Uticaj inovacija na razvoj medija u zemljama u tranziciji

UNIVERZITET PRIVREDNA AKADEMIJA

UTICAJ INOVACIJA NA RAZVOJ MEDIJA U

ZEMLJAMA U TRANZICIJI

SEMINARSKI RAD

ENADŽMENT INOVACIJA

MENTOR:

STUDENT:

OVI

, J

ANUAR

, 2015.

Aco Mandić , Seminarski rad Uticaj inovacija na razvoj medija u zemljama u tranziciji

SADRŽAJ

UVOD.......................................................................................................................................... .3
1. UTICAJ INOVACIJA NA RAZVOJ MEDIJA U ZEMLJAMA TRANZICIJE................4
1.1 INOVACIJE U ZEMLJAMA U TRANZICIJI.................................................……….4
1.2 PROCES GLOBALIZACIJE I RAZVOJ INSTITUCIONALNE
INFRASTRUKTURE U BALKANSKIM ZEMLJAMA U TRANZICIJI...................6
1.3 POJAM I ZNAČAJ INSTITUCIONALNE INFRASTRUKTURE..............................6
1.4 MEDIJI I DRŽAVA U TRANZICIJI.............................................................................7
1.5 ŠANSE ZEMALJA U TRANZICIJI U USLOVIMA NOVE EKONOMIJE I
MEDIJI...9
2. MEDIJSKE REVOLUCIJE........................................................................................
............................................................................................................................................. ......13
2.1 POJAM DRUŠTVENIH MEDIJA........................................................................................ ......14
2.2 VRSTE DRUŠTVENIH MEDIJA...............................................................................15
2.3 ULOGA MASOVNIH MEDIJA I NJIHOV RAZVOJ.................................................16
ZAKLJUČAK.............................................................................................................................. .19
LITERATURA.............................................................................................................................21

Aco Mandić , Seminarski rad Uticaj inovacija na razvoj medija u zemljama u tranziciji

1. UTICAJ INOVACIJA NA RAZVOJ MEDIJA U ZEMLJAMA

TRANZICIJE

1.1 INOVACIJE U ZEMLJAMA U TRANZICIJI

Krajem XX veka dolazi do afirmacije i razvoja informatičke tehnologije, a time i do

transformacije industrijske u informatičku, odnosno “novu ekonomiju”. Ona menja i ljude i
prilike. Dolazi do jačanja uloge i značaja nematerijalnih faktora, tako da preduzetništvo i
informacija zasnovana na znanju postaju najznačajniji reursi.

Internet postaje osnova nove ekonomije. On menja način na koji ljudi posluju, uče,

istražuju i komuniciraju, snosi teret administracije, menja način konkurencije, smanjuje
troškove poslovanja, preskače nacionalne granice i dovodi do procesa globalizacije svetske
privrede.

Zemlje u tranziciji se moraju uklopiti u te moderne tokove razvoja tako što će

formulisati svoju strategiju nacionalnog razvoja i utvrditi svoje komparativne prednosti u
uslovima nove ekonomije. Te prednosti su, pre svega, u visoko kvalifikovanoj i obrazovanoj
mlađoj radnoj snazi koja brzo uči i osvaja nova znanja i sposobnosti, smanjenim
transakcionim troškovima, skraćenju pojedinih faza razvoja koje su prošle visoko razvijene
zemlje, korišćenju iskustva razvijenih zemalja, ostvarivanju naučno tehnološkog progresa,
porastu produktivnosti rada i sl.

Pri tome se tuđa iskustva moraju inovirati i prilagođavati svojim materijalnim i

društvenim uslovima, a ne kopirati. Time je moguće da se pojave evropski mali tigrovi, slično
pojavi azijskih malih tigrova.

Zemlje tranzicije danas, zajedno s ekonomskom i političkom, doživljavaju i medijsku

transformaciju, tačnije izravnu transformaciju u mas medijsko postmoderno društvo, u kome
su svi važniji socijalni odnosi posredovani medijima. Ove transformacije predstavljaju
nužnost što ju nameću kapitalistički privredni sustav i demokratski poredak koji se u ovim
društvima uspostavljaju. One takođe donose i kulturne i psihološke promjene: televizija
postaje ključni faktor porodičnog i društvenog života; potrošnja, moda i kult tela, zajedno sa
sadržajima popularne i populističke lokalne kulture, preko masovnih medija stižu do masa
novopečenih potrošača, dok se značajne političke i socijalne nepravde, nejednakosti i sukobi
neutraliziraju i prikazuju kao razlike u životnim stilovima, što je tipično i za zapadnu mas-
medijsku kulturu.

Tehnologija je danas jedna od najčešće upotrebljavanih reči i to kako u naučnoj literaturi, tako
i u običnom govoru. Skoro da nema aktivnosti u kojoj nije prisutna tehnologija. Tehnologija
predstavlja odnos čoveka prema prirodi i društvu i napore koje on čini u cilju zadovoljavanja
svojih potreba. Tehnologija obuhvata čovekove veštine, znanja i sposobnosti da pravi,
upotrebljava i izrađuje korisne stvari koje mu služe za zadovoljavanje različitih potreba –
materijalnih i nematerijalnih. Čitavu ljudsku civilizaciju karakterišu stalni napori u cilju

Jovanović, J., Ljudski kapital i nova ekonomija, Politka, Beograd, 2007.

