1. POJAM NORMATIVNOG POREDKA
Pojam normativnog poredka je izuzetno složen pojam. Sam izraz normativni poredak
potiče od izraza
norma,
koji u svom najopštijem značenju znači
pravilo, postupak, uputu, mjerilo
.
Sama riječ norma je latinska riječ, a danas se najčećše upotrebljava da označi pravilo ponašanje,
odnosno izreku – sud, da nešto mora biti, odnosno da treba da bude učinjeno, iz čeka proizlazi da
je norma zapovjed za određenog subjekta koji se treba, odnosno mora ponašati u skladu sa njom.
Normativne tvorevine se, u pravilu, svrstavaju u idealne pojave te se smatra da one kao
takve čine zasebnu vrstu pojava. Norme su svrstane u normativne sisteme, koji se po svom
sastavu razlikuju od ostalih umskih tvorevina ljudi zbog toga se sastoji od normativnih iskaza, tj.
od iskaza koji govore o onome što treba da bude, a ne o onome što jeste
1
.
Društvo je rezultat prirode, ali i svjesne akcije i djelovanja čovjeka kao socijalnog bića.
Da bi kao takvo opstalo, omogućiući normalno odvajanje svih funkcija u društvu, odnosno
ostvarenje i zadovoljenje različitih potreba društva kao cjeline i pojedinca, samo društvo
prinuđeno je da stvara norme tj. pravila ponašanja.
U svakom društvu postoji veći broj društvenih normi pomoću kojih društvo nastoji da
obezbjedi ostvarenje svojih raznovrsnih ciljeva. Te društvne norme mogu da se razlikuju
međusobno po sadržini, po ciljevima koji se njima žele ostvariti, kako i po formi u kojoj se
pojavljuju i sredstvima kojima se utiče na to da se one vrše. U teoriji prva i socijologiji uobičajno
je da se društvena pravila najčešće dijele prema vrstama zajednica koje ih stvaraju, prema
postupku koji se stvaraju, te prema vrstama sankcija koje se primjenjuju zbog prekršaja normi,
odnosno postojanja ponašanja suprotnih normi, tj. prema autoritetu koji stoji iza njih.
2
1
Savić S, (2005)
Osnove prava,
PPGP „Komesgrafika“ Banja Luka, str. 199
2
Isto, str, 200
