UNIVERZITET U TUZLI
Rudarsko-geološko-građevinski fakultet
Odsjek: Sigurnost i Pomoć
Planiranje za održivi razvoj otporan na katastrofe
-
SEMINARSKI RAD
-
Predmet:
Rukovođenje u katastrofama
Predmetni profesor: Seminarski izradila:
Prof. Dr.sc. Jelena Marković Edisa Aljić
1
Univezitet u Tuzli Rudarsko-geološko-građevinski
Tuzla, Mart 2018.
SADRŽAJ
1. Uvod.......................................................................................................................... 3
2. Osnovni pojmovi....................................................................................................... 4
2.1.Pojam nesreće...................................................................................................... 4
2.2.Pojam katastrofe.................................................................................................. 4
2.3.Pojam rizika od katastrofe....................................................................................4
2.4.Upravljanje rizicima od katastrofe.......................................................................5
2.5.Smanjenje rizika od katastrofe.............................................................................5
2.6.Planovi za smanjenje rizika od katastrofe.......................................................... 5
2.7.Pojam rizika..........................................................................................................6
2.8.Planiranje korištenja zemljišta............................................................................. 6
2.9.Ublažavanje......................................................................................................... 6
2.10.Procjena rizika................................................................................................... 6
2.11.Upravljanje rizicima.......................................................................................... 7
2.12.Održivi razvoj.................................................................................................... 7
3. Prirodne nesreće i katastrofe..........................................................................................8
4. Uticaj globalnih klimatskih promjena na hazarde..........................................................9
5. Historijski pregled katastrofa.........................................................................................9
6. Prevencija i reagovanje na nesreće i katastrofe............................................................11
7. Održivost, otpornost na katastrofe................................................................................12
8. Okvir za politiku planiraja o ublaživanju opasnosti.....................................................18
9. Plan ublažavanja opasnosti...........................................................................................18
10. Moć planiranja: Alati i procesi.....................................................................................21
11. Proces planiranja..........................................................................................................23
12. Planiranje za zajednice održive i otporne na katastrofu...............................................23
13. Analiza prirodnih opasnosti..........................................................................................24
14. Šta dugujemo budućim generacijama?.........................................................................25
15.ZAKLJUČAK...............................................................................................................28
16. LITERATURA.............................................................................................................29
2
Univezitet u Tuzli Rudarsko-geološko-građevinski
1. UVOD
Da sve negativne promjene koje se događaju na našoj planeti nisu ni malo bezopasne,
to odavno znamo. Činjenica je da je čovjek odgovoran za najveći broj tih katastrofa.
Iako mogući scenariji budućnosti Zemlje i njenih ekosistema nisu nimalo bajni, postoji
čitav niz rješenja kojima možemo i sebi i planeti olakšati i unaprijediti život. Jedno od tih
rješenja je i održivi razvoj.Fokusirat ću se na objašnjenje održivog razvoja.
Zaključak je posvećen načinima kojima možemo doprinositi razvoju i jačanju svijesti, kako
kod pojedinaca tako i kod grupa, o značaju održivog razvoja i njegovog implementiranja u
svakodnevni život svih nas.
Cilj je da se objasni širi koncept upravljanja rizika i održivog razvoja. .
Ciljevi:
Studiji ovog poglavlja će vam omogućiti da:
1. Razumijete poveznicu između tema o kojima se govorilo od poglavlja 1 do 9 i njihova
primjena u ublažavanju opasnosti
2. Razumijete vezu između sljedećih koncepata: upravljanje opasnostima, održivost,
otpornost na katastrofe i planiranje.
3. Razumijete proces planiranja o ublažavanju opasnosti
4. Razumijete ulogu planera, alata za izradu plana i participativnih procesa koje oni koriste,
i njihov potencijal da stvore zajednice otporne na katastrofe.
5. Razumijete postojeće politike i programe planiranja o ublažavanju opasnosti.
4
Univezitet u Tuzli Rudarsko-geološko-građevinski
2. OSNOVNI POJMOVI
2.1 Nesreća
Nesreća je ozbiljan prekid funkcionisanja zajednice ili društva uzrokujući
razmjerama velike ljudske, materijalne, ekonomske ili ekološke gubitke koji prevazilaze
mogućnosti pogođene zajednice da se sa nastalim posljedicama nosi vlastitim resursima.
