VISOKA ŠKOLA ZA USLUŽNI BIZNIS
ISTOČNO SARAJEVO – SOKOLAC
NASILJE U PORODICI
Diplomski rad
Mentor: Kandidat:
Sokolac, jun 2015. god.
DIPLOMSKI RAD
Nasilje u porodici
SADRŽAJ
Sažetak
...........................................................................................................................................3
UVOD
.............................................................................................................................................5
1
. ZNAČAJ I FUNKCIJA PORODICE U SAVREMENOM DRUŠTVU
..............................7
1.1. Funkcija porodice ...................................................................................................................7
1.2. Savremena porodica i njena perspektiva.................................................................................9
2. NASILJE U PORODICI
.........................................................................................................10
2.1. Nasilje u porodici kao drustveni fenomen…………………………………………………..11
2.2. Vrste nasilja……………………………………………………………………………........13
2.2.1. Zlostavljanje i zapostavljane djece i porodice…………………………………………….13
2.2.2. Nasilje među supružnicima i posljedice..............................................................................18
2.2.3. Nasilje nad starijim osobama i posljedice…………………………………………………23
2.3. Ličnost nasilnika…………………………………………………………………………….25
3. KRIVIČNOPRAVNI ASPEKT NASILJA U PORODICI
…………….………………….27
4. PREVENCIJA NASILJA U PORODICI
.............................................................................29
4.1. Sigurna ženska kuća u Crnoj Gori…………………………………………………………..31
4.1.1. Izvještaj……………………………………………………………………………………32
ZAKLJUČAK
.............................................................................................................................34
LITERATURA
.............................................................................................................................35
2
DIPLOMSKI RAD
Nasilje u porodici
Abstract
Family is defined as the fundamental social cell and as one of the most complex, the
oldest and most enduring social groups. It represents the primary area of socialization and
aggregative of in-family and interactions with the environment which makes it quite a complex
web of relationships. Healthy and coordinated family enables free development of the individual
and represents a solid basis for the proper development of the society. However, as the family
isn't immune to the outer influences and processes, and that its members affect each other, it can
produce a dysfunctional family. One of the sociopathic phenomenon that occurs as a result is
violence among its members. Domestic violence is a phenomenon that follows the family from
its most primitive form. This form of sociopathic phenomenon is not a problem only of its
members but the entire society and is often a reflection of his state. No matter what kind, and
towards which family member was directed it affects on the functioning of the whole family,
especially children. Violent behavior in the family are tend to be explained by the influences of
various outer negative factors, such as unemployment, poor economic situation, etc. Also, as one
of the reasons is that the offenders themselves were subjected to violence behavior in their
primary families, which emphasizes the need for prevention of this kind behavior. Prevention of
domestic violence should be applied through the cooperation of various institutions and NGOs.
Severe consequences which domestic violence leaves on the individual shows the importance of
primary prevention and preventing the occurrence of these sociopathic forms in the society.
Key words:
family, society, violence, prevention.
4
DIPLOMSKI RAD
Nasilje u porodici
UVOD
Ljudski život odvija se u porodici. Ljudi se po pravilu rađaju u porodici, u njoj se podižu
i odrastaju, sami stvaraju porodicu i u porodici umiru. Ona obezbjeđuje rađanje i obnavljanje
naraštaja i vrši primarni odgoj i osposobljavanje mladih generacija.
1
Porodica je primarno područje socijalizacije i predstavlja sveukupnost intraporodičnih
interakcija i odnosa sa okolinom što je čini dosta složenom mrežom odnosa. Porodica se može
definisati kao društvenu grupa koju karakteriše zajedničko prebivanje, ekonomska saradnja i
razmnažanje (reprodukcija). Ona uključuje odrasle osobe različitog pola, od kojih dvoje
održavaju društveno odobrenu spolnu vezu i jedno ili više djece, vlastite ili usvojene. Ona čini
autentičnu grupu sa kontinuitetom prijenosa ponašanja, običaja, tradicije, kulture i sistema
vrijednosti kroz generacije koje se rađaju u njoj. Svaka porodica ima svoja određena nepisana
pravila ponašanja prema kojima funkcioniše. Za porodicu se kaže da je temeljno mjesto
nastajanja, rasta, ukupnog vrijednosnog odgoja svake ljudske osobe, svakog naroda, konačno
cijelog društva. Ipak, porodica je mnogo složeniji sistem da bi je jasno opisala jedna definicija.
Definisati porodicu, kako smatra Pašalić-Kreso, nije jednostavno i predstavlja veliki izazov.
