Disleksija je poremećaj u učenju čitanja i pored postojanja normalne inteligencije,
dobrog vida i sluha, sistematske obuke, adekvatne motivacije i ostalih povoljnih
edukativnih psiholoških i socijalnih uslova. Disleksija predstavlja značajno
neslaganje između stvarnog (postojećeg) i očekivanog nivoa čitanja u odnosu na
mentalni uzrast (Golubović, S. 2000).
Uzrok nastanka
Većina stručnjaka slaže se da je glavni uzrok disleksije zamena funkcija leve i
desne moždane polovine. Za jezičke funkcije mozga, dakle, i za čitanje i pisanje,
zadužena je leva moždana polovina koja se još naziva analitička. Kod disleksičara
zbog kašnjenja razvoja leve polovine jezičke funkcije preuzima desna. Kako desna
polovina primarno vrši funkcije sinteze vizuelnog i auditivnog tipa, pojavljuju se
teškoće pri analizi reči, a to objašnjava zbog čega disleksičari misle na neverbalan
ili vizuelan način.
I geni su važni, ali ne i presudni za nastajanje disleksije. Naime, dete može da
poseduje gen za razvoj disleksije, ali to ne mora da znači da će imati taj poremećaj.
Na razvoj disleksije utiču i govorno područje i načini podučavanja čitanja i pisanja.
Razlikuje se analitičko-sintetički metod podučavanja i globalni, koji je pogodniji za
disleksičnu decu. U našem jeziku važi načelo da kako čujemo, tako i pišemo - zbog
toga je važno analizirati glasove, što češće dovodi do pojave disleksije.
Klinička slika
Disleksija se javlja u najranijem detinjstvu i obično se otkriva u ranom školskom
dobu, kada dete počinje da savladava veštine čitanja i pisanja. Disleksična deca su
prosečne ili natprosečne
inteligencije
, izrazito kreativna, s razvijenim posebnim,
vizuelnim, stilom mišljenja. Odstupanja u ranom razvoju deteta mogu najaviti
pojavu poteškoća u učenju čitanja. Deca s disleksijom pri čitanju menjaju redosled
slova ili slogova u reči, zamenjuju ili izostavljaju neka
slova
, menjaju, dodaju ili
izostavljaju pojedine reči. Disleksična deca opisuju da im se pri čitanju reči okreću
u različitim smerovima, da slova „igraju”, da ne mogu da uhvate red, ili da se
rečenice stapaju.
