Vrste droga
Heroin
Heroin je polusintetički derivat morfija od kojeg je jači tri do pet puta. Prvi put je sintetiziran
1874. godine, a na tržištu se pojavio 1898. godine kao novi lijek protiv bolova i postao jedan od
najviše korištenih lijekova ranih 1900-ih godina, jer se smatralo da ne stvara ovisnost. Međutim,
uskoro se pokazalo da je ta tvrdnja potpuno netačna i heroin se prestao koristiti u medicini.
Heroin je prašak gorkog okusa, topljiv u vodi. Čisti heroin je bijele boje, ali se na ilegalnom
tržištu pojavljuje u različitim nijansama od bijele do smeđe boje, jer mu se dodaju različite
supstance prilikom pripreme za prodaju. Dileri miješaju heroin sa različitim supstancama kako bi
dobili na količini, a neke od tih supstanci mogu biti i otrovne. Osim toga, nikad se ne zna jačina
heroina koja se uzima.
Efekti i posljedice
Heroin se može koristiti ušmrkavanjem, pušenjem i injiciranjem u venu. Nakon konzumiranja,
heroin prelazi krvno-moždanu barijeru. Kada dođe u mozak, heroin se pretvara u morfij i veže za
opioidne receptore u mozgu. Korisnici doživljavaju euforiju, prijatno i intenzivno osjećanje koje
se naziva “flesh”. Jačina osjećaja euforije zavisi od količine uzete droge, kao i od brzine kojom
droga dolazi u mozak i veže se za prirodne opioidne receptore. Osim euforije, kod korisnika se
javlja suhoća usta i otežanost ruku i nogu. Može se pojaviti mučnina, povraćanje i jak svrab.
Nakon početnih efekata euforije koja traje od nekoliko sekundi do nekoliko minuta, korisnik se
može osjećati pospano nekoliko sati, zjenice su mu sužene, mentalne funkcije su zamagljene, a
rad srca i disanje usporeno. Ovi efekti traju od 3 do 5 sati, zavisno od doze.
Ponovljeno konzumiranje heroina, bez obzira na način upotrebe, dovodi do tolerancije, psihičke i
fizičke ovisnosti već nakon 2 do 3 sedmice. U početku dominira želja da se prijatni efekti
ponovo dožive, a kasnije strah od apstinencijalnog sindroma. Fizička ovisnost nastaje nakon što
se tijelo navikne na prisustvo droge i ukoliko se droga naglo prestane uzimati pojavljuje se
apstinencijalni sindrom. Apstinencijalni simptomi se pojavljuju nekoliko sati nakon zadnje
upotrebe i uključuju curenje iz nosa, kihanje, nemir, bolove u kostima i mišićima, insomniu,
dijareju, povraćanje, ježenje kože, trzanje nogama i žudnju za drogom. Ovi simptomi kulminiraju
24 do 48 sati od zadnje upotrebe i mogu trajati 5 do 10 dana. Simptomi kao što su: insomnia,
anksioznost i žudnja za drogom mogu trajati duže vrijeme. Heroinski apstinencijski sindrom ne
ugrožava život, ali može biti veoma neugodan. Ovisnici se veoma boje apstinencijalnog
sindroma i učiniće sve da ga ne bi doživjeli (kriminalne radnje, nasilništvo).
Veoma čest uzrok smrti kod ovisnika o heroinu je predoziranje. Rizik se povećava ukoliko se
heoin kombinuje sa drugim depresivnim supstancama, kao što su alkohol, benzodiazepini ili
metadon. Također, kod osoba koje injiciraju heroin postoji veliki rizik od prenošenja virusa
hepatitisa B, C i HIV-a.
Iz Priručnika za multidisciplinarni pristup prevenciji zloupotrebe psihoaktivnih supstanci,
Udruženje LINK za prevenciju ovisnosti i smanjenje štete, Sarajevo, 2006.
Amfetamini
Amfetamini spadaju u grupu sintetičkih stimulansa koji su proizvedeni 1920. godine i počeli su
se koristiti u kliničkoj praksi kao sredstvo protiv umora. Kasnije je otkriven i njihov depresivni
efekat na apetit, pa su naišli na široku primjenu u toj oblasti.
Pojavljuju se u obliku tableta i kapsula i uzimaju se oralno.
Efekti i posljedice
Amfetamini se koriste u medicinskoj praksi za liječenje narkolepsije (napadi nekontrolisane
pospanosti) i hiperaktivnosti. Više se ne koriste za liječenje depresije i gojaznosti zbog opasnih
nus efekata.
Male doze amfetamina podstiču budnost i energičnost. Mogu izazvati ubrzano disanje i rad srca,
suzbijaju apetit, zjenice su proširene. Također uzrokuju probleme sa spavanjem. Nus pojave
uključuju nemir, drhtanje, znojenje, anksioznost, glavobolju, zamagljen vid, vrtoglavicu,
nepravilan rad srca i bolove u prsima. Neki korisnici mogu iskusiti osjećaj moći i superiornosti.
Neki mogu postati agresivni. Ukoliko dođe do predoziranja javljaju se: iluzije, halucinacije,
visoka temperatura, delirijum, napadi, koma, srčani i moždani udar i smrt. Kombinovanje sa
alkoholom i drugim drogama je posebno opasno.
Ukoliko se amfetamini koriste redovno, javljaju se hronični problemi sa spavanjem, nagle
promjene raspoloženja, ubrzan rad srca, visok krvni pritisak, gubitak težine, gubitak apetita.
Visoke doze mogu uzrokovati oštećenje živaca, hroničnu psihozu, paranoju i halucinacije.
Redovna upotreba dovodi do stvaranja tolerancije, pa su potrebne sve veće doze amfetamina
kako bi se postigao željeni učinak.
