PITANJA I
ODGOVORI
MULTIMEDIJA
SADRŽAJ
MULTIMEDIJA...........................................................................................................................................1
PROIZVODNJA MULTIMEDIJALNOG SADRŽAJA..................................................................................... 19
VIDEOTEHNIKA ...................................................................................................................................... 34
AUDIOTEHNIKA ..................................................................................................................................... 45
1
MULTIMEDIJA
1. Navedi komponente multimedijalnog sistema.
Multimedijalni sistem sadrži sve komponente koje učestvuju u proizvodnji
digitalnih multimedijalnih sadržaja, njihovoj distribuciji (prenosu i isporuci
korisniku), kao i njihovom prikazivanju. Za proizvodnju sadržaja koriste se
odgovarajući programi i alati (softver), računari, kamere, digitalni fotoaparati,
skeneri, mikrofoni i mnogi drugi uređaji. Za prikazivanje multimedijalnih sadržaja
koriste se različite vrste monitora, TV prijemnici, projektori...
2. Navedi i objasni načine distribucije multimedijalnih sadržaja.
Distribucija sadržaja vrši se „online“ (preko računarskih mreža, „u realnom
vremenu“) ili „offline“ (preko memorijskih uređaja – CD, DVD, eksterni hard
diskovi, fleš memorije...). Može se koristiti i kombinacija ovih načina distribucije,
pri čemu se „online“ distribuiraju najvažniji sadržaji i informacije, a za šire
informisanje dodaju se tim sadržajima linkovi ka web-stranama sa dodatnim
sadržajima ili se ti sadržaji isporučuju na memorijskim uređajima (CD, DVD...).
3. Navedi područja primene multimedije.
Prve oblasti primene multimedije su grafički i web dizajn (izrada web stranica i
sajtova) i oblast zabave (slušanje muzike, gledanje video sadržaja, multimedijalne
računarske igre). Međutim, multimedija je danas ušla u sve oblasti našeg života,
tako da je postala sastavni poslovanja, obrazovanja, medicine, uprave,
svakodnevnih aktivnosti u kući, trgovini, saobraćaju, na odmoru... Prisutna je i na
mnogim javnim mestima – u hotelima, trgovinskim centrima, na autobuskim i
železničkim stanicama, u muzejima...
4. Objasni značaj primene multimedije na web-u.
Putem web-a multimedijalni sadržaji postaju dostupni svima, a mogu se gledati i
preuzimati sa bilo koje Internet lokacije iz čitavog sveta. Oni značajno doprinose
atraktivnosti web stranica i sajtova. Bez multimedije (slike, zvuka, animacije,
videa) web stranice bi bile dosadni sadržaji, ispisani suvoparnim tekstom.
5. Šta je hipertekst, a šta hipermedija?
Hipertekst je tekstualni sadržaj sa vezom (linkom) prema drugim tekstovima.
Kada hipertekst vodi ka drugim vrstama sadržaja (grafika, zvuk, video) nastaje
hipermedija.
6. Navedi najvažnije mogućnosti primene teksta u multimediji.
3
nedostatak vektorske grafike u odnosu na rastersku je nemogućnost prikazivanja
fotorealističnih slika (prelazi i nijanse pojedinih boja).
9. Bitmapirana (rasterska) grafika se odlikuje sledećim karakteristikama
(zaokruži tačne odgovore):
a) zauzima vrlo malo memorijskog prostora;
b) zauzima vrlo mnogo memorijskog prostora;
c) prikazuje veliki broj različitih nijansi boja;
d) koristi se za prikazivanja fotorealističnih slika i složenih crteža sa
finim detaljima;
e) ne menja kvalitet pri promeni dimenzija slika;
f) značajno menja kvalitet pri promeni dimenzija slika;
g) koristi se uglavnom za izradu jednostavnih crteža, šema, logotipa i
slično.
Rasterska grafika je „crtanje“ pomođu matrice tačaka–piskela, pri čemu svaki
piksel posebno nosi informaciju o boji koju reprodukuje. U odnosu na vektorsku
grafiku, rasterska ima niz nedostataka. Veličina slike dobijene na ovaj način i njen
kvalitet zavise od broja piksela koji je čine. Povećanje rasterske slike postiže se
uvećanjem postojećih piksela ili dodavanjem novih, a smanjivanje slike
umanjivanjem ili oduzimanjem piksela. Tim postupkom dobija se fizički veća ili
manja slika, ali s izraženim opadanjem njenog kvaliteta.
Osim zavisnosti kvaliteta od veličine, slike napravljene rasterskom grafikom
zauzimaju mnogo više memorijskog prostora od slika napravljenih vektorskom
grafikom zbog toga što svaki piksel može prikazati samo jednu boju, ali sadrži
podatke i o svim bojama koje se mogu prikazati. I pored ovih nedostataka,
značajna prednost rasterske grafike je mogućnost prikazivanja fotorealističnih slika
i složenih crteža sa finim detaljima.
10. Šta je rezolucija slike i u kojim jedinicama se izražava?
Rezolucija je mera preciznosti predstavljanja slike. Ona se može definisati na dva
načina, kao relativna i kao apsolutna. Relativna rezolucija je broj piksela po jedinici
dužine (obično se uzima da je jedinica dužine inč), a apsolutna rezolucija je
ukupan broj piksela posmatrane slike.
Rezolucija se izražava u jedinicama koje se nazivaju broj piksela po inču (ppi –
pixel per inch) ili broj tačaka po inču (dpi – doth per inch). Prvi način izražavanja
uglavnom se koristi za predstavljanje slike na monitorima (ekranima), a drugi u
štamparskoj tehnologiji.
Uobičajene rezolucije slika za prikaz na ekranu su 72–150 ppi (web fotografije
obično imaju rezoluciju 72 ppi). Za štampu se koristi rezolucija 100–600 dpi.
