1
Obnovljivi izvor energije kao nezagađujući faktor
OBNOVLJIVI IZVOR ENERGIJE KAO NEZAGAĐUJUĆI FAKTOR
Rezime
Energiju koristimo svaki dan, ona je pokretač svega, pokretač života, prisutna u svemu. Mi
živimo u svijetu energije. U ovom radu govorićemo o izvorima energije koje dijelimo na
neobnovljive i obnovljive izvore energije. Glavni izvori energije su neobnovljivi: ugalj, nafta,
prirodni gas, nuklearna energija. Smatraju se neobnovljivim izvorima jer kada jednoga dana
budu iskorišćeni i iscrpljeni iz zemlje, neće se moći brzo obnoviti. Da bi se obnovili potrebni su
im milioni godina, a čovječanstvo će imati koristi od postojećih neobnovljivih izvora još nekih
200 godina. Neobnovljivi izvori energije, posebno ugalj, štetno utiče na životnu sredinu.
Prilikom svog sagorjevanja ispušta u atmosferu ugljen dioksid i sumpor od čega nastaju kisele
kiše. Nuklearne elektrane su čvrst izvor energije ali sa rizikom zbog radioaktivnog goriva, koje
se skladištu u bazenima i tankerima duboko u zemlji.
Obnovljivi izvori energije su izvori koji se dobijaju iz prirode, pa se samim tim mogu obnavljati.
Njihova prednost se ogleda u tome što se vrlo brzo obnavljaju i skoro neprekidno su dostupni. A
najveća prednost, u današnje vrijeme, jeste što ne škode životnoj sredini, čuvaju našu okolinu.
Vrste obnovljivih izvora energije su: sunčeva energija, energija biomase, energija vjetra, energija
plime i osjeke, energija talasa...
Obnovljivi izvori energije treba da postanu budućnost za proizvodnju potrošačke energije, ne
škode okolini, a stalno se obnavljaju. Njihovim korišćenjem možemo spasiti našu povrijeđenju
okolinu, možemo spasiti našu planetu od zagađenja koja je narušavaju svakodnevno. Vrijeme je
da počnemo da brinemo o našoj životnoj sredini, na pravi način, prvenstveno, korišćenjem
obnovljivih izvora energije.
Ključne riječi: energija, neobnovljivi izvori energije, obnovljivi izvori energije, zaštita životne
sredine, sunčeva energija, energija vjetra, energija plime i osjeke, energija talasa
Mirjana Petrić
2
Obnovljivi izvor energije kao nezagađujući faktor
RENEWABLE ENERGY SOURCE AS AN INCONVENIENT FACTOR
Abstract
We use energy every day, it is the driving force of everything, the driving force of life, present in
everything. We live in the world of energy. In this paper we will talk about energy sources,
which are classified in two major groups: non-renewable and renewable. The four major
nonrenewable energy sources are: coal, crude oil, natural gas and nuclear energy. They are
considered non-renewable since once they are used up and exhausted from the soil, they do not
form or replenish in a short period of time. They can be replenished, but over millions of years,
and humanity will benefit from existing non-renewable sources for another 200 years. Non-
renewable energy sources, especially coal, have negative environmental effects. When coal is
burned, carbon dioxide and sulfur are released into the atmosphere, causing acid rain. Nuclear
power plants are a solid source of energy, however, they have their risks of radioactive fuels,
which are stored in in a water-filled spent fuel pools deep below the ground.
Renewable energy sources are sources collected from nature, and therefore can be replenished.
Their advantage is the ability to be replenished in a short period of time, and the fact that they are
almost always available. The biggest advantage nowadays is that they do not have a harmful
impact on the environment, i.e. they protect our environment.
Types of renewable energy sources are: solar, biomass, wind energy, energy produced by tide
and low tide and waves, etc.
Renewable energy sources should become the future for the consumer energy production; they
are not harmful to the environment, and they are constantly replenished. By using these sources
of energy, we can help our disturbed environment, we can save our planet from everyday
pollution. It is time to start to adequately
take care of our environment, primarily by using
renewable energy sources.
