1
EVROPSKI UNIVERZITET BRČKO DISTRIKT
FAKULTET ZDRAVSTVENIH STUDIJA
-ULTRAZVUK U FIZIOTERAPIJI-
SEMINARSKI RAD
Predmet: Osnove fizikalne medicine i rehabilitacije
Mentor: Prof.dr.Vera Ilanković
Student: Almir Fejzić
Broj indeksa:064/15-FT
Brčko,mart 2016
2
Sadržaj
1.-UVOD......................................................................................................................3
2.-ULTRAZVUK................................................................... .........................................4
2.1.-Fizička svojstva ultrazvuka..............................................................................4-6
2.2.-Ultrazvučni generatori....................................................................................6-7
2.3.-Oblici aplikacije ultrazvuka u fizikalnoj terapiji.............................................8-11
2.4.-Mehanizam djelovanja ultrazvuka..............................................................12-14
2.5.-Indikacije i kontraindikacije za aplikaciju ultrazvuka........................................14
2
.5.1.-Indikacije za aplikaciju ultrazvuka
........................................................................14
2
.5.2.-Kontraidikacije za aplikaciju ultrazvuka.......
..........................................................15
3.-Kombinovana primjena ultrazvuka i dijadinamičnih struja.............................16-17
ZAKLJUČAK..............................................................................................................18
LITERATURA............................................................................................................19
4
2.ULTRAZVUK
Ultrazvuk je jedan od najmlađih agenasa fizikalne medicine.Biološko djelovanje
ultrazvuka otkrio je francuski fizičar Lanževen 1917 godine.Terapijska primjena
ultrazvuka počela je 1928 godine,a prvi rezultati su objavljeni tek 1939 godine.
Ultrazvuk predstavlja akustične vibracije koje se pružaju u obliku
longitudinalnih kompresionih talasa,malih talasnih dužina i vrlo visokih
frekvencija,nečujnih za ljudsko uho.Životinje percepiraju ultrazvučne talase koje
čovjek i ne osjeća,a dokaz je predosjećanje zemljotresa.Slijepi miš emituje
krike,frekvencije u području ultrazvuka,koji se odbijaju od prepreka,a zatim ih
prima čulom sluha i tako nadoknađuje gubitak vida.Ultrazvuk se ponaša slično
svjetlosnim zracima i uglavnom slijedi zakone u optici i akustici.
2.
1
.
Fizička svojstva ultrazvuka
:
Ultrazvučni talasi su nečujni,longitudinalni,mehanički talasi koji izazivaju
oscilacije čestica sredine u pravcu prostiranja talasa.Ultrazvuk koji se koristi u
medicini ima većinom frekvenciju 870 kHz i talasnu dužinu od 0,4mm,kao i
izvjesna fizička svojstva zajednička sa zvukom,a to su :
-ista brzina prostiranja kroz istu sredinu (na istoj temperaturi),
-pravolinijsko prostiranje kroz istu sredinu,
-reflexija(odbijanje),
-superpozicija(sumiranje),
-interferencija(uzajamno poništavanje),
-koncentracija talasa.
Ultrazvučni talasi se od zvučnih talasa razlikuju po:
-frekvenciji,
-talasnoj dužini,
5
-intenzitetu,
-pritisku,
-prostiranju kroz gasovitu sredinu.
Najvažnija razlika između ultrazvuka i zvuka je u tome da je za ultrazvuk
dovoljno prisustvo i najmanjeg sloja gasa da bi nastala njegova reflexija,a što se
tiče razlike u pogledu pritiska,ultrazvuk može postići intenzitet od nekoliko
desetina atmosfera na 1cm2,što je kod zvuka nemoguće.Za dobijanje posebno
visokih intenziteta ultrazvuka koristi se pojava koncentracije ultrazvučnih talasa
pomoću specijalnih ultrazvučnih sočiva,i na taj način se postiže inenzitet koji
vrši razaranje tkiva u dubini,a pri tome koža i okolno tkivo ostaju
nepromjenjeni.Brzina ultrazvuka je brzina kojom sukcesivne zone kompresije
prolaze kroz medijum i ona varira od vrste medijuma.Tako se ultrazvuk
najsporije prostire kroz zrak-oko 300m u sec.,u tkivima ta brzina iznosi oko
1200-1500 m u sec.,dok se kroz kost prostire brzinom od 3 300m u sec.,
odnosno brzina prostiranja je jednaka proizvodu talasne dužine i frekvencije:
brzina=talasna dužina x frekvencija
Talasna dužina long.talasa je rastojanje od sredine jedne kompresije do sredine
sledeće,a frekvencija je broj talasa koji prolaze kroz odabranu tačku u jedinici
vremena.
Ultrazvuk pri prolasku kroz tkiva može biti :-
reflektovan
;-
sproveden(transmitovan);-apsorbovan
.
Ako ultrazvuk pogodi površinu pod pravim uglom,on nastavlja da se prostire
pravolinijski ili,u suprotnom dolazi do refrakcije.Pri prolasku ultrazvučnih talasa
kroz tkiva dolazi do njihove apsorpcije,što se manifestuje smanjenjem
intenziteta.Tkiva bogata proteinima i sa malim sadržajem tečnosti najbolje
apsorbuju ultrazvuk,tako je u mišićnom tkivu apsorpcija dva puta veća nego u
masnom tkivu.Količina apsorbovanog ultrazvuka ovisi i od frekvencije,više
frekvencije dovode do veće apsorpcije u tkivima,ali imaju manju dubinu
prodiranja. Ultrazvučna energija slabi prolaskom kroz tkiva i zavisno od vrste
tkiva prodire od 0,5-8 cm,pri čemu dio mehaničke energije prelazi u toplotnu.
Toplota kod ultrazvuka nastaje kao posledica periodičnog zgušnjavanja i
razređivanja sredina,zbog različitog akustičnog otpora dviju sredina i
