SEMINARSKI RAD
Predmet: Epidemiologija hrane
Tema: Salmonela
Mentor: Prof. dr Drago Nedić
Student: Milana Kočić
69-16/RSI-S
Salmonele su vrlo otporne na štetne uticaje okoline, te mogu jako dugo preživjeti van organizma
domaćina. S. typhi kao uzročnik tifusa je prilagođen samo na čovjeka. Izvor zaraze je samo čovjek,
bio on bolesnik ili kliconoša. S.typhi se u okolinu izlučuje stolicom i mokraćom, te može
kontaminirati i vodu i hranu i na taj način prenijeti na druge ljude. U sprečavanju širenja trbušnog
tifusa najvažnije su mjere ispravnog uklanjanja fekalija hlorisanjem vode, higijenskog obrazovanja,
te redovne kontrole kliconoša. Druge salmoneloze čovjeka spadaju u zoonoze, a izvor zaraze je u
životinjama (posebno goveda i peradi), životinjskim proizvodima, ali i u ljudima, bolesnicima i
kliconošama. Životinjski proizvodi najčešće se kontaminiraju fekalnim sadržajem prilikom klanja.
Važan su izvor salmonele i jaja, svježa ili sušena. Osim toga kućni ljubimci mogu biti kliconoše
salmonela i predstavljati izvor zaraze. Prenosnik salmonela su tada kontaminirana voda ili hrana, ili
prljave ruke, a u sprečavanju širenja salmoneloza najvažniji su postupci ispravno otklanjanje
fekalija, hlorisanje vode, čišćenje površine u kuhinji za pripremu sirovog mesa i gotovih jela, te
obrazovanje osoba koje rade sa namirnicama. Treba naglasiti da je salmonelozni gastroenteritis
jedan od najčešćih prenosnih bolesti u zapadnom svijetu, uprkos visokom životnom standardu.
Postoji vakcina za tifus, ali u našoj zemlji još uvijek nije u upotrebi, tako da se danas osim opštih
gore navedenih mjera preporučuje često pranje ruku, termička obrada hrane, i konzumiranje
prokuvane i hlorisane vode u područjima gdje nema vodovoda.
3. GRAĐA I IZGLED SALMONELE
Mikroskopski salmonele izgledaju poput malih sivkastih kolonija koje sadrže fimbrije (trepelje)
koje im pomažu prilikom kretanja. To su tanki, pravilni Gram (-) bacili, pokretni sa peritrihijalnim
flagelama, aerobni su i fakultativnoanaerobni, ne posjeduju kapsulu i ne stvaraju spore. Genetski,
salmonela je jako varijabilna, i što je još važnije, često dolazi do promjena genetskih struktura u
samoj bakteriji pa to sve uslovljava da se javljaju stečene otpornosti prema antibioticima.
Salmonele su širine od 0.7 do 1.5 µm, dužine od 2 do 5 µm, i većina je pokretna pomoću flagela
(bič).