Najčešće je primenjena rezolucija 300 dpi za kolor štampu na mlaznom štampaču,
za štampanje publikacija i za offset štampu, a 180 dpi za fotografije u boji na
laserskom štampaču i za štampanje crno-belih fotografija i drugih crno-belih
sadržaja.
4
11. Šta je dinamički raspon
slike?
Dinamički raspon određuje preciznost predstavljanja pojedinačnih piksela. Izražava
se brojem različitih nijansi boja kojima je predstavljen jedan piksel. Dinamički
raspon monohromatskog (crno-belog) piksela meri se brojem nijansi sive boje, a
dinamički raspon piksela u boji meri se ukupnim brojem nijansi svih boja.
12.
Šta
su
boje?
Svetlost se sastoji od više komponenata, od kojih svaka ima određenu učestanost.
Skup svih komponenti svetlosti čini svetlosni spektar. Oblast vidljive svetlosti nalazi
se u opsegu od 380 do 740 nm (nanometara), ali se smatra da čovek prima (vidi)
svetlost sa talasnom dužinom od 400 do 600 nanometara. Svakoj učestanosti iz
tog opsega odgovara određena boja, pa se vidljivi deo svetlosnog spektra naziva
spektar boja.
Ljudsko oko je u stanju da raspozna oko 350 000 boja. Nešto je ostljivije prema
nijansama zelene boje. U čovekovom oku boje se mogu razlikovati zahvaljujući
mrežnjači (retini), koja se sastoji od štapića (crno-belih receptora) i čepića
(receptora za boje). Postoje tri vrste čepića koji su osetljivije na određene delove
(učestanosti) iz vidljivog spektra svetlosti – crvenu, zelenu i plavu boju.
Dva osnovna modela za predstavljanje boja su aditivni i suptraktivni.
13. Objasni aditivni model
boja.
Aditivni model nastaje dodavanjem (adicijom) boja. To je tzv. RGB model sa tri
osnovne boje: crvenom, zelenom i plavom. Naziv ovog modela je nastao
kombinacijom početnih slova engleskih naziva za te tri osnovne boje: R (red), G
(green) i B (blue). Sve ostale boje dobijaju se mešanjem (dodavanjem) osnovnih
boja. Kombinacija svih osnovnih boja u istom odnosu daje belu boju, a odsustvo
svih komponenti – crnu. Crvena i plava boja daju purpurnu boju (koja se obično
naziva magenta), plava i zelena daju cijan, a crvena i zelena žutu boju. RGB model
se koristi za predstavljanje slike na monitorima, TV ekranima i projektorima.
14. Objasni suptraktivni model
boja.
Suptraktivni model nastaje oduzimanjem boja.To je tzv. CMYK model sa četiri
osnovne boje: plavozelenom (cijan), purpurnom (magenta), žutom i crnom. Naziv
modela takođe je nastao kombinacijom početnih slova engleskih naziva za njegove
četiri osnovne boje (C – cian, M – magenta, Y – yellow i K – black, pri čemu je za
crnu boju uzeto završno slovo naziva jer bi se početno slovo preklapalo sa
oznakom za plavu boju u aditivnom modelu). CMYK model se primenjuje u
slučajevima kada se boje grade odbijanjem svetlosti i kada se vrši nanošenje boje
na neku podlogu (slikanje, štampanje).
6
oznaka HSV (hue–ton, saturation–zasićenost, brightness velue-osvetljenost) ili
HSL (hue–ton, saturation–zasićenost, lightness–sjajnost).
Ton određuje nijansu boje. Opisuje se u kolornom krugu (sl. 5), u kojem ugao od 0º
predstavlja crvenu boju, od 60º žutu, od 120º zelenu, od 180º plavozelenu (cijan),
od 240º plavu, a od 300º purpurnu (magenta).
Zasićenost određuje intenzitet boje i ima vrednost od 0 do 100%, pri čemu
intenzitet 0% predstavlja belu, crnu ili sivu boju, a intenzitet 100% čistu boju.
Osvetljenost i sjajnost daju procenat crne ili bele boje koja se meša sa
posmatranom bojom. Takođe, imaju vrednost od 0 do 100% (0%–crna boja, 50%–
čista boja, 100%–bela boja).
15. Navedi znakove (brojeve i slova) koji se koriste za predstavljanje
računarskih boja?
Računarsko mešanje boja se naziva interpolacija. Kod RGB modela za
predstavljanje boja se koristi 24-bitni binarni zapis (za svaku boju po 8 bitova). To
znači da svaka boja može imati 2
8
= 256 različitih nijansi (može biti predstavljena
brojevima od 0 do 255), a ukupan broj kombinacija je 2
24
= 16 777 216.
Za predstavanje boja na web-u koristi se 16 znakova–brojeva i slova
(heksadecimalni sistem):
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E i F.
Ispred svakog broja stavlja se znak „#“, što označava zadavanje vrednosti kao
heksadecimalnog broja. Oznake za neke osnovne kombinacije (boje) za web
prikazane su u tabeli:
CRVENA
ZELENA
PLAVA
RGB BOJA
255 (#FF)
255 (#FF)
255 (#FF)
BELA
(#FFFFFF)
255 (#FF)
255 (#FF)
0 (#FF)
ŽUTA
(#FFFF00)
255 (#FF)
0 (#FF)
255 (#FF)
MAGENTA
(#FF00FF)
0 (#FF)
255 (#FF)
255 (#FF)
CIJAN
(#00FFFF)
255 (#FF)
0 (#FF)
0 (#FF)
CRVENA
(#FF0000)
0 (#FF)
255 (#FF)
0 (#FF)
ZELENA
(#00FF00)
