1
ELEKTROTEHNIČKA ŠKOLA
MATURSKI RAD
iz predmeta:
Električne mašine sa ispitivanjem
tema:
Asinhroni motori
Učenik: Mentor:
4
1. UVOD
Od Teslinog pronalaska pa sve do danas asinhroni motor je našao najširu
primenu u industriji ali i drugim oblastima primene .Prednost asinhronih motora u
odnosu na ostale ogleda se pre svega u jednostavnosti konstrukcije,manjoj ceni,
lakšem održavanju, manjem momentu inercije, pouzdanosti u radu. Nedostaci
asinhronog motora uglavnom su vezani za uslove pokretanja i regulisanja brzine u
širokim granicama. Asinhroni motori se grade za sve snage od nekoliko vati do
nekoliko desetina mega vata, za sve brzine obrtanja, kao i za sve vrednosti napona
koji ne prelazi 10kilovolta. Osnovni konstrukconi problem je ostvarenje minimalnog
zazora
između statora i rotora(međugvožđe) kako bi se smanjila potrošnja reaktivne
energije za magnetisanje magnetnog kola.
Niskonaponski kavezni asinhroni motor
Niskonaponski asinhroni motor sa kliznim prstenovima
Visokonaponski asinhroni motor zavarene
čelične konstrukcije
5
2. SKLOP I VRSTE ASINHRONOG MOTORA
Asinhroni motor se kao i svaka rotaciona
električna mašina sastoji iz dva osnovna
dela, nepokretnog
statora
i obrtnog dela
rotora
koji su razdvojeni vazdušnim
zazorom-
međugvožđe
. U
kućištu motora nalazi se stator, odnosno cilindrično
magnetno kolo
u
čiju je čupljinu smešten rotor. Rotor čini
magnetno kolo
navučeno na vratilo rotora.Vratilo rotora se oslanja u ležištima koja se nalaze u
središtu
bočnih poklopaca kućišta. Po unutrašnjem obimu magnetnog kola statora,
odnosno spoljašnjem obimu magnetnog kola rotora nalaze se žlebovi koji se pružaju
u aksijalnom pravcu statora,odnosno rotora. U žlebove se smeštaju provodnici tako
povezani da obrazuju
električno kolo-namotaj.
Rotori se prema tipu namotaja
mogu podeliti na kavezne(kratkospojene) i fazne(namotane) rotore sa kliznim
prstenovima. Kavezni rotori mogu imati jedan ili dva
koncentrična kaveza(Bušero).
Slika 1. Uzdužni presek asinhronog motora
2.1. Magnetno kolo statora i rotora-aktivno
gvožđe
Magnetno kolo statora,a tako i rotora složeno je od
međusobno izolovanih
7
asinhronih motora. Prma prvom kodu posle slovne oznake IM sledi oznaka za
horizontalni položaj motora V ili V za vertikalni položaj motora, zatim slede brojevi
koji ukazuju na
način montaže i poklapaju se sa DIN oznakama. Kod drugog IEC
koda posle slovne oznake IM slede
četiri cifre od kojih prva označava izvedbu
motora, druga
označava ugradnju, treća postavljanje, a četvrta označava izvedbu
vratila. [ PRILOG ].
2.5.
Označavanje konstrukcionih mera
Osnovne mere standardnih asinhronih motora obuhvataju dimenzije pogonskog
kraja vratila, rastojanje rupa na stopama,
prečnik rupa i dimenzije prirubnica. Ove
mere se
označavaju izvedbenom veličinom koja predstavalja osnu visinu vratila u
milimetrima. Za neke izvedbene
veličine dozvoljeno je i više dužina, što se označava
dodavanjem slova iza brojne oznake za izvedbenu
veličinu S(kratka), M(srednja),
L(
dugačka).
2.6.
Označavanje načina hlađenja
Načini hlađenja označavaju se prema IEC 60034-6. Oznaka se sastoji iz slovne
oznake IC iza koje slede dve grupe brojeva odnosno slova. Prvo slovo
označava
rashladni fluid, za vazduh je A i može se izostaviti ako je jasno
određeno da je
vazduh rashladni fluid, slovom W
označava se voda kao rashladni fluid. Prva grupa
brojeva odnosi se na spoljašnji rashladni krug, a druga grupa na unutrašnji rashladni
krug (magnetno i
električno kolo) Prva cifra grupe označava oblik rashladnog kruga,
a druga cifra
označava vrstu pogona rashladnog fluida. [ PRILOG ].
2.7. Natpisna
pločica
Svaki asinhroni motor mora imati natpisnu
pločicu koja sadrži značajne tehničke
podatke.
Pločica mora biti izrađena od trajnog materijala, dobro učvršćena za kućište
motora i po
mogućstvu tako postavljena da se podaci mogu lako pročitati i kad je
motor u radu.[ PRILOG ]. Osnovni podaci koje natpisna
pločica treba da sadrži su:
Oznaka
proizvođača, godina proizvodnje i serijski broj
Oznaka za
naizmeničnu struju (~) i broj faza
Nominalni napon u (V)
Nominalna stuja u (A)
Nominalna snaga u (kW)
Nominalna
učestalost u (Hz)
Faktor snage
cosφ
Oznaka veze namotaja
Smer obrtanja, nominalni broj obrtaja,
područje brzine obrtanja ili dozvoljena
brzina obrtanja preko nominalne (1/min)
Klasa izolacionog materijala, temperatura ambijenta ili
granična temperatura
Oznaka
načina hlaćenja
Oznaka konstrukcionog oblika