Key words: energy, non-renewable energy sources, renewable energy sources, environmental
protection, solar energy, wind energy, tidal energy, wave energy
Mirjana Petrić
5
Obnovljivi izvor energije kao nezagađujući faktor
UVOD
Priroda nije samo “ambijent”, životna sredina iz kojeg izvlačimo elemente koji su nam
neophodni za egzistenciju. To je živo biće, veliko savršeno biće čiju je beskrajnost i raznolikost
teško razumjeti, samo je treba jako voljeti i čuvati. Sve što nas okružuje daje život, cvijeće, lišće,
šume, potoci, sunce, mjesec, planine, rijeke, mora…savršenstvo i ljepota koja se neprestano
obnavlja.
Energija. Energija pokreće život, prirodu, mi živimo u svijetu energije, energija nas okružuje, te
smo i mi, samim tim, energetska bića.
Vetar, voda, zemlja i vatra. Tri od ova četiri osnovna elementa danas su nam poznata kao
obnovljivi izvori energije.
Osnovni izvori energije koje nalazimo u prirodi su: energija Sunca – fotosinteza, isparavanje,
strujanje vode i vazduha, energija Zemlje - geotermalna i energija gravitacije – posljedica
gravitacione sile Sunca, Mjeseca i Zemlje je nastanak plime i osjeke.
Kada govorimo o prirodnim, odnosno primarnim oblicima energije možemo ih podijeliti na
obnovljive i neobnovljive s obzirom na vremensku mogućnost njihovog iscrpljivanja. Epitet
obnovljivi, ovi izvori duguju činjenici da se energija troši u iznosu koji ne premašuje brzinu
kojom se stvara u prirodi. Rezerve obnovljivih izvora energije se često procjenjuju na
ekslpoataciju u periodu od nekoliko miliona godina. To čini osnovnu razliku od neobnovljivih
izvora čije su rezerve procjenjene na nekoliko desetina ili stotina godina a njihovo stvaranje je
trajalo neuporedivo duže.
Načelna podela oblika energije na obnovljive i neobnovljive
1. Neobnovljivi izvori energije:
Fosilna goriva (ugalj, nafta, zemni gas, uljni škriljci)
Nuklearna goriva
Mirjana Petrić
7
Obnovljivi izvor energije kao nezagađujući faktor
1. NEOBNOVLJIVI IZVORI ENERGIJE
Neobnovlivi izvori energije su oni koji, kada se jedanput iskoriste, ne mogu ponovo da se koriste
u istom obimu i na isti način. To su mineralni i energetski resursi: fosilna goriva (ugalj, nafta,
gas), i mineralne sirovine (rude metala i nemetala).
1.1. Fosilna goriva
Fosilna goriva su prirodni resursi nastali tokom duge evolucije životnih procesa na zemlji,
taloženjem biljnih i životinjskih ostataka na tlo i dno okeana. Vremenom te ostatke je prekrio
sloj blata i pijeska. U tim uslovima razvijale su se visoke temperature i visoki pritisak koji je
pogodovao pretvaranju ostataka biljaka i životinja u fosilna goriva.) . Osnovna goriva su:
1. ugalj
2. nafta
3. zemni gas
1.1.1.Ugalj
Ugalj je nastajao evolucijom ogromnih količina biljne mase nastale od ostataka kopnene
vegetacije u močvarama tokom 400 miliona godina. Složenim biohemijskim i hemijskim
preobražajima biljaka u geološkom vremenu u zemljinim slojevima nastala su ležišta uglja.
Smatra se da energija uglja predstavlja delom fosiliziranu energiju sunca. U procesu izumiranja
četinara, palmi i lisnatog drveća tercijarnog perioda, koji su zbog nedostatka vazduha bili
izloženi dugom procesu oksidacije, nastao je mrki ugalj. Najstariji kameni ugalj je nastao od
biljaka iz perioda karbona. Naslage uglja su očuvane specifičnim procesima.
Ugalj je počeo da se koristi još u 12. vijeku u Engleskoj, koja je tada bila jedna od najnaseljenijih
zemala, ali kao ostrvska zemlja nije imala mnogo šuma, pa u potrazi za drugom vrstom energije
došli su do uglja. Tokom 16. vijeka Engleska je ostala skoro sasvim bez šuma, a time ugalj
počinje intenzivnije da se koristi, tako počinje njegov industrijski period, počev od sredine 17.
Mirjana Petrić
