1
Sadržaj
1.INTERNA KONTROLA
1.1. Pojam interne kontrole ........................................................................... 3
1.2. Značaj interne kontrole ........................................................................... 4
1.3. Vrste interne kontrole ........................................................................... 7
2.KOMPONENTE INTERNE KONTROLE
2.1. Kontrolno okruženje ............................................................................... 10
2.2. Procjena rizika ....................................................................................... 13
2.3. Kontrolne aktivnosti/procedure ............................................................. 15
2.4. Informacija i komunikacija .................................................................... 17
2.5. Nadgledanje .......................................................................................... 20
3.RAZMATRANJE INTERNE KONTROLE PRILIKOM PLANIRANJA I PROVOĐENJA
REVIZIJE
3.1. Planiranje revizijske strategije ................................................................ 21
3.2. Upoznavanje sa internom kontrolom ...................................................... 26
3.3. Dokumentovanje informacija prikupljenih o internoj kontroli ............... 28
3.4. Procjena kontrolnog rizika ...................................................................... 30
3.5. Testovi kontrola ...................................................................................... 32
3.6. Provođenje dokaznih testova ................................................................. 35
4.PROBLEMATIKE POVEZANE SA INTERNOM KONTROLOM ............................... 40
2
UVOD
Interna kontrola se sastoji od politika i procedura koju rukovodstvo uspostavlja
u cilju osiguranja izvršenja specifičnih ciljeva klijenta. Ona predstavlja proces koji
provode upravni odbor, uprava i ostalo osoblje koji ima za cilj da pruži razumno
uvjerenje u pogledu postizanja ciljeva u sledećim kategorijama : efikasnost i
uspješnost redovnog poslovanja, pouzdanost finansijskih izvještavanja,
usklađenost sa postojećim zakonima i propisima i zaštita sredstava. Razlog zbog
koga kompanija uspostavlja sistem interne kontrole je da on pomogne kompaniji
da postigne zacrtane ciljeve poslovanja i profitabilnosti i da spriječi nastanak
gubitka sredstava zbog pronevjere, ili korišćenjem nekog drugog načina. Interna
kontrola takođe može pomoći da se osigura pouzdano finansijsko izvještavanje i
saglasnost sa zakonima i propisima. Revizor uzima u obzir internu kontrolu u
svakoj reviziji računovodstvenog iskaza. Odgovarajuće poznavanje interne
kontrole bitno je kao osnovica za planiranje revizije te utvrđivanje osobine,
vremena provođenja i obima testova koje treba provesti.
4
Interna kontrola se primjenjuje radi postizanja ciljeva u jednoj ili više
kategorija koje se međusobno preklapaju. Postoje četiri kategorije ciljeva:
1. poslovanje - vezano za efikasnost i uspješnost korišćenja resursa
preduzeća;
2. finansijsko izvještavanje - vezano za pripremu pouzdanih objavljenih
finansijskih izvještaja;
3. usklađenost - vezano za usklađenost poslovanja kompanije sa
važećim zakonima i propisima;
4. zaštita sredstava.
Prema tome, interna kontrola se sastoji od politika i procedura koju
rukovodstvo uspostavlja u cilju osiguranja izvršenja specifičnih ciljeva klijenta.
Revizor uzima u obzir internu kontrolu u svakoj reviziji finansijskih izvještaja.
Odgovornost za uspostavljanje i funkcionisanje sistema interne kontrole je na
strani rukovodstva, a ne revizora.
1.2. Značaj interne kontrole
Razlog zbog koga kompanija uspostavlja sistem interne kontrole je da se
pomoću nje lakše postignu ciljevi kompanije poput uspješnosti poslovanja i
profitabilnosti, tako da se spriječe gubici resursa zbog pronevjere, ili gubici
izazvani na neki drugi način. Interna kontrola takođe može pomoći da se osigura
pouzdano finansijsko izvještavanje,kao i usklađenost sa zakonima i propisima. Ona
omogućava da se zadovolji upravljačka i zastupnička odgovornost i pruža razumno
5
uvjerenje u pogledu postojanja odgovarajućeg nadzora nad imovinom i poslovnim
knjigama preduzeća.
Definicija Međunarodnog standarda revizije 400 “Ocjena rizika i interna
kontrola” je :
Sistem interne kontrole podrazumijeva sve politike i postupke (interne
kontrole) koje je usvojila uprava nekog preduzeća kako bi joj pomogli u
postizanju ciljeva uprave vezanog za obezbjeđenje,koliko je to praktično
moguće, redovnog i efikasnog obavljanja njenog poslovanja, uključujući
poštovanje politika uprave, zaštitu sredstava, sprečavanje prevare i greške,
tačnost i kompletnost računovodstvenih evidencija i blagovremenu
pripremu pouzdanih finansijskih informacija.
Sistem interne kontrole je sinonim za internu kontrolu prema definiciji COSO-
a. Sistem interne kontrole je utkan u sve poslovne aktivnosti preduzeća i njegovo
postojanje je usko vezano za obavljanje poslovne djelatnosti.
Tri osnovne kategorije ciljeva uprave su : efikasno poslovanje,finansijsko
izvještavanje i usklađenost. Važni ciljevi kontrole operacija,aktivnosti redovnog
poslovanja, su precizne informacije radi donošenja internih odluka i zaštite
sredstava.Fizička sredstva,nefizička sredstva,važni dokumenti i evidencije
kompanije mogu biti ukradeni,zloupotrebljeni ili slučajno uništeni,ako nisu
adekvatno zaštićeni kontrolama.Finansijske konrole su važne jer uprava ima
zakonsku i profesionalnu odgovornost da osigura da informacije budu
pripremljene pošteno i da budu u skladu sa računovodstvenim standardima.
Organizacije imaju dužnost da postupaju prema raznim zakonima i propisima,
7
računovodstveni sistem (salda računa) u velikoj mjeri zavisi od tačnosti unesenih
podataka i njihove obrade (transakcije).
COSO izvještaj je predvidio :
1. harmonizaciju definicija koje se odnose na internu kontrolu i njene
komponente;
2. pomaganje upravi pri procjeni kvaliteta interne kontrole;
3. formulisanje referentnih tačaka interne kontrole, koje će omogućiti upravi
da poredi internu kontrolu u vlastitoj kompaniji sa modernom kontrolom; i
4. stvaranje osnove za izvještavanje vanjskih korisnika o adekvatnosti internih
kontrola.
Iako svi ovi ciljevi mogu imati uticaja na usluge revizije,poslednja dva su posebno
bitna,jer mogu navesti revizora da potvrdi tačnost izjava koje je dala uprava u vezi
sa sistemom interne kontrole kompanije.
1.3. Vrste internih kontrola
Interne kontrole se mogu podijeliti u dvije vrste : administrativne kontrole i
računovodstvene kontrole. Administrativne kontrole se uglavnom tiču promocije
poslovne uspješnosti i poštovanja politika propisanih od strane upravljačkih
politika. Administrativne kontrole se odnose na poslovne revizije i revizije
usklađenosti. Računovodstvene kontrole se prevashodno tiču zaštite sredstava i
pružanja uvjerenja da su finansijski izvještaji i osnovne računovodstvene