2.2 Katastrofa
Ozbiljan poremećaj u funkcioniranju zajednice ili društva koji uključuje šire ljudske,
materijalne, ekonomske i ekološke gubitke i utjecaje, a nadilazi sposobnost pogođene
zajednice ili društva da se protiv njega bore korištenjem vlastitih resursa.
Napomena:
Katastrofe se često opisuju kao rezultat kombinacije: izloženosti opasnosti,
prisutnih uslova ranjivosti i nedovoljnog kapaciteta ili mjera za smanjenje ili
suprotstavljanje potencijalnim negativnim posljedicama. Utjecaji katastrofa mogu
uključivati gubitak života, ozljede, bolesti i ostale negativne utjecaje na ljudsku, fizičku,
mentalnu i društvenu dobrobit, zajedno s oštećenjem imovine, uništavanjem sredstava,
gubitkom službi, socijalnim i ekonomskim poremećajima i degradacijom okoliša.
2.3. Rizik od katastrofe
Potencijalni gubici u katastrofama, u smislu ljudskih života, zdravstvenog stanja,
egzistencije, imovine i usluga, koji se mogu pojaviti u određenoj zajednici ili društvu
tokom određenog budućeg vremenskog perioda.
Napomena:
Definicija rizika od katastrofa odražava koncept katastrofa kao ishoda
kontinuirano prisutnih uslova rizika. Rizik od katastrofa obuhvaća različite vrste
potencijalnih gubitaka koje je često teško kvantificirati. Ipak, sa znanjem o dominantnim
opasnostima i obrascima populacijskog i socioekonomskog razvoja, rizici od katastrofa
mogu se procijeniti i mapirati, barem u širem smislu.
5
Univezitet u Tuzli Rudarsko-geološko-građevinski
2.7. Rizici
Rizik povezan s izloženošću velike koncentracije ljudi i privrednih aktivnosti
događajima intenzivnog hazarda, koji mogu dovesti do potencijalno katastrofalnih utjecaja
nesreće uz visoku smrtnost i gubitak imovine.
Napomena:
Intenzivan rizik je uglavnom karakteristika velikih gradova ili gusto
naseljenih područja koja ne samo da su izložena intenzivnim opasnostima kao što su jaki
potresi, aktivni vulkani, obilne poplave, cunamiji, ili velike oluje, već također imaju i visok
stepen ranjivosti na te opasnosti. Vidi također „rasprostranjeni rizik”.
2.8. Planiranje korištenja zemljišta
Proces koji provode organi javne uprave radi utvrđivanja, procjene i odlučivanja o
različitim opcijama namjene zemljišta, uključujući i razmatranje dugoročnih ekonomskih,
socijalnih i ekoloških ciljeva i implikacija za različite zajednice i interesne grupe, te
naknadna izrada i usvajanje planova koji opisuju dopuštene ili prihvatljive namjene.
Napomena:
Planiranje korištenja zemljišta daje važan doprinos održivom razvoju, a
uključuje studije i mapiranje, analizu ekonomskih, ekoloških i podataka o hazardima,
formulaciju alternativnih odluka za korištenje zemljišta, te pripremu dugogodišnjih
planova za različite geografske i upravne nivoe. Planiranje korištenja zemljišta može
pomoći kod ublažavanja katastrofa i smanjivanja rizika sprečavanjem izgradnje naselja i
ključnih postrojenja u područjima sklonim opasnostima, kao i pravilnim planiranjem
transportnih pravaca , snabdijevanja električnom energijom i vodom, kanalizacije i drugih
ključnih infrastrukturnih objekata.
2.9. Ublažavanje
Smanjivanje ili ograničavanje štetnih utjecaja opasnosti i katastrofa.
Napomena:
Štetni utjecaji opasnosti često se ne mogu spriječiti u potpunosti, ali njihova
razmjera ili ozbiljnost može se znatno umanjiti različitim strategijama i aktivnostima.
Mjere ublažavanja uključuju inžinjerske tehnike i gradnju otpornu na opasnosti, kao i
unapređenje politika zaštite okoline i svijesti javnosti. Treba napomenuti da se
„ublažavanje” u politici klimatskih promjena definira drugačije, imajući u vidu da je to i
izraz korišten za smanjenje emisije stakleničkih gasova koji uzrokuju klimatske promjene.
2.10. Procjena rizika
Procjena rizika (Risk Assessment) Metodologija za određivanje prirode i obima
rizika kroz analizu potencijalnih opasnosti i ocjenu postojećih uvjeta ranjivosti koji bi
7
Univezitet u Tuzli Rudarsko-geološko-građevinski
