DEPRESIVNOST KOD HIV POZITIVNIH OSOBA
Institut za mentalno zdravlje
Beograd
SAŽETAK
Uvod
:
Povećanje dostupnosti testiranja
i efikasne terapije dovelo je
do povećanja broja ljudi za
koje se zna da žive sa virusom humane imunodeficijencije
. Mentalnim poremećajima, kao
komorbidentnim stanjima u HIV infekciji se ne pridaje mnogo značenja, iako je njihova učestalost veća
nego u opštoj populaciji. Depresija je drugi po redu najčešći mentalni poremećaj kod HIV pozitivnih
osoba, koji ne utiče samo na kvalitet života, nego i na tok bolesti.
Cilj ovog rada je da se ispita
depresivnost kod HIV pozitivnih pacijenata kao i da se analizira prisustvo iracionalnih uverenja i
stavova koji mogu biti odgovorni za pojavu depresije.
Materijal i metode:
113 ambulantih pacijenata Instituta za infektivne i tropske bolesti u
Beogradu je popunjavalo demografsku anketu, Bekov upitnik za depresiju (BDI) i upitnik Opšte
skale uverenja i stavova (GABS), koje su obrađivane Studentovim-t testom, Pirsonovim testom i
Spirmanovim testom.
Rezultati:
Od 100 (88,5%) ispitanika koji su pristali da učestvuju u istraživanju, 74% su bili
muškarci, a 26% žene. Njihova prosečna starost iznosila je 42,22 (SD=11,96) godine. Prosečan
BDI skor bio je 15,71 (SD=13,46), a znakove depresije pokazalo je 60% ispitanika, bez
statistički značajne razlike među polovima. Analizom podskala GABS-a utvrđena je statistički
značajna povezanost vrednosti BDI i obezvređivanje drugih (p<0,05), kao i povezanost između
iracionalne potrebe za ljubavlju i dužine trajanja bolesti (p<0,05).
Zaključak:
Depresivnost HIV pozitivnih osoba je na visokom nivou, što ukazuje na potrebu za
sistematskim sprovođenjem skrining testova, popularizacijom Liaison psihijatrije i edukativnih
projektima koji bi za cilj imali smanjenje stigmatizacije HIV pozitivnih osoba.
UVOD
Povećanje dostupnosti testiranja i efikasne terapije dovelo je, kako u svetu, tako i u Srbiji, do
povećanja broja ljudi za koje se zna da žive sa virusom humane imunodeficijencije (HIV). U
2010. godini, na svetskom nivou, registrovano je 2,7 miliona novih slučajeva HIV infekcije, dok
se ukupanom broj inficiranih u svetu u 2011. godini procenjivao na 34 miliona [1]. Prema
podacima Instituta za javno zdravlje „Dr Milan Jovanović Batut” od početka epidemije, 1985.
godine do 20. novembra 2011. godine u Republici Srbiji su registrovane 2692 osobe inficirane
HIV-om, od kojih je 1585 osoba obolelo od AIDS-a, a 1100 HIV pozitivnih osoba je umrlo. U
periodu januar – novembar 2011. godine registrovano je 96 novih slučajeva HIV infekcije, kod
44 osobe dijagnostikovan je AIDS, a 22 osobe su umrle od posledica AIDS-a. Nažalost,
procenjuje se da oko 3500 osoba u našoj zemlji ne zna da je inficirano HIV-om [2].
Postoje mnoga istraživanja o komorbiditetu HIV infekcije i drugih bolesti. Međutim, o
mentalnim poremećajima se malo vodi računa iako su česta komorbiditetna stanja kod HIV
pozitivnih pacijenata [3,4]. Međutim, pokazano je da se kod obolelih od HIV-a zapaža veća
učestalost depresije i anksioznosti nego u opštoj populaciji [3,4,5]. Depresija je drugi po
učestalosti psihijatrijski poremećaj u ovoj populaciji, odmah posle poremećaja nastalih
zloupotrebom psihoaktivnih supstanci [6].
Povezanst HIV-a i depresije se objašnjava na različite načine, a najčešći uključuju
siromašnije kognitivne i fizičke funkcije zbog prirode toka HIV infekcije (demencija/depresija
kompleks) ili neželjene efekte terapije [7,8,9], anksioznost i stres izazvani bolešću [10],
stigmatizaciju povezanu sa HIV-om ili AIDS-om [11,12] i socijalnu izolaciju i usamljenost
[13,14].
Značaj depresije u populaciji inficiranih HIV-om ne ogleda se isključivo u pogoršanju
