Analiza dela:
Norman P. Beri, Uvod u modernu političku teoriju, Službeni glasnik, Beograd,
2006, Poglavlje I, str. 13 – 45
Važnost značenja pojmova
U društveni naukama, naročito u
političkoj nauci
, da bi se objasnile različite društvene
pojave i različiti društveni događaji, kao i to da se nakon toga iznesu određena predviđanja i
prognoze neophodno je razjasniti osnovne pojmove i važnost značenje samih pojmova.
Pojam
se može definisati kao misao o biti odnosno suštini onoga o čemu mislimo, odnosno, o bitnim
karakteristikama onoga o čemu mislimo.
Jedan od najvecih problema i jedna od najvecih poteškoca koja prožima predmet
političke
teorije
, odnosno samu političku filozofiju jeste upravo problem značenja odnosno razjašnjavanja
pojmova. I to nije problem kojim je izložena samo naučna strana, odnosno problem sa kojim se
susreću politički filozofi, već je problem kome je izložena i ona druga strana kome je taj naučni
sadržaj namenjen, a to je čitalački auditorijum
1
.
Norman Beri
2
, u prvom poglavlju svog autorskog dela
Uvod u modernu politicku teoriju
pokušava da stavi akcenat bas na ovaj problem u
političkoj filozofiji,
a to je važnost značenja
koju imaju pojmovi. Da bi se neka teorija potvrdila ili opovrgnula, da bi se utvrdila njena
istinitost i tačnost, najpre se mora poći od
jezika
, odnosno od razjašnjavanja pojmova, kako bi se
znalo na šta se dati argumenti i tvrdnje odnose.
Problem nije samo taj da mnogi pojmovi kojima se objašnjavaju različite društvene pojave
nisu precizno određeni po svom značenju, već je i taj što u sebi nose
dvosmislenost
. To je ono
što karakteriše većinu reči koje se učestalo upotrebljavaju u naučnim debatama i raspravama o
politici i društvu. Dvosmislenost ostavlja prostor za razna tumačenja. Dvosmislenost kod
poezije
na primer, može da se posmatra kao poželjna stvar, stvar koja daje na vrednosti jer
poezija i ne treba baš sve da kaže već da ostavi prostor čitaocu da se razmahne svojom maštom.
Ali sa druge strane, postoji i ona druga dvosmislenost, kao što je neutvrđena činjenica koja može
da izgradi pogrešan rezultat, a to je slucaj u
nauci
. Takva neprecizna ili dvosmislena zanečenja
pojmova koji se koriste u političkoj nauci, umesto da objasne i pomognu razumevanju društvenih
pojava oni će voditi u deformaciju i izobličavanju tih istih pojava.
1
Auditorijum
je naziv za građevinu ili deo građevine (dvorana) namenjen smeštaju osoba koje su došle da
prisustvuju nekoj javnoj manifestaciji kao što je predavanje, koncert ili pozorišna predstava. U prenesenom obliku
predstavlja sinonim za publiku.
2
Norman Patrik Beri
(1944–2008.) bio je engleski filozof, poznat kao veliki zagovornik i pristalica klasičnog
liberalizma.
Zamislimo jednu intelektualnu raspravu ili debatu dva politička filozofa o najboljem
mogućem uređenu države, pri čemu se njihovo razumevanje odnosno tumačenje pojma države
bitno razlikuju. Očigledno da bi rasprava išla u nedogled, bila bi beskonačna i bez ikakvih
zaključaka, zato što jedan drugog ne bi bili u mogućnosti da ospore, a to opet iz razloga što o
istom pojmu imaju različita shvatanja. Tu se zapravo radi o njihovom različitom tumačenju,
odnosno o različitoj
interpretaciji
3
istog pojma.
Sa druge strane, o ovom problemu postoje i drugačija mišljenja i stanovišta od gore
navedenog, a među takvima je i mišljenje istaknutog političkog filozofa
Karla Popera
, koji
smatra da preterini fokus na razjašnjavanju značenja pojmova nije potreban, jer to i nije toliko
bitno, zapravo, bitno je to na šta se ti pojmovi odnose i šta oni objašnjavaju. Ovakav način
razmišljanja može se smatrati jednom vrstom napada na
esencijalizam
4
.
Mi smo takođe mišljenja da je razjašnjavanje pojmova bitno, jer ako osnovni pojmovi koji
objašnjavaju neku društvenu pojavu, nisu razjašnjeni, postavlja se pitanje kako je moguće
razumeti samu pojavu koja je predmet objašnjavanja, i sve ostale probleme koje ta društvena
pojava sa sobom nosi. U daljem tekstu eseja kao primer iznetog stanovišta posluziće pojam
terorizma
5
, tačnije koji su problemi u pojmovnom određenju i definisanju fenomena terorizma i
šta za posledicu imaju različita tumačenja ove pojave.
Problem nejasnoće i različite interpretacije pojma terorizam
Definisanje pojma terorizma, a sa ciljem da se shvati i razume njegovo značenje, predstavlja
jedno polje prepuno polemika, kontraverzi i subjektivnih konotacija, gde čak u jednom momentu
počinje više da liči na umetnost nego na nauku. Decenijama unazad problem definisanja
terorizma predstavlja izvor nesporazuma i među državama, zbog čega sve do danas nema
zajedničkog stava o univerzalnoj definiciji ovog fenomena, a kratak pogled na literaturu u vezi
3
Reč
interpretacija
(fr.
interprétation
, eng.
interprétation
) potiče iz latinskog jezika i znači tumačenje, izvođenje,
izlaganje. Koreni interpretacije vezuju se za tumačenje religijskih spisa kao što je bila Biblija.
4
Esencijalizam
je učenje koje smatra da je za razumevanje društvenih pojava potrebno proniknuti u samu njihovu
suštinu (bit, prirodu) koja se nalazi iza njihove spoljašnje manifestacije. “Carstvo spoznaje” (spoljašnja
manifestacija) i “carstvo biti” (prava priroda stvari).
5
Terorizam
(iz latinskog
terror, terroris
,
strava
ili
užas
)
je smišljena upotreba nezakonitog nasilja ili pretnje
nezakonitim nasiljem radi usađivanja straha, s namerom prisiljavanja ili zastrašivanja vlasti ili društva kako bi se
postigli ciljevi koji su uopšteno politički, verski ili ideološki.
