom kontrolišu strane banke,
većinom   banke   iz   Zapadne   Evrope.   Danas   su   osnovni   problemi   bosanskohecegovačke
privrede   veliki   budžetski   deficit   i   visoka   stopa   nezaposlenosti.   Država   dobija   značajna
sredstva   u   vidu   pomoći   za   rekonstrukciju   infrastrukture   i   humanitarnu   pomoć   od

Izvor:

http://www.vpi.ba/upload/documents/Bosna_i_Hercegovina_-_Ruska_Federacija.pdf

Strategija djelotvornog pozicioniranja ekonomske diplomatije Bosne I Hercegovine u odnosu

sa Rusijom

Ekonomska diplomatija

međunarodnih institucija ali će vrlo vjerovatno doći do značajnog smanjenja međunarodne
pomoći.

Zemlje najveći investitrori u Bosni I Hercegovini su:



Austrija

(€1,294 miliona)



Srbija

(€707 miliona)



Hrvatska

(€434 miliona)



Slovenija

(€427 miliona)



Švajcarska

(€337 miliona)



Njemačka

(€270 miliona)



Italija

(€94,29 miliona)



Holandija

(€63,52 million)



UAE

(€56,70 miliona)



Turska

(€54,81 miliona)



Sve ostale države (€892,54 miliona)

1.2. Ruska Federacija

Ruska Federacija illi Rusija je država koja se prostire preko ogromnih prostranstava istočne
Evrope i sjeverne Azije. Sa površinom od 17.075.400 km2 (6.595.600 mi2), Rusija je najveća
država na svijetu, pokrivajući skoro duplo veću teritoriju od Kanade, Kine, ili Sjedinjenih
Američkih Država. Po broju stanovnika je sedma na svijetu poslije Kine, Indije, SAD,
Indonezije, Brazila i Pakistana. Nekada najistaknutija republika SSSR-a, Rusija je postala
nezavisna država po raspadu SSSR-a, decembra 1991. Pod sovjetskim sistemom, zvala se
Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika (RSFSR).

Danas se ruska ekonomija uglavnom temelji na dva stuba: izvozu energenata (nafte i zemnog
gasa) i sirovina, te rastućoj domaćoj potrošnji. Tradicionalna sovjetska metalurgija i s njom
povezana proizvodnja mašina, automobila i aviona preživljavaju zahvaljujući visokim
carinama koje sprječavaju uvoz jeftinijih i kvalitetnijih inozemnih proizvoda. Mnoge fabrike
preorijentisale su se na saradnju sa zapadnim kompanijama i licenčnu proizvodnju stranih
proizvoda (inomarke).

Propast sovjetskog centralnog planiranja dovela je i do izrazite neravnoteže u razvoju
pojedinih regija. Najviše stranih investicija i najbrži privredni rast imaju Moskva i Peterburg.
Razlike u prosječnom dohotku stanovnika peestonice i provincija su i do deset puta.

Nakon raspada SSSR-a Rusija je proživjela značajne promjene i preobražaj od
globalno izolovane, centralističke ekonomije do tržišno orijentisane, globalno integrisane

Izvor:

http://www.fes.ba/publikacije/RUSIJA201009-1.pdf

Strategija djelotvornog pozicioniranja ekonomske diplomatije Bosne I Hercegovine u odnosu

sa Rusijom