DIPLOMSKI RAD
TEMA:
PREDNOSTI I NEDOSTACI ELEKTRONSKOG
BANKARSTVA
Predmet:
Elektronsko poslovanje
Student:
Mentor
:
Broj indeksa:
Odsjek:
Poslovna ekonomija
Prednosti i nedostaci internet bankarstva
4
UVOD
Pojam elektronsko poslovanje
je prvi put upotrebljen 1996. godine od strane američke kompanije
IBM, kojim je ona nastojala da opiše transformaciju osnovnih poslovnih aktivnosti kroz upotrebu
Internet tehnologija
, budući da se do tada pod elektronskim poslovanjem podrazumevalo poslovanje
preduzeća u oblasti elektronske industrije. Na zapadu u poslednjih nekoliko godina popularno je
koristiti popularne termine koji pocinju sa slovom "e" (buzzwords) i koji označavaju različite nove
tehnike i tehnologije poslovanja na Internetu.
E
-
Commerce (Electronic Commerce EC - elektronska trgovina) je kupovina ili prodaja dobara ili
usluga putem Interneta, naročito putem servisa World Wide Web. U praksi se ovaj termin često koristi
umjesto novijeg termina e-business, što znači poslovanje putem Interneta. Termin e-Commerce moze
se definisati i kao proces upravljanja online finansijskim transakcijama od strane pojedinaca ili
kompanija. Ovaj proces uključuje kako maloprodajne, tako i veleprodajne transakcije. Termin Online
je sinonim za Internet (biti na liniji = biti na Internetu). Fokus e-Commerce-a među sistemima i
procedurama pomoću kojih dolazi do razmene različitih finansijskih dokumenata i informacija. Ovi
sistemi uključuju transakcije kreditnim karticama, e-cash (elektronska gotovina), e-billing (elektronsko
plaćanje), e-cheques (elektronski čekovi), electronic invoices (elektronski računi), narudžbine i
finansijske izjave. e-Commerce praktično omogućuje nastavak korišćenja tehnologije elektronskih
razmena podataka (EDI).
Da bi korisnik pristupio korištenju e-bankarstva on treba ugovoriti uslugu sa bankom. Banka naplaćuje
naknade za otvaranje računa te klijentu daje na korištenje Token uređaj. Pomoću Tokena, koji ima svoj
PIN, korisnik pristupa stranicama banke, te ima mogućnost obavljanja novčanih transakcija kao što su
npr. plaćanje računa. Kod većine takvih transakcija trošak obrade je puno niži nego u poslovnici.
Većina banaka, preko e-bankarstva, nude i usluge ugovaranja štednje, kupovinu udjela u investicijskim
korisnicima i slično.
Takođe postoje i 100% Internet banke (npr. Telebank, Banknet..) koje taj svoj software koriste kao
jedini kanal distribucije prema korisnicima. Broj banaka koje nude Internet bankarstvo je stalno u
porastu.
Prednosti i nedostaci internet bankarstva
5
Diplomski rad je podeljen u šest delova.
Prvi dio rada odnosi se na elektronsko poslovanje.
Elektronsko poslovanje jeste vođenje poslova na
Internetu, što ne podrazumeva samo kupovinu i prodaju, nego i brigu o klijentima i poslovnim
partnerima, kao i organizacija poslovanja u sopstvenoj firmi online i organizacija prema klijentima.
Brzina, globalizacija, unapređenje produktivnosti, dolaženje do novih klijenata i deoba znanja među
organizacijama i institucijama u cilju ostvarivanja konkurentne prednosti-jesu termini koji određuju
elektronsko poslovanje, prema recima Lu Gerstnera, generalnog direktora IBM. Ukratko, sinonim za
savremeno poslovanje jeste
elektronsko poslovanje
. Koncept i osnovne komponente sistema
elektronskog bankarstva objašnjene su u prvom delu rada.
Drugi dio rada posvećen je uopšteno internet bankarstvu.
