uopšteg znanja i vještine,što se ostvaruje uz pomoć sredstava za proizvodnju i odgovarajućih
načina za obradu predmeta,odnosno izvršenje transportne usluge.

Ako posmatramo dosadašnji razvoj tehnologije u proizvodnim preduzećima i transportu,

lako je zaključiti da nju karakterišu četri razvojne faze:

1. manuelizacija
2. mehanizacija
3. automatizacija
4. automatika

Tako možemo reći da pod realizacijiom procesa tehnologije transporta podrazumjevamo

pronalaženje najpovoljnijih,optimalnih odnosa pri realizaciji transportnih usluga,odnosno
uvođenja svih onih tehničko-tehnoloških i organizacionih metoda koje za određeno ostvarenje
svode na minimum gubitke čovjekove i pogonske energije,vremena,prostora i materijala.

Tehnologija transporta obuhvata razne tehnološke operacije ,čije se usklađivanje vrši na

različite načine i različitim sredstvima kod pojedinih vidova transporta.U procesu prevoza robe,a
donekle i prevoza putnika,primjenjuju se:



klasične tehnologije



savremene tehnologije

OSNOVNE KARAKTERISTIKE KLASIČNOG TRANSPORTA

Pod klasičnom tenologijom u drumskom saobraćaju podrazumjeva se tehnološki proces

sa svim fazama bez uspostavljanja prevoznog lanca sa drugim granama saobraćaja i bez
korištenja transloptnig uređaja kao što su palete,kontenjeri idr.

Kod tehnologije klasičng transporta sve operacije u transportnom procesu vrše se po

pravilu»komad po komad».One zahtijevaju višak utroška vremena,radne skage i materijala.

Klasični sistem tarnsporta naziva se još i «lomljeni» jer se tansportni proces obavlja u

više faza pri kome se mijenja tovarna i transportni-manipulativna jedinica.

Kod klasičnog tansporta ne postoji kontinuitet kojom teži savremena logistička

koncepcija(gdje je idealna tovarna jedinica jednaka jedinici proizvoda = jedinici skladištenja =
jedinici transporta = jedinici pretovara).

Kada upoređujemo odnos klasične i savremene tehnologije možemo reći da se klasična

tehnologij razlikuje od savremene i to:



veliko učešće živog rada



manja zastupljenost manipalativnih strojeva



manji radni učinak



opšta primjena prvoznih sredstava



manja djelotvornost



neovisnos i nepovezanost utovarno-istovarnih operacija

Savremena tehnologija u transportu – Azra Spahić

OSNOVNE KARAKTERISTIKE SAVREMENOG TRANSPORTA

Za savremene tehnologije transporta je karakteristično uspostavljanje transportnog lanca

u kontinuitetu u saobraćaju koji se obavlja premještanjem robe od izvora do cilja ,primjenom
odgovarajućih tovarnih jedinica,čime se postižu veća brzina i povoljniji ekonomski učinci i
smanjenja pretovarnih operacija.

Za uspješno uključivanje savremenih transportnih tehnologija u međunarodne tokove

potrebni su preduvjeti:



savremena infrastruktura (cestovna, željeznička, vodna, zračna, poštanska i
telekomunikacijska itd.)



adekvtna kadrovska infrastruktura i podjela rada u svim karikama transportog lanca



simulativne mjere privrednog instrumentarija i ekonomske politike



nova transporta tehnologija između svih subjekata u transportnom lancu po sistemu”od
vrata do vrata”.

Ostvarivanjem ovih osnovnih preduvjeta omogućuje se:uvođenje optimalnih

cestovnih,željezničkih,brodskih i zrakloplovnih sinkroniziranih linija; prevlačenje tranzitne robe
čime se utiče na smanjivanje fiksnih troškova transporta na nacionalni uvoz i izvoz;ostvarivanje
konkurentne sposobnosti nacionalne robe i nacionalnih prevoznika na svjetskom tržištu

Savremene transportne sisteme, s aspekta jedinstvene cjeline, dijelimo na tri osnovna

sistema:

1. Integralni transport-paletizacija, kontejnerizacija;
2. Multimodalni transport-Huckepack, Ro-Ro, Ro-Lo, Ro-Ro-OBO, sistem tegljača (LASH,

SEABEE, BACAT) i

3. Kombinovani transport-savremeni transport uz učešće najmanje dve prometne grane.

DEFINICIJE SAVREMENIH TRANSPORTNIH SISTEMA

Integralni transport je način transportne manipulacije pri čemu se roba ne tovari

neposredno na transportno sredstvo nego se slaže na palete ili u kontejnere, te oni tako zajedno
sa robom postaju teret koji efikasno i racionalno mogu preuzeti sredstva svih oblika transporta,
tj. svih prometnih grana.

Multimodalni transport je takva tehnologija kojom se u prevozu robe istovremeno

upotrebljavaju dva savremena i odgovarajuća transportna sredstva, iz dvije različite prometne
grane, pri čemu je prvo transportno sredstvo zajedno s teretom postalo teret za drugo transportno
sredstvo iz druge grane prometa s tim da se transportni proces odvija najmanje između dvije
države.

Kombinovani transport je način transporta robe kojim se na jednom transportnom putu od

mijesta proizvodnje do mijesta potrošnje, kombinovano, upotrebe najmanje dvije vrste
savremenih prevoznih sredstava iz dvije ili više prometnih grana. Roba uglavnom nije (ne mora
biti) u kontejnerima, već se prevozi u automatizovanim vozilima, a pretovara se primjenom
automatizovanih pretovarnih uređaja.

Kompatibilnost je prvenstveno prisutna u okviru integralnog transporta gde je paletizacija

kompatibilna s kontejnerizacijom (naravno, podrazumeva se kod standardizovanih paleta i
kontejnera), dok obrnuto to nije slučaj.