Aco Mandić , Seminarski rad Uticaj inovacija na razvoj medija u zemljama u tranziciji

unapređenja korišćenih alata, materijala, tehnike i tehnologije. Tehnologija se sastoji od svih
aktivnosti koje kao rezultat stvaraju neku vrjednost, bez obzira da li se radi o proizvodu ili
usluzi. Termin tehnologija se odnosi kako na najnovije pronalaske (radar, laser, ultrazvuk,
mikroprocesor, telefaks, kompjuter, i sl.) tako i na prastare izume (vatra, koplje, klin, poluga,
dizalica, bakar, točak, ralo, slova i sl.). Sve to čini tehnologiju, odnosno razvoj tehnologije
kroz vreme. Razvoj tehnologije je razvoj čovjeka, a ovim interakcijskim odnosom se razvijaju
civilizacije. Značaj tehnologije za razvoj društva je nemerljiv. Čovek, delujući na prirodu i
društvo, razvija tehnologiju zavisno od svojih potreba i ciljeva društva. Prema tome, nije
tehnologija neka natprirodna i nekontrolisana sila izvan čovekovog domašaja, već čovek
svojim aktivnim odnosom prema prirodi i društvu razvija tehnologiju podređenu sopstvenim
potrebama. Tehnologija je, bez obzira na to da li su u pitanju stručna znanja, postupci ili
procesna oprema, uključena u svaku aktivnost koja stvara novu vrednost.

Svaka aktivnost koja stvara vrednost koristi neku tehnologiju pomoću koje kombinuje

ljudske resurse i kupljene inpute da bi proizvela neki autput. Osnovu za razvoj tehnologije
čine prirodne nauke: fizika, hemija, biologija, geologija i dr. Međutim, tehnologija je velikim
delom bazirana i na matematici, a sve veći značaj dobijaju protokom vremena i veze
tehnologije sa psihologijom, sociologijom, medicinom, naukom o radu i dr. Isto tako,
tehnologija je blisko povezana sa ekonomijom i organizacijom.

Veze tehnologije i ekonomije su veoma tesne i kompleksne. Može se reći da danas

praktično nema naučne discipline koja nije od interesa za modernu tehnologiju (menadžment,
marketing, arhitektura, dizajn, mašinstvo, elektrotehnika, šumarstvo, poljoprivreda, pravo,
ekologija itd.). Savremeni tehnološki progres je glavni faktor promena u tranziciji
industrijskog u postindustrijsko društvo.

Tehnološki progres, kao osnovni pokretač privrednog razvoja, obuhvata promene u

smislu stvaranja nove i unapređenja postojeće tehnologije, sredstava i metoda proizvodnje
koji   obezbeđuju   uštede   u   radu,   razvoj   novih   i   usavršavanje   postojećih   proizvoda,   te
unapređenje   organizacije   i   upravljanja.   Savremeni   tehnološki   progres   se   ispoljava   u
fantastičnom   razvoju   tehnologije   kroz   automatizaciju,   kompjuterizaciju,   telekomunikacije,
mikroelektroniku, robotizaciju, biotehnologije, genetski inženjering i opštu scijentifikaciju.
Najznačajnija i najjača poluga savremene civilizacije je međusobna povezanost, uslovljenost i
zavisnost tržišnog privređivanja i tehnološkog progresa. Uzajamna povratna sprega između
tržišne  privrede   (koja   uključuje   preduzetništvo)   i   tehnološkog   progresa  je  dokazala  svoju
superiornu   efikasnost   u   privredama   razvijenih   zemalja,   u   kojima   se   tehnološki   progres
kostantno podržava velikim ulaganjima kapitala, a ekspanzija kapitala se dalje hrani novim
ostvarenjima   tehnološkog   progresa.   Tehnološki   progres   je   osnovni   faktor   od   koga   zavisi
brzina i pravac promena u savremenom društvu. Inovacije predstavljaju osnov tehnološkog
progresa,   ključni   faktor   tehnološkog   i   ekonomskog   razvoja.   Preduzetništvo   se   bazira   na
inovacijama.

Temelje teoriji inovacija je uspostavio Jozef Šumpeter, četrdesetih godina XX vijeka.

Šumpeter je inovacije proglasio za osnovni faktor tehnološkog progresa i ekonomskog
razvoja, u smislu zamene starih tehnologija novim, što je nazvao „kreativnom destrukcijom“.
Šumpeter je bio prvi naučnik koji je uočio značaj razvoja novog proizvoda za ekonomski
razvoj, smatrajući da je konkurentnost preduzeća koja se postiže uvođenjem novog proizvoda
daleko značajnija od one koja je zasnovana na marginalnim promjenama cijena već postojećih
proizvoda. Inovacije su, po Šumpeteru, novi proizvodi, novi metodi proizvodnje, novi izvori
snabdijevanja, nova tržišta i novi načini da se posao organizuje. Šumpeter je inovaciju
definisao kao „novu kombinaciju“ postojećih resursa. Ovu aktivnost kombinovanja resursa