4
iziskivale su postojanje samo menjačkih poslova. U istom periodu kreditni posao se javlja
najvećim delom u obliku naturalnog kredita, da bi se tokom vremena sve više razvijao kao
poseban novčani kreditini posao koji prati trgovačke transakcije. U okviru ovih poslova, u
trgovačkom prometu širu primenu dobija menica (XIII vek - Italija), na osnovu koje se kao
instrument plaćanja uspešno razvija međunarodni trgovački i novčani promet. Ovaj period je
značajan i po prvim slučajevima “kvarenja novca”, što se činilo odstupanjem u težini i sastavu
plemenitih metala od kojih je kovan novac, a ispoljilo se u određenoj stopi inflacije koja je
zasigurno siromašila široki krug vlasnika novčane imovine.
Osnovi savremenog bankarstva postavljani su tokom XVIII I XIX veka, kada su osnovane velike
bankarske institucije, koje su sopstvenim i tudjim sredstvima postale važan factor razvoja
privrede i prometa, ne samo u zemljama gde su se ove banke razvile, nego i su međunarodnim
odnosima. Među njima su svakako najpoznatije: Sverigen Riskbank, osnovana u Švedskoj 1668.
Godine, Bank of England, osnovana u Engleskoj 1694. godine, itd. U Srbiji prva banka osnovana
je 1862. godine, pod nazivom Uprava fondova, koja je kasnije prešla u Državnu hipotekarnu
banku, a od 1883. Godine poslovala je kao Privilegovana Narodna banka Kraljevine Srbije.
OSNIVANJE BANAKA
5
U razvijenim zemljama, banke se najčešće osnivaju kao akcionarska društva, što je slučaj i sa
osnivanjem u našoj zemlji.
Osnivanje banke i postupak izdavanja preliminarnog odobrenja i dozvole za njen rad detaljnije
su regulisani sledećim propisima:
-
Zakonom o bankama
-
Odlukom sprovođenja oderedaba Zakona o bankama koje se odnose na davanje
preliminarnog odobrenja za osnivanje banke i dozvole za rad banke, kao i pojedinih
odredaba koje se odnose ba davanje saglasnosti Narodne banke Srbije.
Banka se osniva kao akcionarsko društvo
– otvoreno
ili
zatvoreno.
Osnivači banke mogu biti
jedno ili više domaćih i stranih pravnih i fizičkih lica, koja obezbeđuju sredstva za osnivački
kapital banke. Osnivački kapital banke može biti u novčanom i nenovčanom obliku (stvari i
prava koja su u funkciji poslovanja banke). Novčani deo osnivačkog kapitala banke ne može biti
manji od 10.000.000. evra u dinarskoj protivvrednosti, prema zvaničnom srednjem kursu.
Postupak izdavanja preliminarnog odobrenja za osnivanje banke
Narodna banka Srbije daje preliminarno odobrenje za osnivanje banke pod uslovima propisanim
Zakonom o bankama i odlukom o sprovođenju odredaba zakona o bankama koje se odnose na
davanje preliminarnog odobrenja za osnivanje banke i dozvole za rad banke, kao i pojedinih
odredaba koje se odnose na davanje saglasnosti Narodne banke Srbije. Potencijalni osnivači
podnose Narodnoj banci Srbije zahtev za preliminarno odobrenje, uz koji prilaže sledeće:
-
podatke o osnivačima banke, iznosu njihovih uloga i broju, vrsti i nominalnom iznosu
akcija koje stiču;
-
osnivački akt i predlog statuta banke;
-
izjavu da će deo osnivačkog kapitala uplatiti na privremeni račun kod Narodne banke
Srbije;
7
Osnivači banke, nakon dobijanja preliminarnog odobrenja, podnose Narodnoj banci Srbije
zahtev za davanje dozvole za rad banke uz koji dostavljaju:
-
dokaz o uplati novčanog dela osnivačkog kapitala, kao i dokaz o prenosu nenovčnih
sredstava u osnivački kapital banke i izjavu o poreklu tih sredstava;
-
dokaze o tome da su obezbedili odgovarajući poslovni prostor i nabavili i pripremili
opremu za nesmetano poslovanje banke, da ovaj prostor ispunjava zakonom utvrđene
uslove što se tiče tehničke opremljenosti, zaštite na radu i zaštite i unapređenja životne
sredine, kao i da taj prostor i ta oprema omogućavaju pristup svim relevantnim podacima
i informacijama potrebnim za vršenje kontrole funkcije Narodne banke Srbije;
-
dokaz o tome da su angažovali spoljnog revizora banke s liste iz člana 52. Stav 3. Zakona
o bankama;
-
podatke o organizacionoj strukturi i kadrovskoj osposobljenosti banke;
-
ovlašćenje za lica s kojim će Narodna banka Srbije, sarađivati u postupku po zahtevu za
davanje dozvole banke, i
-
dokaz da je uplaćena naknada propisana odlukom kojom se utvrđuje jedinstvena tarifa po
kojoj se naplaćuju naknade za usluge koje vrši Narodna banka Srbije, kao i dokaz o uplati
republičke administrativne takse u skladu sa zakonom kojim se uređuju republičke
administrativne takse.
O zahtevu za davanje dozvole za rad Narodna banka Srbije odlučuje u roku od 30 dana
od dana prijema urednog zahteva. Najkasnije u roku od 30 dana prijema rešenja Narodne
banke Srbije o davanju dozvole za rad održava se osnivačka skupština banke. Akta
usvojena na osnivačlkoj skupštini dostavljaju se Narodnoj banci Srbije na saglasnost u
roku od pet dana njihovog usvajanja. O davanju saglasnosti na akta usvojena n
osnivačkoj skupštini Narodna banka Srbije odlučuje u roku od 60 dana od dana prijema tih akata.
Osnivači banke su dužni da podnesu prijavu za upis banke u registar privrednih subjekata u roku