Internet bankarstvo, ponekad zvano on-
line bankarstvo, plod je PC bankarstva. Internet bankarstvo koristi Internet kao kanal distribucije po
kojem se vrši bankarska aktivnosti, kao na primjer, prenos sredstava, plaćanje računa, pregledavanje i
provera stanja računa, plaćaju se stambeni krediti, te npr. vrši kupovina financijskih instrumenata. Kod
internet bankarstva klijent pristupa svom računu iz preglednika/softvera kroz koji se pokreće Internet
bankarstvo putem programa koji se nalazi na serveru banke, a ne na klijentovom računaru. Izvršeno je
istraživanje interneta kao tržišta i njegov uticaj na bankarski sektor, opšte karakteristike internet
bankarstva, koncept i vrste internet bankarstva.
U trećem delu objašnjen je platni promet.
Objašnjen je elektronski platni promet kao i njegov
posticaj razvoju elektronskog bankarstva odnosno prednosti koje donosi elektronski platni promet.
Zatim dati su osnovni pojmovi elektronskog odnosno digitalnog novca. Elektronski novac predstavlja
sistem koji omogućava kupcu da plati robu ili dobijene usluge prenoseći brojeve sa jednog računara na
drugi. Jedna od ključnih osobina elektronskog novca jeste, poput pravog novca, njegova upotreba je
potpuno anonimna.
U četvrtom delu rada
izvršeno je istraživanje distributivnog sistema elektronskog bankarstva sa
prednostima i nedostacima. Detaljno su objašnjeni bankomati (ATM) njihove osnovne karakteristike,
kao i prednosti i nedostaci ATM-a, zatim POS terminali sa svojim pozitivnim i negativnim stranama
kao i kućno, kancelarijsko, internet i telefonsko bankarstvo.
U petom delu naznačene su prednosti internet bankarsta.
Prednosti internet
bankarstva koje su
navedene u radu su: niži troškovi poslovanja, nema geografskog ograničenja, internet bankarstvo
Prednosti i nedostaci internet bankarstva
7
I ELEKTRONSKO POSLOVANJE
1.1. POJAM I ELEMENTI ELEKTRONSKOG POSLOVANJA
Elektronsko poslovanje se pojavilo početkom 80-tih godina prošlog vijeka, ali je ubrzan razvoj
doživelo poslednjih godina, prije svega zahvaljujući internetu. Elektronsko poslovanje (electronic
business) predstavlja razmjenu standardizovanih elektronskih poruka u obavljanju raznih poslova u
kompanijama, bankama, upravi, aktivnostima građana i u svim drugim poslovnim transakcijama.
Elektronsko poslovanje podrazumijeva obavljanje poslovnih procesa uz primjenu elektronske
tehnologije
1
. Ova vrsta tehnologije omogućava slanje velikog broja informacija, na velike daljine
ukratkom vremenskom periodu. To omogućava kompanijama koje u svom poslovanju koriste
elektronsku tehnologiju da ostvare značajne uštede u troškovima poslovanja, efikasnije obave svoje
zadatke i budu konkurentnije na tržištu.
Elektronske transakcijese mogu obavljati između tri strane, to su:
vlada, kompanija i klijenata.
Najveći
razvoj je iskazan u dijelu elektronskih transakcija koje se obavljaju između kompanija (B2B), I
kompanija i klijenata (B2C). Pod uticajem primjene elektronskog poslovanja reorganizuju se skoro sve
delatnosti, pa tako danas imamo e-trgovinu, e-bankarstvo, e-upravu, i sl.
Pojava sve sofisticiranijih informacionih i komunikacionih tehnologija , a naročito interneta uslovila je
nastanak tzv. elektronskog bankarstva, online ili telebankarstva (electronic banking, e-banking, online
banking, telebanking ).
Elektronsko bankarstvo (e-banking) je vid bankarskog poslovanja, odnosno pružanje bankarskih
usluga fizičkimi pravnim licima, koje se nude i izvršavaju uz korištenje računarskih mreža I
telekomunikacionih medija (elektronske podrške). Elektronsko bankarstvo omogućuje uštede u
poslovanju i razvoj masovnih usluga prilagođenih specifičnim potrebama korisnika, dok sa druge
strane omogućava pridobijanje novih klijenata banke.
Tri bitna faktora su uticala na razvoj elektronskog bankarstva:
2
1
Pod elektronskom tehnologijom podrazumijevamo kombinovanu upotrebu informacionih tehnologija i
telekomunikacija
2
Vunjak dr Nenad, Kovačević dr Ljubomir: Bankarstvo (Bankarski menadžment), Subotica, 2006., str. 263
