SMJERNICE ZA PROJEKTOVANJE, GRA
Đ
ENJE,
ODRŽAVANJE I NADZOR NA PUTEVIMA
Knjiga I: PROJEKTOVANJE
Dio 2: PROJEKTOVANJE MOSTOVA
PROJEKTANTSKA SMJERNICA (PS 1.2.6)
Poglavlje 6: LEŽIŠTA
Smjernice za projektovanje, gra
đ
enje, održavanje i nadzor na putevima
Ležišta
RS-FB&H/3CS – DDC 433/94
Knjiga 1 - dio 2- poglavlje 6
Strana 5 od 21
1. PREDMET PROJEKTANTSKE
SMJERNICE
Osnovna namjena smjernice je odrediti vrstu
ležišta, dati preporuke za njihovu upotrebu za
razli
č
ite na
č
ine oslanjanja, dati uslove i
postupak odre
đ
ivanja savremenih ležišta,
oblikovanje konstrukcije u podru
č
ju ležišta i
na
č
in preuzimanja, deponovanja,
uskladištenja, ugra
đ
ivanja, održavanja i
zamjene.
Projektantska smjernica je namenjena za
gredne mostove sa rasponima do 150m.
2. REFERENTNI NORMATIVI
Smjernica PS 1.2.6 se oslanja na DIN 4141,
Njema
č
ke norme za ležišta. Doma
č
e norme
za savramena ležišta ne postoje.
U budu
č
nosti bi
ć
e potreban prelaz na
evropske norme EN 1337-1 do EN 1337-11
koje obahvataju i obra
đ
uju svu problematiko
ležišta.
3. TUMA
Č
ENJE IZRAZA
Ležište
je konstruktivni elemenat koji
omogu
ć
ava prenos izabranih sila sa gornje
na donju konstrukciju.
Podupiranje
ozna
č
ava oslanjanje
konstrukcije u širem zna
č
enju.
Armirano elastomerno ležište
izra
đ
eno je iz
gume (polikloropren sa min. 60 %
elastomera) koja je armirana sa
č
eli
č
nim
plo
č
ama.
Lon
č
ano ležište
je ležište koje se sastoji iz
č
eli
č
nog lonca izpunjen sa elastomerom.
Sferno ili kalotno
ležište
je ležište koje se
sastoji iz
č
eli
č
nih udubljenih ili izbo
č
enih
elemenata koji sa me
đ
usobnim klizanjem
omogu
ć
avaju rotaciju ta
č
ke podupiranja.
Ta
č
kasto ležište
je ležište koje omogu
ć
ava
zasuke oko ta
č
ke podupiranja.
Linijsko ležište
je ležište koje omogu
ć
ava
zasuke oko linije podupiranja.
Zglobno ležište
je ležište koje omogu
ć
ava
zakretanje uz pomo
ć
mehani
č
kih elemenata
– zglobova.
Ležište za horizontalne sile
je ležište koje
omogu
ć
ava prenos horizontalnih sila.
Armaturni zglob
je dio betonske
konstrukcije koji je oblikovan i armiran tako,
da djeluje kao ta
č
kasto ili linijsko ležište.
Nosivost ležišta
je najve
ć
e dopušteno
optere
ć
enje ležišta.
Pokretljivost ležišta
je sposobnost ležišta
da omogu
ć
i relativna pomjeranja ili
zaokretanja gornje konstrukcije.
Kvader – postolje ležišta
je dio betonske
konstrukcije na koju se ugra
đ
uje ležište.
4. KARAKTERISTIKE LEŽIŠTA
Ležišta povezuju razli
č
ite dijelove
konstrukcije, a da pri tome prenose samo
odre
đ
ene – izabrane sile odnosno momente.
Prenos drugih sila se u potpunosti ili
djelomi
č
no isklju
č
uje uz mogu
ć
nost izvršenja
odre
đ
enih pomjeranja ili zaokretanja.
Ležišta za mostove moraju:
- preuzimati vertikalne i horizontalne sile
reakcija rasponske konstrukcije i prenijeti
ih na stubove i krajnje upornjake;
- omogu
ć
avati deformacije rasponske
konstrukcije u vidu zaokretanja koje
nastaje kao posljedica nagiba elasti
č
nih
linija savijanja nosa
č
a;
- omogu
ć
avati pomjeranje rasponske
konstrukcije u smjeru ose objekta, a kod
širokih objekata i u popre
č
nom smjeru.
Projektantu se omogu
ć
ava da sa pravilnim
izborom ležišta, kao srestva za prenos
izabranih unutrašnjih stati
č
kih koli
č
ina,
optimira datu konstrukciju, pošto pravilan
izbor ležišta ima uticaj na unutrašnje sile i na
deformabilnost konstrukcije, a sa tim na
njenu cijenu, trajnost i upotrebljivost.
Ležišta omogu
ć
avaju deformacije gornje i
donje konstrukcije prema zahtjevima
optere
ć
enja (temperatura, skupljanje,
te
č
enje, deformacije radi prednaprezanja), a
da pri tome ne nastupe štetna optere
ć
enja po
konstrukciju. Pri izvršavanju ovih funkcija
nastupaju za ležišta, unutrašnje sile (veli
č
ina
tih sila zavisi od vrste ležišta) koje su
posljedica razli
č
itih deformacija gornje i donje
konstrukcije.
