Terorizam i špijunaža

SEMINARSKI RAD

PREDMET: Krivično pravo

TEMA: Terorizam i špijunaža

Beograd, 2013.

SADRŽAJ

UVOD

1.TERORIZAM-AKCIJE I CILJEVI

2.TERORISTIČKA ORGANIZACIJA

3.ŠPIJUNAŽA

4.INDUSTRIJSKA ŠPIJUNAŽA OČIMA ETIKE

5.EKONOMSKA ŠPIJUNAŽA KROZ ISTORIJU

6.METODE I TEHNIKE PRIKUPLJANJA EKONOMSKIH INFORMACIJA

ZAKLJUČAK

LITERATURA

1.TERORIZAM-AKCIJE I CILJEVI

Terorizam je   smišljena   upotreba   nezakonitog   nasilja   ili   pretnje   nezakonitim   nasiljem   radi
usađivanja straha, s namerom prisiljavanja ili zastrašivanja vlasti ili društva kako bi se postigli
ciljevi koji su mogu biti politički, verski ili ideološki.
Izraz teror je prvi put upotrebljen tokom francuske građanske revolucije, kako bi se ukazalo na
opšte stanje straha koje je namerno stvoreno u političke svrhe.
Terorizam se treba posmatrati kao izraz političke strategije, te u skladu sa time definiše se kao
tajno   delovanje   pojedinaca,   nelegalnih   organizacija   kroz   nezakonitu   upotrebu   sile   ili   nasilja
protiv osoba ili imovine kako bi se izvršio pritisak na vladu, civilnu populaciju ili neki njihov
segment, u cilju postizanja političkih ili društvenih ciljeva.
Terorističkim   akcijama   pojedinih   organizacija   se   nastoji   skrenuti   pozornost   na   probleme   tih
grupa i frakcija, a najpogodniji način za postizanje tih ciljeva su ubojstva predstavnika države i
nedužnih građana i napadi na društvena dobra. Kada se u nekoj državi uprava služi takvim
aktima reč je o strahovladi.
Među ciljevima terorizma najčešće možemo sresti one političke ili nepolitičke prirode, a među
političkim ciljevima najčešći su sticanje vlasti, održavanje vlasti i uticaj na vlast. I tu terorizam
služi samo kao sredstvo za postizanje ciljeva, a primena terorizma pri održavanju vlasti je ređa,
ali takođe prisutna pojava, pogotovo u državama južne Amerike. Takođe, nalazimo i mnogo
primera sprovođenja terorističkih aktivnosti kojima je cilj da utiču na vladajuće strukture svoje
ili druge zemlje, bilo posredno ili neposredno.
Terorističkim činom ne želi se nužno steći ili promeniti vlast, već se želi i prisiliti na određene
postupke   i   odluke   koje   nisu   u   skladu   sa zakonom.   Kao   primer   može   poslužiti   napad   na
željezničku stanicu u Madridu, 11.marta 2004. Taj napad je naterao špansku vladu da povuče
svoje vojnike iz Iraka.
U

nepolitičke ciljeve

možemo ubrojati verske, ubijanja šiita i sunita u Iraku, nacionalne, pokušaj

stvaranja SAO Krajine u Hrvatskoj, i druge.
Politički pokreti kojima nedostaje snage u svrgavanju vlasti, ili im je uskraćeno pravo mirnog
protestvovanja mogu u svoje delovanje uključiti terorističke strategije.
Dok revolucionarni koriste političke atentate kao signal za veću pobunu, teroristički atentati
mogu biti nezavisni od bilo kakvog strateškog revolucionarnog plana. Otpor može uzeti oblik
kampanje zastrašivanja podržavatelja režima oblik sabotaža, otmica, uništavanja objekata i sl.
Sistematska i prolongirana kampanja sa ciljem pobede spoljnog neprijatelja (ili onoga ko
podržava istog) se naziva partizansko ili gerilsko ratno delovanje.

2.TERORISTIČKA ORGANIZACIJA

Na vrhu piramide je vođa/vodstvo koji propisuju program, donose odluke, određuju ciljeve kao i
usmeravaju aktivnosti svojih članova. Sledi veći broj sprovoditelja napada koji su najčešće
sposobni da uvežbaju nove članove terorističke grupe.

Aktivni pomagači su brojnija grupa onih koji sami sebe uglavnom i ne drže za članove grupe.
Oni obično materijalno pomažu članove grupe na zadacima, a ponekad učestvuju i u samim
napadima, ali u sporednoj ulozi (odvraćanje pažnje i sl.).

Pasivni pomagači su na dnu hijerarhije, te su najbrojniji, a predstavljaju pojedince koji znaju za
terorističke aktivnosti, ali odlučuju da njihove aktivnosti ignorišu.

Neke od metoda delovanja terorističkih grupa su terorističke ćelije. Osnovno načelo delovanja je
relativno jednostavno. Deleći veliku organizaciju u mnogo multipersonalnih grupa, te deleći
informacije unutar svake ćelije, po potrebi veća organizacija ima šanse za preživljavanjem u
slučaju da je bilo koji od njenih delova kompromitovan. Sastoji se od planirajućih ili
podržavajućih ćelija, spavača ili "podmorničke" ćelije, te egzekucijskih ćelija.

Pojedinci razočarani u društveni sistem i nemoćni da promene poredak i odnose u društvu,
odlučuju se da napadnu ljude na ključnim pozicijama i vlasti koje drže odgovornim za nastalo
stanje ili terorističkim napadom nastoje da privuku pažnju na određeni problem, te takve akcije
možemo definisati kao

individualni terorizam

Takođe, tu je i samoubilački terorizam koji može biti sastavni način delovanja bilo kakve
organizacione strukture, a sam psihološki učinak koji eksplozija izaziva jeste jako velik.

3.ŠPIJUNAŽA

Špijunaža kao pojam označava obaveštajne delatnosti koje se sastoje od odavanja ili
saopštavanja drugoj osobi (ili ratnoj strani, državi ili organizaciji) sakupljene podatke ili
činjenice koje predstavljaju tajnu (vojnu, službenu, ekonomsku, industrijsku...).

Međunarodno pravo reguliše špijunažu isključivo u oblasti ratnog prava dok špijunaža u
mirnodopskim uslovima spada pod kazneno pravo pojedine države.

Osobe koje se bave špijunažom nazivamo špijunima, a sredstva i načini kojima oni dolaze do
podataka su razni: uhođenje, tajno motrenje kretanja, rada ili neke druge aktivnosti promatrane
strane, dostavljanje podataka, potkazivanje ili cinkarenje i slično.

Najpoznatija stvarna špijunka verojatno je Mata Hari, a fikcijski špijun James Bond.

Ekonomska (ili industrijska špijunaža, kako se još naziva) predstavlja deo svakodnevnih
aktivnosti ekonomskog diplomate.

Ekonomska špijunaža je zbir delikatnih, planiranih i stručno izvedenih aktivnosti na pribavljanju
poverljivih informacija od koristi za poslovne projekte sopstvene firme ili zaštitu ekonomskih
interesa svoje države.