1
1. Materica (Uterus)
Materica je unutrašnji polni organ žene postavljen na genitalnom putu između
oba jajovoda i vagine. Njena je uloga da primi oplođenu jajnu ćeliju iz jajovoda, da
je usadi u svoju sluzokožu i hrani začetak za vreme njegovog materičnog života.
Kada plod sazri materica ga izbacuje grčenjem svoje muskulature uz pomoć
muskulature prednjeg trbušnog zida. Materica se nalazi u potperitonealnom
spratu karlične duplje u fascijalnoj loži koja se naziva paracolpium (samo prednja
subperitonealna strana materičnog vrata) i parametrium (vezivno tkivo koje
okružuje telo materice i zadnju stranu njenog vrata). Materica se nalazi iza
mokraćne bešike, ispred rektuma, iznad vagine a odozgo je pokrivaju vijuge tankog
creva i sigmoidnog kolona.
Sl. 1.1. Položaj materice
Materica ima oblik kruške blago spljoštene od spreda unazad i užim krajem
okrenutim naniže. Kod žena koje nisu rađale (nullipara) dimenzije materice su
6×4×2cm,težina 40g, a kod žena koje su rađale (multipara) 7×7×2,5cm, težina
prosečno 50g.
Delovi materice su: telo (corpus uteri), vrat materice (cervix uteri) i blago suženje
između tela i vrata (isthmus uteri). Telo materice (corpus uteri) je gornji, najširi deo
materice (gornje 2/3) koji se postepeno sužva idući naniže. Telu materice
opisujemo dve strane: prednju (facies vesicalis) i zadnju (facies intestinalis). Dno
materice (fundus uteri) je gornji zaobljeni kraj materičnog tela. Bočne ivice
materice (margo uteri dexter et sinister). Na spoju ivica sa dnom materice nalaze se
rogovi materice (cornu uteri dexter et sinister) na kojima se završavaju jajovodi.
2
Sl. 1.2. Delovi materice
Materično suženje (isthmus uteri) odgovara spoju donjeg suženog kraja tela sa
gornjim krajem vrata materice. Materični vrat (cervix uteri) je donji valjkasti deo
materice (donja 1/3 materice). Pripojem gornjeg kraja vagine oko njegove
spoljašnje površine cervix uteri je podeljen na dva dela:
- vaginalni deo cerviksa ili grlić materice (portio vaginalis cervicis), i
- gornji, nadvaginalni deo (portio supravaginalis cervicis).
Na grliću marice opisuju se dve usne, prednja, kraća (labium anterius) i zadnja,
duža (labium posterius) između kojih se nalazi materični otvor (ostium uteri)
okrugao kode žena koje nisu rađale, pukotinast kod žena koje su rađale. Normalno
je materica u celini nagnuta napred (anterversio), a telo materice je postavljeno put
napred prema vratu (anteflexio), zaklapajući sa njime tup ugao.
Zid materice debeo je oko 20mm u visini tela i oko 15mm na materičnom vratu.
On se sastoji idući od površine u dubinu, iz sledećih slojeva:
1. serozni omotač (tunica serosa s. perimetrium),
2. potserozno tkivo (tela subserosa),
3. mišićni omotač (tunica muscularis s. myometrium) i
4. sluzokožni omotač (tunica mucosa s. endometrium). Debljina endometrijuma se
menja u zavisnosti od faze menstrualnog ciklusa, jer se ona priprema za usađivanje
i ishranu oplođene jajne ćelije. Ako ne dođe do oplođenja nastupa deskvamacija,
kada se kompaktni i spongiozni sloj odlubljuju i sa krvlju (menstruacija) izbacuju
iz materice. Ostaju samo dna materičnih žlezdi (bazalni sloj endometrijuma), koje
će poslužiti za ponovno obnavljanje sluzokože.
