UNIVERZITET UNION - NIKOLA TESLA
Fakultet za međunarodnu politiku i bezbednost
Predmet: Sistem bezbednosti RS
Tema rada: Policija kao sistem bezbednosti
Seminarski rad
Mentor:
Doc.Dr.Slobodan Anđelković
Student:
Jelena Ivić
Beograd, Novembar 2018.
UVOD
U ranom periodu razvoja društva i građanske političke misli bili su zastupljeni svi oblici nasilja.
Cilj svake države je da ima stabilan bezbedonosni sistem. Deo tog sistema čini policija te zemlje.
Policija je imala svoju organizaciju po uzoru na vojnu organizaciju. Njena brutalnost i moć bile
su oličene u strahovladi koja nije mogla da funkcioniše bez političke dominacije. Sve do 18. i 19. veka
termin „policija“ je imao potpuno drugačije značenje i bio je najbliži značenju grčke reči „politeja“, koja
označava celokupno državno upravljanje u interesu države i građana, kao i poredak koji je iz takvog
uređenja nastao, budući da ima osnova za pretpostavku da su od ove reči Rimljani stvorili pojam
politia.
1
U drugoj polovini 18. veka izdvajaju se posebni specijalizovani organi policije za očuvanje
javnog reda i mira. Oni zajedno sa vojskom predstavljaju značajan organ državne vlasti. Prvi policijski
ustav i prva organizovana policija javljaju se u Francuskoj u 18. veku.
POJMOVNO ODREĐENJE POLICIJE
Prema zemaljskom pravu iz 1794 godine, policija je definisana kao državna služba koja se
brine za “Održavanje javnog mira,bezbednosti i poredka”, kao i za “Otkljanjanje opasnosti koje prete
javnosti ili njenim članovima”.
Prema Hegelu prioritetni zadatak policije je da se uključi u prevazilaženje razlika između
pojedinačnog i opšteg koje obeležava građansko društvo.Policija je po njemu obuhvatala čitav
dijapazon upravnog delovanja države u građanskom društvu i njegovi pogledi na policiju razlikovali su
se od liberalnih koncepcija koje su celokupni državni aparat, pa i policiju svodili na negativnu funkciju
noćnog čuvara.
2
Istorijski gledano, uloga policije se menjala, zavisno od protivurečnosti i promena u samom
društvu koje su ostavljale odraza i na promene policijskog sistema.Za prvu modernu definiciju policije
može se uzeti definicija Engleskog autora Mawby-a iz 1885 godine, po kojoj policija predstavlja onaj
deo društvene organizacije koji se nepostredno brine oko održavanja dobrog poredka.
3
Nešto kasnije
1905 god.javlja se definicija Lepine prema kojoj je policija “organizovano telo službenih lica sa
primarnim zadacima zaštite poretka i obezbeđenja sigurnosti lica i imovine”. Deset godina kasnije
američki autor Fosdick kaže da policija danas označava prvenstveno ustavom konstituisane snage za
zaštitu pojedinaca u okviru njihovih zakonskih prava.
4
Tek u poslednjih nekoliko decenija 20.veka u prvi plan se stavljaju pravni aspekti pojmovnog
definisanja policije.Tri osnovna aspekta policije su: organizacioni, funkcionalni i administrativni. Ovaj
pravni pristup ne može izraziti svu višedimenzionalnost pojma policije, niti može dati jednu definiciju
koja bi bila prihvatljiva za ostale pravne sisteme.
U novije vreme ovaj složen pojam definiše se kao: organizacioni i funkcionalni, formalni i
materijalni, statički i dinamički pojam i organ vlasti javne službe.U prvi plan se ističu organizacioni i
funkcionalni elementi policije u kojima se naglašavaju dva različita pristupa.
-U organizacionom smislu policija se definiše kao: posebna ustavom konstituisana organizaciona
snaga; Specijalizovana oružana sila; Služba sa profesionalnim oružjem; Organ formalne socijalne
kontrole itd.
1
Lj. Tadić, Nauka o politici, Rad, Beograd, 1988, str. 17.
2
“Teorije i sistemi sigurnosti”, Masleša R.,Magistrat,Sarajevo 2001.
3
“Comparative Policing Issues”, Mawby R. I., The British and American Sistem in International Perspective, Unwin
Human, London, 1990
4
“Europien Policy Sistems”, Fosdick R., The Century Co., New York, 1915