Porodica je kroz historiju mijenjala svoj oblik i padala pod uticaj dešavanja u društvu, ali je ipak
sačuvala svoju primarnu funkciju.
2
Na porodičnu koherentnost, između ostalog, utiču i dešavanja izvan nje. Sve učestalije
nasilje odraz je globalne krize vrijednosti u društvu. Nasilje u porodici uništava porodicu iznutra
i umanjuje njen značaj.
3
Nasilje se ispoljava u svakodnevnom životu u svim oblicima interpersonalnog
komuniciranja, čega nije sačuvana ni institucija porodice. Nasilje u porodici je prisutno od njenih
najprimitivnijih oblika pa do monogamne porodice i promjena koje su uticaj savremenog doba.
Poslednjih godina, kako su porodični odnosi a samim tim i nasilje u porodici postali
pitanje i šire društvene zajednice, a ne samo pitanje koje se tiče članova jedne porodice i njihovih
aktera, pre svega stvorena je svest o neophodnsosti zaštite žrtava porodičnog nasilja. Posebna
1
Fanuko, N.1998, Sociologija, Profil, Zagreb.
2
Pašalić-Kreso, A. 2004, Koordinate obiteljskog odgoja, Jež, Sarajevo.
3
Ajduković, D. 2000, Nasilje nad ženom u obitelji, DPP, Zagreb.
5
DIPLOMSKI RAD
Nasilje u porodici
1.
ZNAČAJ I FUNKCIJA PORODICE U SAVREMENOM DRUŠTVU
Porodica je temeljno područje socijalizacije svake individue. Sticajem različitih
društvenih činilaca i uslova porodica je tokom istorije prolazila kroz razne faze svog razvoja.
Mijenjala je pojavne oblike, bila izložena različitim pritiscima, ali je izdržala sve promjene, pa
čak i one da se negira ili ukine. Porodica se održala u svim društvenoekonomskim formacijama i
ostala nezaobilazna instituacija ljudskog roda. Tokom dugog istrijskog trajanja prošla je kroz
četiri razvojna stepena: porodica krvnog srodstva, porodica punalua, sindijamička porodica i
monogamna porodica
4
.
1.1.
Funkcija porodice
Porodica teži da funkcioniše kao otvoreni, cjelovit i funkcionalan sistem, teži ka
stabilnosti (homeostazi) ali i fleksibilna je, te ostavlja i dovoljno prostora za promjene. Porodicu
čine podsistemi a oni su su: bračni par; djeca; roditelji - djeca. Porodica se mijenja sa svakom
promjenom njenih podsistema i njenih članova. Kako se mijenjaju pojedinci u njoj, mijenja se i
sam sistem porodice što se označava kao životni ciklus porodice, a on uključuje: fazu mladića i
djevojke, fazu parova, fazu porodice sa malim djetetom, faza porodice sa adolescentom, faza
porodice sa odraslom djecom i faza porodice u starosti. Svaka promjena unutar porodice utiče na
svakog od njenih članova čime mijenja i njega samog. Te promjene su velike i predstavljaju
stresne periode kroz koje porodica prolazi. Stres je najjači u prelazu porodice iz jedne faze u
drugu.
5
Posmatrajući porodicu kao sistem sa njenim članovima mogu se definisati njene funkcije
koje podrazumijevaju: reprodukciju, odgoj, ekonomsku, zaštitnu i religijsku funkciju. Ove
funkcije bi trebala da izvršava svaka porodica. Ipak, porodica kao složen sistem, ukoliko se
želimo ozbiljnije pozabaviti njenom ulogom i važnosti u životu njenih članova, zahtijeva dublje
sagledanje od prostog nabrajanja.
6
Svaka osoba u brak ulazi sa svojim psihološkim naslijeđem,
utičući tako na partnera. Zasnivanje braka uključuje priznavanje ustaljenih obrazaca izgradnje
kompletne ličnosti. Bračni par predstavlja jezgro porodice oko koje započinje nova etapa u
životnom ciklusu porodice.
7
4
Fanuko, N.1998, Sociologija, Profil, Zagreb.
5
Pašalić-Kreso, A. 2004, Koordinate obiteljskog odgoja, Jež, Sarajevo.
6
Fromm, E. 1989, Porodica i autoritet, Naprijed, Zagreb.
7
Pajević, I., Avdibegović, E., Hasanović, M., Sutović, A. 2006, Školska skripta iz Socijalne patologije
(neobjavljeno), Islamski pedagoški fakultet, Zenica.
7
